Μισό δισ. ευρώ στη «μαύρη τρύπα» των σιδηροδρόμων

Οι έλληνες φορολογούμενοι εξακολουθούν να πληρώνουν 125 – 150 εκατ. ευρώ τον χρόνο για τον σιδηρόδρομο, όμως σιδηρόδρομο σύγχρονο, λειτουργικό και ασφαλή – όπως κατέδειξε το πρόσφατο δυστύχημα στη Λάρισα – δεν έχουν! Το πολύνεκρο δυστύχημα των Τεμπών έρχεται να ρίξει φως σε «σκελετούς» που βρίσκονται χρόνια στις ντουλάπες του απαξιωμένου ελληνικού σιδηροδρόμου. Ανάμεσά τους οι συμβάσεις που δεν ολοκληρώνονται, οι ευρωπαϊκές πιέσεις για το άνοιγμα της σιδηροδρομικής αγοράς σε μια «κολοβή» σιδηροδρομική γραμμή και μια ιδιωτικοποίηση τουλάχιστον αμφιλεγόμενη.

Ο ίδιος ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης αναγνωρίζει πλέον ότι θα πρέπει να γίνει επαναδιαπραγμάτευση της σύμβασης με τους Ιταλούς της Hellenic Train, «προκειμένου να βρεθεί ένα νέο πλαίσιο, όπου και τα δύο μέρη θα επενδύσουν στον σιδηρόδρομο αυτά που του αξίζουν».

Στα χρόνια των Μνημονίων, η χώρα οδηγήθηκε από τους «θεσμούς» στην ιδιωτικοποίηση των σιδηροδρομικών μεταφορών (επιβατικών και εμπορευματικών), με αντάλλαγμα τη διαγραφή των χρεών του ΟΣΕ, ύψους 14,6 δισ. ευρώ και της ΤΡΑΙΝΟΣΕ (αποσχίστηκε ελεύθερη βαρών από τον ΟΣΕ το 2008), ύψους 1,079 δισ. ευρώ, αλλά και για σταματήσει η μεγάλη οικονομική αιμορραγία προς τον σιδηρόδρομο.

Σήμερα, περίπου 6 χρόνια μετά την ιδιωτικοποίηση της ΤΡΑΙΝΟΣΕ, διαπιστώνεται ότι όχι μόνο δεν σταμάτησε αυτό, αλλά ο κρατικός προϋπολογισμός εξακολουθεί να πληρώνει αδρά τον σιδηρόδρομο. Ουσιαστικά, οι έλληνες φορολογούμενοι χρηματοδοτούν τον ΟΣΕ με 75 – 100 εκατ. ευρώ τον χρόνο για να διατηρεί λειτουργικό και ασφαλές το σιδηροδρομικό δίκτυο της χώρας, αλλά και την Hellenic Train (ιταλικό Δημόσιο), με 50 εκατ. ευρώ ετησίως, για να εκτελεί μεταφορές κυρίως στο σιδηροδρομικό ΠΑΘΕ. Ωστόσο, εκ του αποτελέσματος προκύπτει, ότι μέχρι στιγμής, οι Ιταλοί μόνο εισπράττουν τις κρατικές επιδοτήσεις, χωρίς να κάνουν ουσιαστικές επενδύσεις!

Εκτιμάται ότι στο διάστημα από το 2017 μέχρι και σήμερα, το ελληνικό Δημόσιο έχει δαπανήσει συνολικά πάνω από 550 εκατ. ευρώ για τη συντήρηση του σιδηροδρομικού δικτύου και την εκτέλεση των δρομολογίων, ενώ έχει εισπράξει από τους Ιταλούς μόλις 67 εκατ. ευρώ (45 εκατ. ευρώ για την πώληση της ΤΡΑΙΝΟΣΕ και 22 εκατ. ευρώ για την πώληση του 100% της Ελληνικής Εταιρείας Συντήρησης Σιδηροδρομικού Τροχαίου Υλικού – ΕΕΣΣΤΥ)!

Οπως επισημαίνουν αρμόδια σιδηροδρομικά στελέχη, η κρίσιμη ιδιωτικοποίηση των σιδηροδρόμων έγινε χωρίς μακροπρόθεσμο στρατηγικό σχεδιασμό, από ένα… αλαφιασμένο πολιτικό προσωπικό που προσπαθούσε να διαχειριστεί τη χρεοκοπία και να «πιάσει» τους στόχους των Μνημονίων. Οι εκπρόσωποι των δανειστών άσκησαν ισχυρές πιέσεις για την υλοποίηση της ιδιωτικοποίησης, παρά την απουσία ουσιαστικού επενδυτικού ενδιαφέροντος και αδιαφορώντας για τις πραγματικές μακροχρόνιες επιπτώσεις στην ελληνική οικονομία και τους έλληνες επιβάτες – φορολογούμενους.

Η «άγνωστη προίκα» της ΤΡΑΙΝΟΣΕ

Κάπως έτσι, το μονοπώλιο της λειτουργίας και εκμετάλλευσης όλων των σιδηροδρομικών μεταφορών της χώρας πέρασε στις 14 Σεπτεμβρίου 2017 στη δημόσια ιταλική εταιρεία Ferrovie dello Stato Italiane Group (FSI), έναντι μόλις 45 εκατ. ευρώ. Εγκυρες σιδηροδρομικές πηγές διατυπώνουν το ερώτημα «πόσα ήταν τελικά τα χρήματα που πλήρωσαν οι Ιταλοί για την εξαγορά της ΤΡΑΙΝΟΣΕ;». Οπως αποκαλύπτουν, οι Ιταλοί με τα 45 εκατ. ευρώ «αγόρασαν» αποθεματικά ύψους 40 εκατ. ευρώ που είχε τότε η ΤΡΑΙΝΟΣΕ (με εντολή του υπουργείου Οικονομικών είχαν μεταφερθεί στην Τράπεζα της Ελλάδος) και επιπλέον 12 εκατ. ευρώ που κατατέθηκαν υπέρ της ΤΡΑΙΝΟΣΕ, ακριβώς την παραμονή της εξαγοράς της (στις 13/9/20217!) για τις οικονομικές απώλειες που είχε η εταιρεία εξαιτίας της πολυήμερης κατάληψης των σιδηροδρομικών γραμμών στην Ειδομένη από μετανάστες. Επίσης, άλλα 6 εκατ. ευρώ καταβλήθηκαν στην ΤΡΑΙΝΟΣΕ για έργα συντήρησης του τροχαίου υλικού που η εταιρεία είχε εκτελέσει πριν την εξαγορά της. Δηλαδή, οι Ιταλοί πλήρωσαν 45 εκατ. ευρώ για την ΤΡΑΙΝΟΣΕ, παίρνοντας «προίκα» ύψους 58 εκατ. ευρώ!

Οι επιδοτήσεις

Στην απελευθερωμένη πλέον σιδηροδρομική αγορά, το κράτος επιδοτεί από το 2011 με 50 εκατ. ευρώ ετησίως μόνο έναν «παίκτη» (ΤΡΑΙΝΟΣΕ -Hellenic Train), που σήμερα ανήκει στο ιταλικό Δημόσιο… Χωρίς αυτή την επιδότηση, το 2017 δεν θα μπορούσε να υπάρξει συμφωνία πώλησης της ΤΡΑΙΝΟΣΕ, αφού ήταν… εγγυημένο ότι θα είχε ζημιές από τη λειτουργία της. Τον Ιούλιο του 2022, υπήρξε νέα συμφωνία, βάσει της οποίας η Hellenic Train θα λαμβάνει έως και 15 χρόνια τα 50 εκατ. ευρώ ετησίως, ως αποζημίωση για την εκτέλεση δρομολογίων σε «άγονες γραμμές». Ομως, με τη νέα σύμβαση, οι Ιταλοί απαλλάχθηκαν σχεδόν από το σύνολο των επενδύσεων που ήταν υποχρεωμένοι να κάνουν, με βάση την αρχική σύμβαση: το ποσό μειώθηκε από τα 645 στα 62 εκατ. ευρώ.