Κύπρος και Τουρκία: Ουδέν νεώτερον;

Στη Λευκωσία η χτιστή «σημαία» του ψευδοκράτους στις πλαγιές του Πενταδάκτυλου πληγώνει όποιον την αντικρίζει, καθώς οδυνηρά φέρνει στον νου ένα τραγικό στάσιμο για τον Ελληνισμό. Αναδείχνει ωστόσο ταυτόχρονα και την ενδόμυχη ανασφάλεια του εισβολέα για κάθε βιώσιμη συμφωνημένη λύση, αφού αυτή δεν θα μπορούσε παρά να σημαίνει απώλειες στα χαρτιά όσων αυτός καταχράστηκε με τη βία του πολέμου…

Αυτό προέκυπτε ακόμη κι απ’ το διαβόητο σχέδιο Ανάν, αυτό – πολύ περισσότερο – φάνηκε και στο Crans-Montana.

Είναι τελικά «ανεκτή» γεωπολιτικά η σημερινή κατάσταση; Δικαιολογείται «ακινησία» και – σε ό,τι αφορά την Τουρκία – αρνητικότητα αντιμετώπισης του μέλλοντος της Κύπρου;

Αν θεωρηθεί ότι η Αγκυρα πλησιάζει σε σταυροδρόμι επιλογών ανάμεσα στη Δύση και στο Ισλάμ (ή οτιδήποτε άλλο…), τότε η απάντηση σχετίζεται και με το μέλλον της Τουρκίας.

Γιατί, με κατεχόμενα ή όχι στην Κύπρο, η Τουρκία δεν θα αποκοπεί από τη στρατηγική διασύνδεσή της με τη Δύση. Δεν αντέχει τέτοιο γεωστρατηγικό κόστος ούτε στο εσωτερικό ούτε γύρω της, ακόμη και χωρίς τους σεισμούς του Φεβρουαρίου, ακόμη κι αν οι πληγωμένοι πληθυσμοί της Ανατολίας ξαναψηφίσουν μαζικά τον κ. Ερντογάν.

Λογικά μάλιστα τα μετασεισμικά οικονομικά και γεωπολιτικά δεδομένα θα σηματοδοτούσαν την ήρεμη επιστροφή του «ασώτου» στην ευρωατλαντική αγκάλη, κυριότερη εν δυνάμει χορηγό – υπό όρους, εννοείται – της ανοικοδόμησης. Αλλά στην Αγκυρα η αναθεωρητική χόβολη τροφοδοτείται αυτογενώς. Η διεκδίκηση των εγγύς θαλάσσιων ζωνών με στόχο τη μελλοντική οικονομική τους εκμετάλλευση θα επανέλθει σύντομα. Στο μεταξύ, όμως, άλλοι τρίτοι – μεταξύ τους η Ελλάδα και η ελεύθερη Κυπριακή Δημοκρατία – θα συνδιαμορφώνουν τις πολιτικές χρηματοδότησης και διαχείρισης της ανασυγκρότησης στην Ανατολία…

Δεύτερο ερώτημα – συναφές με το πρώτο – αφορά το κατά πόσο η Κύπρος σήμερα, ως στρατηγικός πλέον εταίρος της Δύσης στην Ανατολική Μεσόγειο, «χρησιμεύει» περισσότερο διχοτομημένη παρά ενιαία.

Και ο μεν ευρωατλαντικός συνασπισμός μόνο με πλήρη και αδιατάρακτη γεωστρατηγική λειτουργικότητα του τόξου Ισραήλ – Τουρκία – Κύπρος – Αίγυπτος – Ελλάδα διασφαλίζει συνοχή δράσεων στο δεύτερο σε γεωπολιτική σπουδαιότητα παγκοσμίως – μετά τη Νότια Σινική Θάλασσα – θαλάσσιο πέρασμα από τον Εύξεινο και το Αιγαίο στο Σουέζ και τη Μέση Ανατολή: αλλά χωρίς επίλυση του Κυπριακού, η ελληνοτουρκική αντιπαράθεση θα διαιωνίζεται επαυξανόμενη.

Για το τουρκικό όμως μπλοκ εξουσίας, μη λύση και κατοχή εξυπηρετούν και κυρίως «εκτονώνουν» – και μάλιστα χωρίς τους συμμαχικούς «περιορισμούς» – τον εγγενή επεκτατισμό του. Γι’ αυτό, αν και κατεξοχήν ηπειρωτική δύναμη, η Τουρκία διασυνδέει πλέον την κατοχή με ευρύτερη εξωδικαιική διεκδίκηση κυριαρχικών δικαιωμάτων και στις περιβάλλουσες την Κύπρο θαλάσσιες ζώνες.

Στην πραγματικότητα όμως η Αγκυρα δεν διέθετε ποτέ – πόσω μάλλον τώρα – ούτε διπλωματική ούτε στρατιωτική ισχύ πλήρους εκμετάλλευσης του συνολικού γεωστρατηγικού αποτυπώματος των διεκδικήσεών της. Ρισκάρει δηλαδή την περιφερειακή τάξη, χαρίζοντας κιόλας «πάσες» σε τρίτους εκτός Δύσης, εν ονόματι μιας εκτιμώμενης – αλλά και τροφοδοτούμενης – από την ίδια γεωπολιτικής αβεβαιότητας.

Σύντομα, υπό το πρίσμα των εξελίξεων, μια ενιαία Κυπριακή Δημοκρατία θα προβάλλει για τη Δύση – που προσώρας αντιμετωπίζει την Αγκυρα με «στρατηγική υπομονή» – ως πολύ ελκυστικός πολλαπλασιαστής περιφερειακής σταθερότητας.

Με την απαράβατη φυσικά για μας προϋπόθεση της οριστικής απαλλαγής της από την εξουθενωτική βαναυσότητα της παράνομης τουρκικής εισβολής και κατοχής.

Με όρους γεωπολιτικής, η Κύπρος, ειδικά σήμερα, είναι κάτι πολύ περισσότερο από ένα χρυσοπράσινο φύλλο ριγμένο στο πέλαγο.

Ο Γρηγόρης Βασιλοκωνσταντάκης είναι πρέσβης επί τιμή