Καρδιαγγειακή υγεία στοχεύοντας τα λιπίδια

Η πρόληψη αποτελεί κύριο στόχο στην ιατρική επιστήμη και αφορά τις περισσότερες νόσους όπως και τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Στην καρδιολογία ως πρόληψη εννοούμε είτε τη μείωση της πιθανότητας εμφάνισης καρδιαγγειακών συμβαμάτων σε άτομα χωρίς προηγούμενο ιστορικό καρδιαγγειακής νόσου (πρωτογενής πρόληψη) είτε τη μείωση της πιθανότητας εξέλιξης της καρδιαγγειακής νόσου σε άτομα με γνωστό καρδιαγγειακό ιστορικό (δευτερογενής πρόληψη).

Στην πρωτογενή αλλά και στη δευτερογενή πρόληψη, εκ των κύριων στόχων είναι η μείωση του συνολικού καρδιαγγειακού κινδύνου. Ο έλεγχος δηλαδή των παραγόντων κινδύνου όπως το κάπνισμα, η υπέρταση, ο σακχαρώδης διαβήτης και τα επίπεδα χοληστερόλης και λιπιδίων.

Για να ελέγξουμε όμως την υπερλιπιδαιμία πρέπει να προβούμε σε εξετάσεις αίματος που περιλαμβάνουν μέτρηση της LDL χοληστερόλης, της HDL χοληστερόλης, των τριγλυκεριδίων και της απολιποπρωτεΐνης Β όπως και της απολιποπρωτεΐνης α-Lp(a).

Ειδικά για την υπερλιπιδαιμία ο κύριος στόχος είναι η μείωση της LDL («κακής») χοληστερόλης. Τα επίπεδα στόχου της LDL χοληστερόλης (ή διαφορετικά «οι φυσιολογικές τιμές») κρίνονται κατά περίπτωση ανάλογα με τον συνολικό καρδιαγγειακό κίνδυνο και πρέπει σε κάθε περίπτωση να καθορίζονται από τον ειδικό θεράποντα ιατρό.

Διατροφικές συνήθειες μπορούν να μας βοηθήσουν να πετύχουμε ένα ευνοϊκό λιπιδαιμικό επίπεδο. Η μεσογειακή δίαιτα, πλούσια σε όσπρια, ψάρια, ελαιόλαδο, φρούτα και λαχανικά, είναι σημαντική, όπως επίσης σημαντική είναι και η αποφυγή τροφών που περιέχουν κορεσμένα λιπαρά οξέα. Η κατανάλωση αλκοόλης πρέπει επίσης να περιορίζεται σε λιγότερα από 100 gr την εβδομάδα ή όχι πάνω από ένα ποτήρι την ημέρα.

Η τακτική σωματική άσκηση αλλά και κάθε είδους φυσική δραστηριότητα μπορεί να μας βοηθήσουν να βελτιώσουμε την καρδιαγγειακή υγεία αλλά και να επιτύχουμε την επιθυμητή αύξηση της HDL («καλής» – προστατευτικής) χοληστερόλης.

Οσον αφορά τη φαρμακευτική αγωγή, από τη δεκαετία του 1990 κυκλοφορούν οι στατίνες, φάρμακα που όχι μόνο μπορούν να μειώσουν τις τιμές της «κακής» – LDL χοληστερόλης, αλλά να επιτύχουν και σημαντική μείωση του καρδιαγγειακού κινδύνου και των καρδιαγγειακών συμβαμάτων, όπως έμφραγμα του μυοκαρδίου και αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο. Επιπρόσθετα σε συνδυασμό με τις στατίνες νέα θεραπευτικά σκευάσματα έχουν αποδειχθεί χρήσιμα σε ασθενείς με πολύ υψηλό καρδιαγγειακό κίνδυνο (όπως ασθενείς με προηγούμενο καρδιαγγειακό επεισόδιο) ή σε ασθενείς με δύσκολα ρυθμιζόμενες υπερλιπιδαιμίες (π.χ. οικογενής υπερχοληστερολαιμία). Η μία κατηγορία των φαρμάκων αυτών αναστέλλει την επαναρρόφηση της χοληστερόλης από το πεπτικό σύστημα, ενώ η άλλη νεότερη και πιο ισχυρή κατηγορία αυξάνει την πρόσληψη και αποδόμηση της LDL χοληστερόλης στο ήπαρ.

Η πρόοδος της ιατρικής επιστήμης και της βιοτεχνολογίας έχει εξασφαλίσει αποτελεσματικά φαρμακευτικά προϊόντα για την ασφαλή μείωση της χοληστερόλης σε όλους σχεδόν τους ασθενείς. Είναι σημαντικό δε ότι σπανιότερες μορφές δυσλιπιδαιμίας, όπως η αύξηση της Lp(a) που μέχρι πρόσφατα αγνοούσαμε, έχουν αναγνωριστεί και αποτελούν αντικείμενο σημαντικής ερευνητικής δραστηριότητας για την ανακάλυψη φαρμάκων που αποτελεσματικά θα βελτιώνουν το λιπιδαιμικό προφίλ.

Με τα ευνοϊκά αυτά λοιπόν δεδομένα το μήνυμα που πρέπει να γίνει κατανοητό είναι ότι ο περιοδικός έλεγχος των λιπιδίων του αίματος ακόμα και σε υγιή άτομα είναι αναγκαίος και οι αποφάσεις για τις ασφαλείς θεραπευτικές παρεμβάσεις πρέπει να κρίνονται από τον θεράποντα ιατρό εκτιμώντας τη συνολική υγεία του εξεταζομένου παράλληλα με τις απόλυτες τιμές των λιπιδίων ορού.

Ο Γεράσιμος Σιάσος είναι πρόεδρος Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, καθηγητής Καρδιολογίας, Γ’ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική, ΓΝΝΘΑ «Η ΣΩΤΗΡΙΑ»