Η δύσκολη εξίσωση της επόμενης μέρας για τον ελληνικό σιδηρόδρομο

Η «επόμενη μέρα» του ελληνικού σιδηροδρόμου μετά το σοκ που προκάλεσε το πολύνεκρο δυστύχημα στα Τέμπη, αποτελεί την πλέον δύσκολη «εξίσωση» για όλους τους εμπλεκομένους στις σιδηροδρομικές μεταφορές. Το επιβατικό κοινό, όπως και οι εργαζόμενοι στον σιδηρόδρομο, παρακολουθούν τις δραματικές εξελίξεις στα τρένα, που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν το ασφαλέστερο συγκοινωνιακό μέσο.

Είναι η πρώτη φορά που η φήμη για την ασφάλεια των σιδηροδρομικών μετακινήσεων στην Ελλάδα έχει πληγεί στο μέγιστο βαθμό μετά το δυστύχημα, όχι μόνο στο εσωτερικό της χώρας αλλά και στο εξωτερικό, αφού οι τραγικές εικόνες από τα Τέμπη έχουν κάνει τον γύρο του κόσμου.

Όπως λένε στα «ΝΕΑ» έμπειρα σιδηροδρομικά στελέχη, «για την επαναλειτουργία του σιδηροδρόμου θα πρέπει πάση θυσία να εμπεδωθεί έμπρακτα το αίσθημα ασφαλείας», με άμεσες κινήσεις που επιβάλλεται να γίνουν κυρίως σε τέσσερα μέτωπα:

1. Αποκατάσταση της κλονισμένης εμπιστοσύνης του επιβατικού κοινού, αλλά και των εργαζομένων, απέναντι στον σιδηρόδρομο.

2. Λήψη άμεσων μέτρων για την ενίσχυση και εμπέδωση της ασφάλειας στις σιδηροδρομικές μετακινήσεις.

3. Επίσπευση της εγκατάστασης και λειτουργίας των έργων τηλεδιοίκησης, σηματοδότησης και ραδιοεπικοινωνιών.

4. Αποκατάσταση των σχέσεων ανάμεσα στον ΟΣΕ και την ιταλική Hellenic Train, που εδώ και καιρό βρίσκονται σε σημείο «μηδέν».

Κρίση εμπιστοσύνης

Η «επόμενη μέρα» φέρνει μια πρωτοφανή κρίση εμπιστοσύνης προς τον σιδηρόδρομο. Μπορεί π.χ. οι κάτοικοι της Αττικής να μη σταματήσουν να χρησιμοποιούν τον Προαστιακό για να πάνε στη δουλειά τους, όμως το τρένο ως επιλογή μετακίνησης θα γίνει δεύτερη ή και τρίτη εναλλακτική, εφόσον είναι διαθέσιμα άλλα μέσα μετακίνησης. Οπως χαρακτηριστικά επισημαίνουν έμπειρα σιδηροδρομικά στελέχη, «η χαμένη εμπιστοσύνη θα κερδηθεί σε βάθος χρόνου και μόνο εάν όλοι οι αρμόδιοι φορείς επιδείξουν σοβαρότητα και θέληση να αλλάξουν τον σιδηρόδρομο». Ωστόσο, αυτό δεν μπορεί να γίνει από τη μία μέρα στην άλλη. Είναι χαρακτηριστικό ότι ακόμα και οι ίδιοι οι εργαζόμενοι στον σιδηρόδρομο δεν επιθυμούν να επιστρέψουν στις καμπίνες μηχανοδήγησης και στους σταθμούς εάν δεν λάβουν διαβεβαιώσεις πως η σιδηροδρομική κυκλοφορία στο εξής θα μπορεί να διεξαχθεί με ασφάλεια.

Τα άμεσα μέτρα

Για την ενίσχυση της ασφάλειας κάτι που θα αποκαταστήσει σταδιακά και την εμπιστοσύνη του σοκαρισμένου επιβατικού κοινού για τον σιδηρόδρομο, οι ειδικοί προτείνουν:

n Την επανασύσταση του «Κέντρου Παρακολούθησης Κυκλοφορίας», το οποίο λειτουργούσε μέχρι τα τέλη του 2020 και ήταν το δευτεροβάθμιο κέντρο ελέγχου κυκλοφορίας των τρένων. Το κέντρο αυτό ήλεγχε σε 24ωρη βάση την κυκλοφορία των τρένων σε όλη την Ελλάδα, προλαμβάνοντας ατυχήματα από τυχόν λανθασμένες κινήσεις των σταθμαρχών.

n Την επαναφορά του «προϊσταμένου αμαξοστοιχίας» που καταργήθηκε για λόγους οικονομίας. Ο προϊστάμενος ήταν αυτός που έκανε όλους τους ελέγχους και τις επικοινωνίες με τους σταθμούς για να επιβεβαιώσει ότι δεν υπάρχουν προβλήματα και να ενημερώσει τους μηχανοδηγούς για το «έχειν καλώς».

n Η ύπαρξη δεύτερου σταθμάρχη και επιθεωρητή τουλάχιστον σε όλους τους κεντρικούς-κομβικούς σιδηροδρομικούς σταθμούς, στους οποίους θα υπηρετεί προσωπικό με μεγάλη εμπειρία. Στην περίπτωση που δεν υπάρχει τέτοιο προσωπικό, οι ειδικοί προτείνουν την επαναφορά κάποιων έμπειρων συνταξιούχων μέχρι να εκπαιδευτούν οι νεότεροι.

n Την ύπαρξη «κλειδούχων» στους σταθμούς που θα ελέγχουν με φυσικό τρόπο κάθε αλλαγή «κλειδιού» στο δίκτυο, επιβεβαιώνοντας ότι βρίσκονται στη σωστή θέση. Σήμερα, οι σταθμάρχες επαφίενται στην αξιοπιστία των ηλεκτρονικών συστημάτων, που αρκετές φορές δεν λειτουργούν.

n Την αυστηροποίηση του Κανονισμού Κυκλοφορίας του ΟΣΕ, που αποτελεί το «ευαγγέλιο» για την κυκλοφορία των τρένων σε όλο το σιδηροδρομικό δίκτυο.

Τα μέτρα αυτά «θα πρέπει να εφαρμοστούν οπωσδήποτε μέχρι την εγκατάσταση και λειτουργία των συστημάτων ETCS και GSM-R».  Το ETCS επιτρέπει τη επιτήρηση της μέγιστης επιτρεπόμενης ταχύτητας των συρμών, την αυτόματη προστασία έναντι παραβιάσεων ταχύτητας, καθώς και την αυτόματη ακινητοποίηση του συρμού σε περίπτωση παραβίασης ερυθρού φωτοσήματος.