Ενός λεπτού σιγή

Η φρικτή σιδηροδρομική τραγωδία στα Τέμπη βύθισε τη χώρα στο πένθος. Η πανεπιστημιακή κοινότητα του Αριστοτελείου τελεί σε καθεστώς σοκ, θρηνεί για τα παιδιά της που χάθηκαν τόσο άδικα και πρόωρα. Ο πόνος μας προσπαθεί να βρει διέξοδο, να εκφραστεί συλλογικά, να μοιραστεί. Να κάνουμε κάτι συμβολικό, όπως το να θεσμοθετήσουμε υποτροφίες στη μνήμη τους, το να δώσουμε στις οικογένειες των αδικοχαμένων φοιτητών μας τα πτυχία τους, να στηρίξουμε με ειδικούς επιστήμονες τα μέλη των οικογενειών αυτών, τους τραυματισμένους φοιτητές, που ευχόμαστε ταχεία ανάρρωση ή/και όποιον άλλον πιστεύει ότι χρήζει τέτοιας βοήθειας. Να ενώσουμε τα συναισθήματά μας, να ενώσουμε τη φωνή μας, για να δεσμευτούμε ότι δεν θα τους ξεχάσουμε ποτέ, να αναλάβουμε δράση για το «ποτέ ξανά».

Γιατί όλοι εμείς, που δεν ήταν κάποιος αγαπημένος μας μέσα στα βαγόνια του θανάτου, θα μπορέσουμε να σηκωθούμε ξανά, να συνεχίσουμε τη ζωή μας, πλάι στους δικούς μας αγαπημένους, έχοντας ίσως εκτιμήσει λίγο περισσότερο το αγαθό της ζωής, όσο και το πόσο εύθραυστη είναι. Η ευγνωμοσύνη μας για τη ζωή μας και των αγαπημένων μας, είναι και μία έκφραση σεβασμού απέναντι σε εκείνους, που στο λεπτό της μοιραίας σύγκρουσης των τρένων, η ζωή τους έγινε Γολγοθάς, με ένα βάρος ασήκωτο, έναν πόνο που κανένας χρόνος δεν γιατρεύει.

Αισθάνομαι δέος απέναντι σε αυτόν τον πόνο των οικογενειών των θυμάτων, αισθάνομαι ταπεινός και αισθάνομαι πως δεν υπάρχουν οι λέξεις εκείνες που να χωρούν μέσα το συναίσθημα, την οδύνη, τη συντριβή. Τι να πει κανείς στις μανάδες και τους πατεράδες που έχασαν τα παιδιά τους, στα παιδιά που έχασαν τους γονείς τους; Ας σωπάσουμε για λίγο κι ας αναλογιστούμε το χρέος μας απέναντι στους οικείους των θυμάτων, το ατομικό όπως ο καθένας μπορεί να το αισθάνεται, μα και το συλλογικό μας χρέος. Κι ας αναρωτηθούμε ποιος συγκαταβατικός λόγος, ποιο οργισμένο ξέσπασμα, ποια αναγνώριση λαθών, ποια νουθεσία, ποια καταστροφική μανία, μπορεί να δώσει κουράγιο στους ανθρώπους που έχασαν τους αγαπημένους τους;

Είναι θλιβερό, μία τόσο οδυνηρή στιγμή για ολόκληρη την κοινωνία, αντί να ενώνει τους ανθρώπους να τους διχάζει, να γίνεται εργαλείο αλληλοσπαραγμού στο Διαδίκτυο, να γίνεται σηκωμένο δάχτυλο στον βωμό όποιας τηλεθέασης, να γίνεται πρόφαση για συγκρούσεις και καταστροφές, να γίνεται πρώτη ύλη σε ένα τοξικό μείγμα πολιτικής αντιπαράθεσης. Οι άνθρωποι που διαδηλώνουν ειρηνικά αυτές τις μέρες εκφράζουν τον συλλογικό πόνο, την απογοήτευση από μιαν Ελλάδα, που δεν θέλουμε να μας πληγώνει με τραγωδίες.

Οι εκδηλώσεις αυτές έχουν χρώμα πένθιμο, δεν προσδίδουν ιδεολογικά χαρακτηριστικά στον πόνο κανενός, μήτε αναγνωρίζουν «προνόμιο» στο πένθος και στην απογοήτευση για κάποιους και για κάποιους άλλους όχι. Η κοινωνία απαιτεί να αποδοθεί δικαιοσύνη. Ταυτίζεται με την απαίτηση και ανάγκη των οικογενειών των θυμάτων.

Ισως στα φαινόμενα εργαλειοποίησης  μιας κοινωνίας που θρηνεί, στη διχόνοια που καλλιεργείται πάνω σε 57 νεκρούς, μπορεί να αναζητήσει κανείς τι μας εγκλωβίζει στην κακιά την (χ)ώρα. Μιλάμε για την οπαδική βία, δηλώνουμε αποφασισμένοι να μη θρηνήσουμε άλλον Αλκη, μα ένα κομμάτι της κοινωνίας αναζητεί κάθε ευκαιρία να εκτονώσει τα βίαια ένστικτά του, να βγάλει τον χειρότερο εαυτό του.

Αν δεν μπορούμε να σταθούμε ενωμένοι πλάι στους ανθρώπους που θρηνούν, αν δεν μπορούμε να είμαστε χρήσιμοι ουσιαστικά και ενεργά – όπως εν προκειμένω κάθε δημόσιο πανεπιστήμιο οφείλει να συνεισφέρει στην Πολιτεία τεχνογνωσία και ερευνητικά αποτελέσματα σχετικά με την ασφάλεια των σιδηροδρομικών μεταφορών -, αν δεν μπορούμε να αυτοσυγκρατηθούμε στο να φωνάζουμε πάνω από φέρετρα, καλύτερα ας σωπάσουμε. Ο σεβασμός μας στον πόνο των οικογενειών των θυμάτων, είναι το ελάχιστο που μπορούμε να τους προσφέρουμε.

Ο καθηγητής Νίκος Γ. Παπαϊωάννου είναι πρύτανης του ΑΠΘ