Η αξία της πολιτικής

Διαβάζω ότι το πολύνεκρο δυστύχημα στα Τέμπη θα μπορούσε να είναι το καμπανάκι και ότι έχει έρθει η ώρα η πολιτική να διορθώσει τα πολλά κακά, τις ανεπάρκειες και τα λάθη που υιοθετεί το ελληνικό κράτος, αρχίζοντας φυσικά από τα τρένα. Συγγνώμη, αλλά αυτό είναι απλώς ευχολόγιο, βολονταρισμός – και μόνο. Για πολλούς λόγους. Η οικονομία, το διαθέσιμο ανθρώπινο δυναμικό, οι συγκυρίες, οι τεχνικές δυνατότητες, όλα παίζουν ρόλο σε μια επιχείρηση διόρθωσης κακώς κειμένων. Αλλά ο πρώτος λόγος ανήκει στην πολιτική. Αυτή είναι η χρησιμότητά της, η διόρθωση των κακώς κειμένων. Κι εδώ έγκειται το πρόβλημα. Επειδή για να φτιαχτεί οτιδήποτε χρειάζονται ισχυρές πλειοψηφίες στο Κοινοβούλιο και μεγάλες κοινωνικές συναινέσεις.

Ο,τι δηλαδή δεν διαθέτει η ελληνική δημόσια ζωή.

Ας δούμε ένα εύκολο παράδειγμα: το πανεπιστήμιο. Ολοι το θέλουμε ανταγωνιστικό, πρωτοπόρο, ανοιχτό στην κοινωνία και στην παραγωγή – να παίρνεις το πτυχίο σου και να ‘σαι περιζήτητος στην εργασία σου. Γιατί, όμως, το πανεπιστήμιο είναι οτιδήποτε άλλο εκτός απ’ αυτό; Ο βασικότερος λόγος οφείλεται στην πολιτική. Ποιος θυμάται σήμερα τον νόμο Διαμαντοπούλου, που σε μεγάλο βαθμό τον ακύρωσαν οι ίδιοι που τον ψήφισαν;

Κάπως έτσι λειτουργούν όλοι οι τομείς της χώρας που χρειάζονται μεταρρύθμιση. Βρίσκονται κάτω από ένα πλέγμα πολλών και μεγάλων συμφερόντων, που επενδύουν στην ακινησία, επειδή βολεύονται. Μέρος αυτών των δομών της ακινησίας έχουν προσβάσεις στην πολιτική, στον συνδικαλισμό ή στους τεχνοκράτες που ασκούν διοίκηση. Πράγμα που σημαίνει ότι, αν υπάρχει, δεν αρκεί μόνο η πολιτική βούληση, διότι απέναντι βρίσκονται εκ των πραγμάτων ζωσμένοι το ζωνάρι τους για καβγά όσοι αντιτίθενται σε αυτή την πολιτική βούληση. Συχνά, η αντίρρηση επενδύεται με ιδεολογία, άλλοτε η ιδεολογία της άρνησης κουμπώνει με τις βουλήσεις των αρνητών.

Γιατί χρειάστηκε να υπογράψουμε και να εφαρμόσουμε, ουσιαστικά διά της βίας, τρία μνημόνια, μετά την οιονεί χρεοκοπία της χώρας; Για να εφαρμόσουμε διορθώσεις που έπρεπε να γίνουν υποχρεωτικά αλλά ως τότε είτε δεν υπήρχε η πολιτική βούληση είτε δεν υπήρχε κόμμα που θα αναλάμβανε το πολιτικό κόστος των διορθώσεων.

Χρειάζεται να πει κανείς ότι ανάμεσα στα πράγματα που, βάσει των συμφωνηθέντων στα μνημόνια έπρεπε να διορθωθούν, ήταν τα τρένα; Ως το 2015 έγιναν διάφορα, κι αυτό καθρεφτίστηκε στην κερδοφορία των σιδηροδρόμων και στη βελτίωση των υπηρεσιών. Κι ύστερα, το 2015, οι ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ (αρμόδιος υπουργός, ο Χρήστος Σπίρτζης) σιγά σιγά απαλλάχτηκαν από τα πρόσωπα που είχαν αναλάβει τον δύσκολο εκσυγχρονισμό των δικτύων. Χάθηκε η κερδοφορία, κυρίως επειδή οι σιδηρόδρομοι αποδείχτηκαν αναξιόπιστοι ως μεταφορικό μέσο, ξεπουλήθηκε στους Ιταλούς η εκμετάλλευση των δρομολογίων και με κάθε μέσο προετοιμάστηκε το βάλτωμα κάθε προόδου. Υπενθυμίζω ότι, μετά τα capital control, είχε γίνει πρόταση στη διοίκηση από την τότε κυβέρνηση να μην εισπράττεται κόμιστρο για τα εισιτήρια, να ισχύσουν δωρεάν μεταφορές!

Κάπως έτσι φτάσαμε στο δυστύχημα. Απαξιωμένες υπηρεσίες λειτουργούσαν στον αυτόματο. Δυστυχώς, οι σιδηρόδρομοι δεν είναι η μοναδική περίπτωση. Οι αστικές συγκοινωνίες, π.χ., επίσης έχουν πρόβλημα, χάνονται ιλιγγιώδη ποσά κάθε μέρα λόγω έλλειψης ελέγχου ή συστήματος είσπραξης εισιτηρίων. Ο προαστιακός έχει το μαύρο του το χάλι. Εχει πάει ποτέ κανείς τα τελευταία χρόνια στα ΕΛΤΑ;

Για όλα αυτά χρειάζεται μια ισχυρή κυβέρνηση με μεταρρυθμιστική βούληση – ή έστω με ό,τι πιο κοντινό σε μεταρρυθμιστική βούληση. Και γι’ αυτό έχουν σημασία οι επόμενες εκλογές.