Ετοιμος για το ΥΠΕΞ

Μόλις 50 ημέρες απομένουν μέχρι τις προεδρικές και βουλευτικές εκλογές της 14ης Μαΐου στην Τουρκία. Εκλογές οι οποίες, κατά γενική ομολογία, είναι οι πιο κρίσιμες της τελευταίας 20ετίας – όχι μόνο για την ίδια τη χώρα και τους πολίτες της, αλλά και για τους γείτονές της και τη διεθνή κοινότητα, καθώς η Τουρκία αποτελεί πλέον έναν σημαντικό και υπολογίσιμο περιφερειακό «παίκτη». Κάτι που σημαίνει, με τη σειρά του, ότι ο άνθρωπος ο οποίος θα αναλάβει επικεφαλής της διπλωματίας της συγκεντρώνει αντικειμενικά την προσοχή όλων.

Δεν χωράει αμφιβολία ότι είναι ακόμη πολύ νωρίς για τα σενάρια που έχουν να κάνουν με τα πρόσωπα τα οποία είναι πιθανό να αναλάβουν τη συγκεκριμένη θέση στην επόμενη κυβέρνηση – μαζί και όλες τις υπόλοιπες. Παρ’ όλα αυτά, σύμφωνα και με αρκετά διεθνή ΜΜΕ, υπάρχει ένα το οποίο συγκαταλέγεται ανάμεσα στα μεγάλα φαβορί για να διαδεχθεί τον Μεβλούτ Τσαβούσογλου στο τιμόνι του υπουργείου Εξωτερικών, στην περίπτωση φυσικά που υπάρξει αλλαγή φρουράς: ο Ουνάλ Τσεβικιόζ. Πρόκειται για τον άνθρωπο ο οποίος, μετά την ένταξή του στο Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα (CHP) και την εκλογή του στη Βουλή, το 2018, έγινε ο βασικός σύμβουλος του Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου – προέδρου του κόμματος και υποψηφίου των «6» της αντιπολίτευσης για την προεδρία – σε ζητήματα εξωτερικής πολιτικής.

Ο 71χρονος πατέρας δύο παιδιών και διπλωμάτης καριέρας διαθέτει, άλλωστε, πλούσια εμπειρία, έχοντας υπηρετήσει σε αρκετά σημαντικά πόστα εντός και εκτός συνόρων μετά το 1978. Ανάμεσα στα άλλα, έχει διατελέσει πρεσβευτής της χώρας του στο Ηνωμένο Βασίλειο, το Ιράκ και το Αζερμπαϊτζάν, έχει αναλάβει ρόλους στο ΝΑΤΟ, ενώ έχει αναπτύξει δεσμούς και με τη Μόσχα (δεν είναι τυχαίο ότι μιλά τη ρωσική γλώσσα, όπως και τη γαλλική και την αγγλική), τόσο επί ΕΣΣΔ όσο και ύστερα από την κατάρρευσή της. Αξίζει, επίσης, να σημειωθεί ότι μέχρι τη συνταξιοδότησή του αξιοποιήθηκε ιδιαιτέρως και από τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και το Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ), γεγονός που του διασφάλισε κύρος και επιρροή σε ευρύτερο φάσμα του πολιτικού κόσμου.

Προϋπόθεση εκ των ων ουκ άνευ, βεβαίως, για να αρχίσει ο Τσεβικιόζ να ετοιμάζει τις… βαλίτσες του για το υπουργείο Εξωτερικών είναι η αντιπολίτευση να αναδειχθεί νικήτρια – κάτι που μόνο δεδομένο δεν μπορεί να θεωρείται, παρά τις δημοσκοπήσεις. Και μάλιστα, τόσο στις βουλευτικές όσο και στις προεδρικές εκλογές, καθώς στην περίπτωση που προκύψει διαρχία από τις κάλπες τα πράγματα θα είναι εξαιρετικά περίπλοκα, εξαιτίας και των υπερεξουσιών που συγκεντρώνει ο εκάστοτε πρόεδρος – ο οποίος, εκτός των άλλων, ηγείται της κυβέρνησης (δεν υπάρχει πλέον πρωθυπουργός) και έχει το συνταγματικό δικαίωμα να ορίζει και να αποπέμπει τους υπουργούς.

Εφόσον αυτό συμβεί, πάντως, και ο Κιλιτσντάρογλου τον τοποθετήσει στο νευραλγικό πόστο για το οποίο θεωρείται φαβορί, τίθεται ένα ερώτημα: Πόσο διαφορετική θα είναι η εξωτερική πολιτική που θα εφαρμόσει σε σύγκριση με τον προκάτοχό του και τι έχουν να περιμένουν από αυτόν οι γείτονες και οι εταίροι της Τουρκίας, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας;

Δεν χωράει αμφιβολία ότι η απάντηση στο παραπάνω ερώτημα δεν έχει να κάνει μόνο ή κυρίως με την προσωπικότητα του Τσεβικιόζ (ή οποιουδήποτε άλλου), αλλά πρέπει να αναζητηθεί στο συνολικό στίγμα που θα επιδιώξουν να αφήσουν η νέα κυβέρνηση και ο νέος πρόεδρος στον καμβά της διπλωματίας. Παρ’ όλα αυτά, ουδείς μπορεί να υποτιμήσει ή, πολύ περισσότερο, να μηδενίσει εκ των προτέρων τη βαρύτητα και τον ρόλο των προσώπων.  Εάν αυτό ισχύει, τότε οφείλουμε σίγουρα να δώσουμε βάση στα όσα είπε μιλώντας στο Politico την προηγούμενη εβδομάδα. Εκεί όπου δεσμεύτηκε πως η νέα κυβέρνηση της νυν αντιπολίτευσης θα θέσει ως πρώτη της προτεραιότητα να αλλάξει την εικόνα της Τουρκίας στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων – κάτι που, ανάμεσα στα άλλα, μεταφράζεται και στην αποφυλάκιση δύο ανθρώπων τους οποίους το καθεστώς Ερντογάν έχει χαρακτηρίσει ως απειλή για τη χώρα: του ηγέτη του κουρδικού HDP Σελαχατίν Ντεμιρτάς και του επιχειρηματία Οσμάν Καβάλα.

Η στροφή αυτή «απλούστατα θα στείλει το μήνυμα προς όλους τους συμμάχους μας και προς όλες τις χώρες της Ευρώπης ότι η Τουρκία επέστρεψε στον δρόμο της δημοκρατίας», είπε χαρακτηριστικά. Παράλληλα, διεμήνυσε ότι θα αρθεί το βέτο και θα σταματήσουν οι καθυστερήσεις στο ζήτημα της ένταξης Φινλανδίας και Σουηδίας στο ΝΑΤΟ.

Οσον αφορά δε το μείζον (ειδικά για τις ΗΠΑ) κεφάλαιο των σχέσεων με τη Ρωσία, άφησε σαφώς να εννοηθεί ότι θα υπάρξει αλλαγή πορείας. «Σήμερα, οι σχέσεις Τουρκίας και Ρωσίας είναι ασύμμετρες, επειδή η Τουρκία είναι υπερβολικά εξαρτημένη ενεργειακά από τη Ρωσία (…) Στις συνομιλίες μας, λοιπόν, θα επιδιώξουμε σίγουρα μια σχέση μεταξύ ίσων, ενώ δεν θα παραλείψουμε να θυμίσουμε στη Ρωσία ότι η Τουρκία είναι μέλος του ΝΑΤΟ». Ανάλογες διατυπώσεις χρησιμοποίησε για το ίδιο θέμα και σε συνέντευξή του προς το ρωσικό πρακτορείο Tass: «Οπως εφαρμόσαμε πολιτικές ισορροπίας με την πρώην Σοβιετική Ενωση κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, μπορούμε να συνδυάσουμε επιτυχώς την ένταξη στη Συμμαχία και την καλή σχέση με τη Ρωσία σήμερα».

Τέλος, απέναντι στην Ελλάδα, ο Τσεβικιόζ εκτίμησε στο Politico πως η τραγωδία με τους σεισμούς της 6ης Φεβρουαρίου «δημιουργεί μια ευκαιρία και ένα νέο περιβάλλον». «Και οι δύο χώρες θα διεξαγάγουν εκλογές, πιθανότατα μάλιστα την ίδια ημέρα. Αυτό θα ανοίξει έναν νέο ορίζοντα μπροστά μας», πρόσθεσε. «Θέλουμε ηρεμία, ειρήνη και σταθερότητα στον Καύκασο, την Ανατολική Μεσόγειο, τη Βόρεια Αφρική, τα Βαλκάνια και τη Μαύρη Θάλασσα. Τα αρνητικά γεγονότα γύρω από την Τουρκία επηρεάζουν αυτές τις περιοχές. Ως εκ τούτου, θα υιοθετήσουμε την πολιτική μετατροπής της περιοχής που μας περιβάλλει σε μια λίμνη ειρήνης», υπογράμμισε επίσης στο Tass.

Πολύ ωραία για να τα πιστέψει κανείς; Ισως…