Πώς θα σπάσουμε {LF}τον άξονα Σι – Πούτιν;

Υπάρχει άραγε κάποια σχολή για απολυταρχικούς ηγέτες; Σαν παπαγαλάκια, ξεφουρνίζουν εντυπωσιακά παρόμοιες δικαιολογίες για τις κατασταλτικές τους πράξεις, τα δημοκρατικά ελλείμματα και τις πολιτικές αποτυχίες τους. Αυτές κατά κανόνα περιλαμβάνουν τρομακτικούς ισχυρισμούς ότι η χώρα τους δέχεται επίθεση από ξένες δυνάμεις και δολιοφθορείς ή είναι θύμα μιας παγκόσμιας συνωμοσίας.

Ισως να έχουν ακολουθήσει όλοι διαδικτυακά μαθήματα για επίδοξους δικτάτορες.

Η Κίνα παρήγαγε κλασικά παραδείγματα του είδους την περασμένη εβδομάδα. Αποδεχόμενος μια τρίτη θητεία, ο πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ κάλεσε τη χώρα να ενωθεί πίσω του. «Την επερχόμενη περίοδο οι κίνδυνοι και οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε θα γίνουν όλο και περισσότεροι και όλο και πιο ζοφεροί» προειδοποίησε. Οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους προσπαθούν να «περικυκλώσουν, να καταστείλουν και να περιορίσουν» την Κίνα. Μόνον αυτός, ο Σι, μπορεί να εγγυηθεί τη νίκη στην ερχόμενη «μάχη». «Μετά από μένα το χάος», όπως υποτίθεται ότι είχε πει ο Λουδοβίκος ΙΕ΄.

Ολες οι δηλώσεις αυτού του είδους μπορεί να θεωρηθούν ως αγνό απολυταρχικό δόγμα. Αποκαλύπτουν μία γενική νοοτροπία που αναμειγνύει την ανασφάλεια με την ύβρη, διαστρεβλώνεται από παραμορφωμένες πραγματικότητες, ανερυθρίαστα ψέματα, ανηθικότητα και αυταπάτες. Είναι σύνηθες να χρησιμοποιούνται ξένοι ως αποδιοπομπαίοι τράγοι. Η καταστολή, οι διακρίσεις, η λογοκρισία και η διαφθορά είναι εγγενείς. Ενας ιρανός αγιατολάχ, ένας βιρμανέζος στρατηγός ή ένας σύρος μυστικός αστυνομικός θα αναγνώριζαν αμέσως την κοσμοαντίληψη.

Πρόκειται ωστόσο για την εσωτερική μηχανική του παγκόσμιου μοντέλου που ο Σι και οι μιμητές του θέλουν να επιβάλουν στον κόσμο του 21ου αιώνα, στη θέση εκείνου που αγαπούν να μισούν, μιας διεθνούς τάξης βασισμένης σε κανόνες επικυρωμένους από τον ΟΗΕ.

Χαιρετίζοντας την «υποδειγματική» συμμαχία του Σι με τον Πούτιν, ο νέος, σκληροπυρηνικός υπουργός Εξωτερικών της Κίνας, ο Τσιν Γκανγκ, περιέγραψε ένα εφιαλτικό όραμα παγκόσμιας ηγεμονίας, πάνω στη βάση του απολυταρχισμού. «Με την Κίνα και τη Ρωσία να εργάζονται από κοινού, ο κόσμος θα έχει μία κινητήρια δύναμη» είπε. «Οσο πιο ασταθής γίνεται ο κόσμος, τόσο πιο επιβεβλημένο είναι να προωθήσουν σταθερά τις σχέσεις τους η Κίνα και η Ρωσία. Η στρατηγική τους συνεργασία αναμφίβολα θα γίνεται όλο και πιο ισχυρή». Τι πραγματικά φριχτή σκέψη. Είναι ένα τέτοιο μέλλον, που παραπέμπει σε Μεγάλο Αδελφό, αναπόφευκτο;

Οχι αν οι δυτικοί ηγέτες μπορέσουν να συνεργαστούν θετικά με την Κίνα αντί να τροφοδοτούν την παράνοια και τη μνησικακία της με περισσότερες κυρώσεις και απειλές. Αν ο Σι νιώθει «περιορισμένος» και «περικυκλωμένος», ευθύνεται εν μέρει ο ίδιος – τεχνικά, όμως, δεν έχει άδικο, επιχειρηματολογεί ο σχολιαστής Εντ Λιους. Ισως θα έπρεπε να καταβάλουν οι ΗΠΑ περισσότερες προσπάθειες, τώρα που κατέπεσε η σκόνη από την υπόθεση «κατασκοπευτικό μπαλόνι», να βρουν τρόπους να μιλήσουν.

Το να διαχωρίζεται η διεθνής κοινότητα σε καλούς και κακούς, στο πλαίσιο μιας σταυροφορίας για δυτικού τύπου δημοκρατία, όπως αυτή που υποστηρίζει ο Μπάιντεν, δεν θα εξαλείψει την απειλή ενός κόσμου υπό την ηγεσία βάναυσων τυράννων – και θα μπορούσε να την κάνει χειρότερη.

Ο καθηγητής του Χάρβαρντ Στίβεν Ουόλτ αφήνει να εννοηθεί πως ένας πιο ισορροπημένος πολυπολικός κόσμος, με αμοιβαίο σεβασμό, θα μπορούσε να εξυπηρετήσει καλύτερα τα συμφέροντα των ΗΠΑ. Οι ΗΠΑ ήταν «απρόθυμες να εγκαταλείψουν μια θέση αδιαμφισβήτητης πρωτοκαθεδρίας» μετά την κατάρρευση της ΕΣΣΔ, γράφει. Είναι καιρός να αλλάξει αυτό.