Ο μετεωρίτης των Τεμπών

Η μόνη κρίση που δεν είχε πλήξει έως πρόσφατα την κυβέρνηση ήταν η πτώση μετεωρίτη. Να όμως που συνέβη και αυτό. Διότι η φονική σύγκρουση των τρένων στα Τέμπη με τις τραγικές συνέπειές της, που βύθισαν ολόκληρη την Ελλάδα στο πένθος, αποτελεί το ισοδύναμο ενός πολιτικού μετεωρίτη. Εσκασε αναπάντεχα από το πουθενά, παραμονές εκλογών, σκορπίζοντας τον όλεθρο.

Ας ξεκαθαρίσουμε πρώτα κάτι. Ο ισχυρισμός ότι η σύγκρουση προκλήθηκε από ένα «ανθρώπινο λάθος» είναι ανακριβής. Λάθος είναι αυτό που συνέβη το 2013 στην Ισπανία, όταν τρένο κινούμενο με 179 χιλιόμετρα την ώρα εκτροχιάστηκε σε στροφή με όριο ταχύτητας τα 80 χιλιόμετρα και στη συνέχεια προσέκρουσε σε τοίχο. Επειδή βιαζόταν, ο μηχανοδηγός ξεπέρασε το προβλεπόμενο όριο ταχύτητας και πήρε 80 ανθρώπους στον λαιμό του, ενώ τραυματίστηκαν 140.

Μετά τους χαοτικούς τηλεφωνικούς διαλόγους του σταθμάρχη της Λάρισας με συναδέλφους του που είδαν το φως της δημοσιότητας και τις αποκαλύψεις που έκαναν έμπειρα πρώην στελέχη των σιδηροδρόμων, δύσκολα θα μπορούσε κάποιος να μιλήσει για λάθος. Ενας σταθμάρχης που δεν μπορούσε να χαράξει αυτόματα την πορεία ενός τρένου πατώντας δύο κουμπιά, που δεν έβλεπε, δεν άκουγε και δεν καταλάβαινε ότι είχε στείλει την επιβατική αμαξοστοιχία στην ανάποδη κατεύθυνση ακόμη και αρκετή ώρα μετά το δυστύχημα, δεν έκανε λάθος. Ηταν ο ίδιος ένα τερατώδες λάθος, ο λάθος άνθρωπος στη λάθος θέση.

Δεδομένου ότι στον τόπο μας έχουμε την τάση να υποτιμούμε το ειδικό και να επικαλούμαστε το γενικό, είτε γιατί είμαστε αδιάφοροι όσον αφορά την ατομική ευθύνη είτε κυρίως γιατί το γενικό προσφέρεται για πολιτική εκμετάλλευση, σχεδόν αμέσως η συζήτηση μετατοπίστηκε από τον φυσικό αυτουργό στην απουσία συστήματος τηλεδιοίκησης που «θα μπορούσε να προλάβει τη σύγκρουση». Η συζήτηση αυτή εμπεριείχε μια άλλου είδους σύμπτωση, που μοιραία οδήγησε στη συσκότιση της πραγματικότητας.  Επειδή η συντριπτική πλειονότητα των πολιτών δεν γνωρίζει, και δεν ήταν δυνατόν να γνωρίζει, το ιστορικό της σύμβασης για την εγκατάσταση του εν λόγω συστήματος, ο οιοσδήποτε μπορεί να επικαλεστεί υπέρ της δικής του αλήθειας ένα μεμονωμένο γεγονός, μια δήλωση ή την τάδε παράγραφο ενός εγγράφου, αδιάφορο αν είναι αληθινά ή κατασκευασμένα. Και γνωρίζουμε εκ πείρας ποιος συγκεκριμένος πολιτικός χώρος διαπρέπει σε αυτού του είδους την παραπληροφόρηση.

Αφησα τελευταία εκείνη τη σύμπτωση, που καμιά κυβέρνηση δημοκρατικής χώρας δεν θα ήθελε να αντιμετωπίσει. Εννοώ ότι τα θύματα της σύγκρουσης υπήρξαν στην πλειονότητά τους νέα παιδιά, ενώ οι γονείς τους, τα αδέλφια τους, οι αγαπημένοι και οι αγαπημένες τους περίμεναν να τα σφίξουν στην αγκαλιά τους. Είναι κάτι που τσάκισε και σχεδόν αφόπλισε τα κυβερνητικά στελέχη. Και φυσικά προκάλεσε πλήρη ανατροπή των εκλογικών σχεδιασμών της κυβέρνησης και σημαντική υποχώρηση των δημοσκοπικών ποσοστών της. Η διαφαινόμενη προοπτική κυβερνητικής σταθερότητας έδωσε τη θέση της στην αβεβαιότητα.

Το ακριβώς αντίθετο συνέβη με την αξιωματική αντιπολίτευση. Tρίβει τα χέρια της γιατί ξεχάστηκαν οι καταδίκες των Παππά και Παπαγγελόπουλου καθώς και η στοχοποίηση δημοσιογράφων και δικαστών εκ μέρους του Πολάκη, ο οποίος επανήλθε στα κομματικά ψηφοδέλτια. Το πλέον θλιβερό και συνάμα άκρως ειρωνικό είναι ότι κανείς δεν προσέχει όσα συγκλονιστικά ακούγονται στη δίκη των κατηγορουμένων για την καταστροφική πυρκαγιά στο Μάτι με τους 104 νεκρούς.

Ο Μιχαήλ Πασχάλης είναι ομότιμος καθηγητής Κλασικής Φιλολογίας
στο Πανεπιστήμιο Κρήτης.