Το Σύνταγμα ως φερετζές

Καλό είναι τα πολιτικά θέματα να παρουσιάζονται ως αυτό που είναι. Πολιτικά. Διότι η επίκληση του Συντάγματος για να περιγράφουν πολιτικές επιδιώξεις, καταλήγει να υποβαθμίζει ακόμη περισσότερο την ήδη ταλαιπωρημένη σχέση μας με τους θεσμούς. Το τελευταίο διάστημα έχει ξεσηκωθεί, για παράδειγμα, μεγάλη πολιτική αντίδραση από τη ΝΔ και τον ΣΥΡΙΖΑ επί σεναρίων συγκυβέρνησης και πρωθυπουργού. Υπογραμμίστε το «επί σεναρίων», διότι όλα αυτά ανήκουν αποκλειστικά και μόνο στη σφαίρα της φαντασίας.

Ακούμε, για παράδειγμα, ότι το πρώτο σε εκλογική δύναμη κόμμα θα πρέπει οπωσδήποτε να μετέχει στον σχηματισμό κυβέρνησης, ειδάλλως το αποτέλεσμα θα είναι μια «κυβέρνηση ηττημένων» ή μια «τερατογένεση». Αφήνοντας στην άκρη την προβληματική χρήση ιατρικού όρου σε πολιτική παρομοίωση, το παραπάνω σκεπτικό είναι και αντίθετο με το πολίτευμα. Στις εκλογές ψηφίζουμε για Βουλή και κυβέρνηση μπορεί να σχηματίσει οποιοδήποτε σχήμα μπορεί να λάβει ψήφο εμπιστοσύνης. Κι επειδή τα παραδείγματα από ευρωπαϊκές χώρες αρέσουν, στη Γερμανία αυτό έχει συμβεί τρεις φορές με καγκελάριους τον Βίλι Μπραντ και τον Χέλμουτ Σμιτ. Δεν τους έκατσε κι άσχημα δηλαδή.

Το δεύτερο που ακούγεται συχνά αυτές τις μέρες είναι ότι, σε περίπτωση σχηματισμού κυβέρνησης συνεργασίας, θα πρέπει οπωσδήποτε πρωθυπουργός να είναι ο αρχηγός του πρώτου κόμματος, ειδάλλως θα μιλάμε για κάποιους είδους «εξωφρενική θεσμική ασέβεια» (όπως είπε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος).

Το πρόβλημα είναι πως οι περισσότεροι που το λένε γνωρίζουν πολύ καλά πως τους διαψεύδει το άρθρο 37 παρ. 2 του Συντάγματος, που σε περίπτωση μη αυτοδυναμίας προβλέπει τη διαδικασία των διερευνητικών εντολών. Και, παρεμπιπτόντως, τρεις πρωθυπουργοί της ΕΕ, στο Βέλγιο, τη Σουηδία και την Ιρλανδία, συμφωνήθηκαν μετεκλογικά και δεν είναι αρχηγοί του πρώτου κόμματος.

Ολα αυτά είναι, όμως, εντελώς αχρείαστα όταν μπορεί κάλλιστα ο καθένας να αναφέρεται ξεκάθαρα στις θεμιτές πολιτικές του επιδιώξεις. Και, για να είμαστε και λίγο ειλικρινείς πια, όταν η Ελλάδα καταγράφεται με άκρως προβληματικές αναφορές στις σοβαρότερες διεθνείς εκθέσεις για το κράτος δικαίου, όταν δεν ανοίγει μύτη για τις παρακολουθήσεις κι ένα σωρό άλλα «βαριά» θέματα, η επίκληση στους θεσμούς δεν πείθει. Δεν είναι φερετζές το Σύνταγμα και η ιστορία έχει αποδείξει ότι οι πολίτες κατανοούν περισσότερα πράγματα από όσα νομίζουν όσοι διαβάζουν μόνο τις προτεραιότητες που μετρούν οι δημοσκοπήσεις.