Ο θυμός των νέων

Διαβάζω ότι υπάρχει κλίμα απογοήτευσης στα σχολεία, ότι μαθητές και φοιτητές ζουν το πένθος από τους θανάτους στο σιδηροδρομικό δυστύχημα απογοητευμένοι και θυμωμένοι, γι’ αυτό εκφράζονται με θυμό, απορρίπτουν την πολιτική αλλά και τις γενιές των μεγαλύτερων και πιστεύουν ότι ένα ρεύμα διαμαρτυρίας που θα ξεκινήσει χρειάζεται να είναι ηλικιακό. Οτι οι νέοι θα σώσουν τον κόσμο.

Κατανοώ το ιδεαλιστικό περίβλημα αυτών των απόψεων, όπως κατανοώ τον θυμό και τη λύπη. Αλλά, προφανώς, τέτοιες απόψεις δεν εκφράζουν την πραγματικότητα. Και οι γονείς τους και οι παππούδες τους μπορεί να αισθάνθηκαν τα ίδια όταν βρέθηκαν στην ηλικία της χειραφέτησης από τους μεγαλύτερους. Κι εκείνοι υπήρξαν ευγενείς ιδεαλιστές και ιδεολόγοι, έτσι νόμιζαν, μέχρι να τους πάρει μπροστά η ζωή. Και για να είμαστε δίκαιοι, παρά τις αποτυχίες των προηγούμενων γενεών, τα πράγματα έγιναν καλύτερα. Βεβαίως υπήρξαν καθυστερήσεις και οπισθοχωρήσεις, αλλά σ’ αυτό δεν φταίει καμία ηλικιακή κατηγορία. Για τα περισσότερα ελλείμματα εκσυγχρονισμού της κοινωνίας και εναρμόνισής της με την Ευρώπη (στην οποία επιλέξαμε να ανήκουμε και το επίπεδο της οποίας συχνά ζηλεύουμε στην καθημερινότητα, στις αμοιβές, στην παιδεία, στις επιστήμες, στις τέχνες, στα γράμματα…) φταίνε η πολιτική και η κουλτούρα – που, ουσιαστικά, προώθησαν μια στρεβλή αίσθηση της χειραφέτησης.

Κομματικό κράτος και πελατειακές σχέσεις, λαϊκισμός, ελάσσων προσπάθεια, υποβάθμιση της παιδείας: να τα χαρακτηριστικά του ελλείμματος της χώρας μας. Δεν πρόκειται να τα θεραπεύσει κανένας θυμός, καμία απαξία. Το αντίθετο. Η χώρα πρέπει να μάθει όχι μόνο να συναισθάνεται αλλά και να σκέφτεται. Οχι μόνο να θυμώνει και να πενθεί αλλά να δρα δημιουργικά. Οι νέοι ασφαλώς πρέπει να διεκδικούν – όχι πτυχία και ευκολίες αλλά ουσιαστική γνώση, καλύτερη παιδεία. Αντί για ισότητα προς τα κάτω χρειαζόμαστε σκληρό ανταγωνισμό για την πρωτιά.

«Εγώ είμαι ο γκρεμιστής, κι εγώ είμαι ο χτίστης», έγραφε ο Κωστής Παλαμάς. Είναι ακριβές. Οι ίδιοι που μπορούν να γκρεμίσουν μπορούν και να χτίσουν, εξαρτάται πώς θα δουν τη ζωή τους. Το 2010, με τη χρεοκοπία και την κρίση, έλεγαν πολλοί ότι η κρίση είναι μια ευκαιρία. Σας έχω νέα: ήταν μια ευκαιρία, αλλά τη χάσαμε.

Κυριάρχησαν οι γκρεμιστές. Τα μνημόνια, που ήταν η βάση να διορθώσουμε το κράτος, υπονομεύτηκαν στο όνομα της προόδου. Το τρίτο απ’ αυτά, το αχρείαστο και πιο δυσχερές, εκείνοι που το εφάρμοζαν το απέρριπταν! Κάπως έτσι φτάσαμε στο οξύμωρο, ο ΣΥΡΙΖΑ που π.χ. ιδιωτικοποίησε τα τρένα να καταγγέλλει σήμερα τις ιδιωτικοποιήσεις.

Το 2019, η λαϊκή ψήφος αναγνώρισε την αποτυχία των γκρεμιστών. Ανέθεσε τη διακυβέρνηση στους μόνους που υπόσχονταν να χτίσουν. Σήμερα, σχεδόν τέσσερα χρόνια μετά, με επιτυχίες και αποτυχίες, ασφαλώς με κενά και σίγουρα με το πελατειακό κράτος ακόμα δυνατό και τις δυνάμεις της αδράνειας ξανά παντού, και στη ΝΔ, το αίτημα παραμένει ίδιο: χτίστε. Το ίδιο δίλημμα αντιμετωπίζουν οι πολίτες, περισσότερο σκεπτικιστές σήμερα: ποιοι θα χτίσουν – και πάλι δεν έχουν πολλές επιλογές.

Σε αυτή την καμπή βρίσκονται και οι νέοι. Μακάρι να επιδιώξουν τα δύσκολα – τα στέρεα υλικά. Αρχίζοντας όχι από τους άλλους, αλλά από τους εαυτούς τους.

ΥΓ. Ο Αλέκος Κρητικός, ένας μοναδικός Ευρωπαίος, παρουσιάζει σήμερα στις 7 μ.μ., στον Ιανό (Σταδίου 24) το βιβλίο του «Η πολιτική συνοχής της Ευρωπαϊκής Ενωσης». Μιλούν: Αννα Διαμαντοπούλου, Δημήτρης Κούρκουλας, Γιώργος Παγουλάτος, συντονίζει ο Παύλος Τσίμας. Για να κατανοούμε πού βρισκόμαστε.

Η απομυθοποίηση ενός απουσιολόγου

Ακούγοντας τον Νίκο Φίλη, χθες, στη Βουλή, δεν μπορούσα να πιστέψω στ’ αφτιά μου. Δεν μπορούσα να φανταστώ ότι όσα έλεγε ο βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ και πρώην υπουργός είναι συγκροτημένος πολιτικός λόγος και όχι ένα παραλήρημα μιας οργής, που ωστόσο δεν δικαιολογείται, επειδή ούτε ο Φίλης ούτε ο πολιτικός του χώρος είναι ανεύθυνος στην απαξίωση (και) του σιδηροδρόμου στην Ελλάδα. Αυτό όμως που με έκανε να μειδιάσω ήταν όταν άρχισε να ωρύεται κατά του υπουργείου Παιδείας επειδή λέει θα γραφτούν οι απουσίες όσων μαθητών συμμετείχαν στη διαδήλωση. Ο Φίλης σε ρόλο αριστερού απουσιολόγου, που δεν γράφει τις απουσίες – πόσο ταιριαστός ρόλος με εκείνον του κομματικού παιδονόμου, τον οποίο έχει υπηρετήσει με πάθος όταν ήταν στις δόξες του στα αμφιθέατρα.
Απορώ που ο άνθρωπος αυτός ήταν, κατά έναν τρόπο, είδωλο των πολιτικοποιημένων νέων εκείνα τα χρόνια. Καταλαβαίνω βέβαια γιατί συνέβαινε αυτό. Επειδή ο πολύς κόσμος δεν τον ήξερε, αποθέωνε ένα πρόσωπο κυρίαρχα μυθοποιημένο μέσα στον μύθο της δήθεν χειραφετητικής πολιτικοποίησης – που κατά κόρον ετοίμαζε οπαδούς ολοκληρωτισμών ή επενδυτές στην κοινωνική κινητικότητα μέσω των κομματικών μηχανισμών. Οσο τον μαθαίνουμε, σήμερα, τόσο πιο πολύ απομυθοποιείται.