Γιατί επιμένει {LF}ο πληθωρισμός

Ο πληθωρισμός επέστρεψε και επιδεικνύει τη συνήθη επιμονή του. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο  πληθωρισμός αυξήθηκε από 1,2% το 2020 σε 4,7% το 2021 και 8,1% το 2022. Η πρόβλεψη για το 2023 είναι 3,5%, αλλά τα πρόσφατα στοιχεία δείχνουν μια απογοητευτικά μέτρια πτώση.

Ο πληθωρισμός στην ευρωζώνη επιδεικνύει παρόμοια εμμονή. Ο ετήσιος ρυθμός αυξήθηκε από 0,3% το 2020 σε 2,6% το 2021 και 8,4% το 2022. Και ενώ ο πληθωρισμός αναμένεται να μειωθεί στο 5,6% το 2023, τα πρόσφατα στοιχεία, όπως και στις ΗΠΑ, ήταν απογοητευτικά.

Ο υψηλός πληθωρισμός όχι μόνο δεν περιορίζεται στις ΗΠΑ και την Ευρώπη, αλλά είναι ένα παγκόσμιο φαινόμενο, με χώρες όπως η Τουρκία και η Αργεντινή να αναφέρουν ποσοστά ρεκόρ άνω του 70%. Είναι ένα μοτίβο που εγείρει νέα παλιά ερωτήματα. Τι προκαλεί τον πληθωρισμό και τι πρέπει να κάνουν οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής για να τον αποτρέψουν από το να γίνει ενδημικός;

Υπάρχουν πολλά μαθήματα που πρέπει να αντληθούν (ή να ξαναμάθουμε) από την επιστροφή του πληθωρισμού. Πρώτον, ο πληθωρισμός είναι ένα μακροοικονομικό φαινόμενο. Δεν αρκεί να εξετάζουμε μόνο συγκεκριμένες συνιστώσες των τιμών όπως η ενέργεια – πόσο μάλλον να παρηγορηθούμε με την προσδοκία ότι οι τιμές της ενέργειας σύντομα θα κορυφωθούν. Δεύτερον, ο υψηλός πληθωρισμός σήμερα είναι το αποτέλεσμα του υπερβολικού χρήματος που κυνηγάει πολύ λίγα αγαθά και υπηρεσίες. Ως εκ τούτου, ο πληθωρισμός μπορεί να αποδειχθεί πιο επίμονος από ό,τι έχουν αναγνωρίσει πολλοί συμμετέχοντες στην αγορά. Τρίτον, η αλληλεπίδραση μεταξύ νομισματικής πολιτικής, δημοσιονομικής πολιτικής και χρηματοπιστωτικής σταθερότητας παίζει σημαντικό ρόλο στον πληθωρισμό, καθιστώντας τη βιωσιμότητα του χρέους και τις προσδοκίες κρίσιμους παράγοντες.

Αυτά τα διδάγματα έχουν τρεις βασικές πολιτικές επιπτώσεις. Πρώτον, η νομισματική πολιτική πρέπει να γίνει περιοριστική για να αντιμετωπίσει τον τρέχοντα υψηλό πληθωρισμό. Δεύτερον, η δημοσιονομική πολιτική δεν πρέπει να έρχεται σε σύγκρουση με τη σύσφιξη της νομισματικής πολιτικής. Και, τρίτον, η δημοσιονομική πολιτική πρέπει να επανέλθει σε πιο αξιόπιστη και βιώσιμη βάση. Η επιστροφή σε μια πορεία προς την επίτευξη πρωτογενών πλεονασμάτων θα δημιουργούσε δημοσιονομικό χώρο και θα επέτρεπε την ανάπτυξη πρωτογενών ελλειμμάτων έναντι μελλοντικών κρίσεων χωρίς απώλεια αξιοπιστίας.

Μια τέτοια αλλαγή πολιτικής θα ενέχει κάποιο κίνδυνο. Ενώ οι τράπεζες κατέχουν μεγάλα ποσά κρατικών ομολόγων ως περιουσιακά στοιχεία χωρίς κίνδυνο (ασφαλή), εμπλέκονται επίσης σε μετασχηματισμό λήξης όταν μετατρέπουν τις βραχυπρόθεσμες καταθέσεις σε πιο μακροπρόθεσμα δάνεια. Οταν τα επιτόκια αυξάνονται, τα κρατικά ομόλογα χάνουν την αγοραία αξία, προκαλώντας διαγραφές στους ισολογισμούς των τραπεζών.

Οσοι προειδοποιούν ότι η υπερβολική σύσφιξη της νομισματικής πολιτικής θα έχει παρενέργειες έχουν ένα καλό επιχείρημα. Αλλά το επιχείρημα είναι τελικά αντιπαραγωγικό στην καταπολέμηση του πληθωρισμού.

Ο Λαρς Φελντ είναι καθηγητής Οικονομικών στο University of Freiburg και διευθυντής στο Walter Eucken Institute.