Δεν ταυτίζονται με κόμματα και απέχουν μαζικά

Τα πρόσωπα των θυμάτων του πολύνεκρου δυστυχήματος στα Τέμπη λένε μια τραγική ιστορία: Η Ελλάδα, για ακόμα μια φορά, αποδεικνύεται μια χώρα που «τρώει τα παιδιά της». Ενόψει των επερχόμενων εκλογών, «ΤΑ ΝΕΑ» κάνουν zoom στις νέες γενιές, σκιαγραφώντας πώς σκέφτονται, πώς αντιδρούν και πώς συμπεριφέρονται πολιτικά.

Για ποιες «νέες γενιές», όμως, μιλάμε; Αναφερόμαστε στην ηλικιακή ομάδα 17-30, που συγκροτεί όντως μια «γενιά» με διαφορετικά χαρακτηριστικά. Οπως εξηγεί ο διευθυντής ερευνών της δημοσκοπικής εταιρείας GPO Αντώνης Παπαργύρης: «Είναι η ηλικιακή ομάδα που βιώνει τη ματαίωση της επένδυσης των οικογενειών στην εκπαίδευση. Από τη δεκαετία του ’90, η ελληνική οικογένεια έχει επενδύσει στο να σπουδάσει τα παιδιά της, όμως οι νέες γενιές βλέπουν ότι αυτή η οικογενειακή επένδυση δεν αποδίδει πλέον. Δεν λειτουργεί ως όχημα κοινωνικής κινητικότητας, καθώς συνεχίζουν να παίρνουν 600-700 ευρώ τον μήνα».

Το μεγαλύτερο κομμάτι του εκλογικού σώματος των νέων αποτελούν τα μέλη της λεγόμενης γενιάς Ζ (Gen Z), δηλαδή όσοι έχουν γεννηθεί μεταξύ 1997 και 2012. Στις επερχόμενες εκλογές, οι νεότεροι ψηφοφόροι θα είναι οι γεννηθέντες το 2006, άρα μιλάμε για τις ηλικίες 17-26.

Μια γενιά που μεγάλωσε μέσα στην κρίση

«Πρόκειται για μια γενιά Ελλήνων που μεγάλωσε και βίωσε τη μεγάλη οικονομική κρίση της δεκαετίας του 2010, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την πολιτική της κοινωνικοποίηση: κρίση του κομματικού συστήματος, δυσπιστία προς τους θεσμούς, αμφισβήτηση των παραδοσιακών μέσων ενημέρωσης και αντικατάστασή τους από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Και φυσικά είναι μια γενιά που συνεχίζει να μεγαλώνει σε έναν κόσμο αλλεπάλληλων κρίσεων, όπως η πανδημία του κορωνοϊού, που την καθήλωσε σε συνθήκες εγκλεισμού για μεγάλο χρονικό διάστημα, και τώρα είναι αντιμέτωπη με τον πόλεμο στην Ουκρανία και τα επακόλουθά του», σημειώνει ο Ηλίας Τσαουσάκης, πολιτικός επιστήμονας, σύμβουλος στρατηγικής και επικοινωνίας.

«Επειδή στην Ελλάδα έχουν ζήσει και την οικονομική κρίση, τα ελληνόπουλα της Gen Z, σε αντίθεση με τους συνομηλίκους τους σε χώρες του εξωτερικού, έχουν ως πρώτο μέλημα τη βελτίωση της ζωής για τα ίδια και τις οικογένειές τους. Το top-3 των προτεραιοτήτων τους, πάντως, συμπληρώνουν το ζήτημα της κλιματικής αλλαγής και τα θέματα ταυτότητας», εκτιμά ο Γιάννης Μαστρογεωργίου, ειδικός γραμματέας Μακροπρόθεσμου Σχεδιασμού της Προεδρίας της Κυβέρνησης.

Μαζί με τους νέους της Gen Z, ωστόσο, είναι εύλογο να συμπεριλάβουμε και τους νεότερους Millennials, οι οποίοι υιοθετούν παρόμοια πολιτική συμπεριφορά. «Γενικότερα, η ηλικιακή ομάδα 17-30 χαρακτηρίζεται από αντισυστημική ψήφο», επισημαίνει ο Αντώνης Παπαργύρης. «Η μεγάλη διαφορά που υπάρχει στις σημερινές νέες γενιές σε σύγκριση με τις προηγούμενες είναι πως έχουν την υποστήριξη των μεγαλυτέρων. Δηλαδή, στις διεκδικήσεις των νέων παίρνουν μέρος και οι γονείς τους. Σε παλαιότερες γενιές, όπως οι Boomers, αυτό δεν ίσχυε», διευκρινίζει ο διευθυντής ερευνών της GPO.

Πώς ψήφισαν οι νέοι το 2019

Ανατρέχοντας στα exit polls των βουλευτικών εκλογών του 2019, παρατηρούμε ότι στις δύο νεότερες ηλικιακές ομάδες (17-24 και 25-34 ετών), ο ΣΥΡΙΖΑ σημείωσε σημαντικά μεγαλύτερα ποσοστά από τη νικήτρια της αναμέτρησης ΝΔ. Συγκεκριμένα, ο ΣΥΡΙΖΑ συγκέντρωσε 38% και 36% στην ηλικιακή ομάδα 17-24 και 25-34 αντίστοιχα. Η ΝΔ ακολούθησε με 30% και 31% αντίστοιχα, ενώ το ΜέΡΑ25 ήταν τρίτο κόμμα με 6% και στις δύο ηλικιακές ομάδες. Το ΚΙΝΑΛ είχε 5% στους 17-24 και 6% στους 25-34, ενώ το ΚΚΕ είχε 4% και 6% αντίστοιχα. Δυσάρεστη εντύπωση προκάλεσε η υποστήριξη της Χρυσής Αυγής από το 5% σε καθεμία από τις δύο ηλικιακές ομάδες, ενώ χαμηλότερα ποσοστά (3% και 4% αντίστοιχα) συγκέντρωσε η Ελληνική Λύση.

«Οι νέοι τάσσονται πολιτικά κυρίως στην Κεντροαριστερά και προτιμούν κόμματα όπως ο ΣΥΡΙΖΑ και το ΜέΡΑ25», λέει, από την πλευρά της η Μαρία Καρακλιούμη, πολιτική αναλύτρια της εταιρείας ερευνών RASS, εξηγώντας την αυξημένη επιρροή των δύο αυτών κομμάτων στους νέους, σε σχέση με τις επιδόσεις τους στο σύνολο του εκλογικού σώματος. Από την άλλη, «το ΠΑΣΟΚ υπολείπεται σημαντικά, γιατί δεν υπάρχει συλλογική μνήμη στους νέους από τις κυβερνήσεις του».

Η επιλογή της αποχής

Ωστόσο, αυτό που χαρακτηρίζει περισσότερο την πολιτική συμπεριφορά των νέων δεν είναι η ψήφος, αλλά η αποχή. «Το 2019 η συμμετοχή των νέων 17-24 ήταν γύρω στο 25%», αναφέρει ο Αντώνης Παπαργύρης, συμπληρώνοντας πως στις επικείμενες εκλογές η συγκεκριμένη ηλικιακή ομάδα θα αριθμεί περίπου 400.000 ψηφοφόρους. «Υπάρχει παντελής έλλειψη κομματικής ταύτισης στις νέες γενιές. Δεν πρόκειται ποτέ η γενιά αυτή να εκφραστεί πολιτικά μέσω των κομμάτων, ούτε στο μέλλον».

Αλλωστε, σύμφωνα με τον Γιάννης Μαστρογεωργίου, «οι διαχωριστικές γραμμές Αριστερά – Δεξιά σε αυτά τα παιδιά δεν λένε σχεδόν τίποτα». Ο Ηλίας Τσαουσάκης εξηγεί από τη μεριά του: «Οι νέοι κρατούν απόσταση από το σύστημα, αλλά και χαμηλές προσδοκίες αλλαγής ή ανατροπής του. Η πολιτική δεν κινητοποιεί, τους ενδιαφέρει πολύ λιγότερο, κυρίως γιατί έχουν την πεποίθηση ότι δεν μπορεί να αλλάξει τη ζωή τους».

Πάντως, οι νέες γενιές δείχνουν συνολικά μια αποστροφή προς το κυβερνών κόμμα. «Χρεώνουν ελιτισμό στον Κυριάκο Μητσοτάκη, ενώ διατηρούν κακή σχέση με την υπουργό Παιδείας», παρατηρεί ο διευθυντής ερευνών της GPO. Ομως, εξακολουθούν να αποτελούν μια «μικρή ηλικιακή ομάδα που δεν μπορεί να ανατρέψει το εκλογικό αποτέλεσμα», σπεύδει να επισημάνει η Μαρία Καρακλιούμη και καταλήγει: «Σε μια χώρα όπου η διάμεση ηλικία είναι τα 47 έτη, οι μεσήλικοι είναι αυτοί που δίνουν τον νικητή, όχι οι νέοι».