Τα τραγούδια {LF}των τρένων

Στο ελληνικό τραγούδι τα τρένα σφυρίζουν µόνο για αποχωρισµούς. Δεν υπάρχουν χαρούµενα τραγούδια για τρένα ή, τέλος πάντων, ο άνθρωπός µας δεν µπορεί να θυµηθεί κάποιο. Το τρένο θα φεύγει πάντα στις οκτώ, ταξίδι για την Κατερίνη και θα πάρει µαζί του τον φαντάρο που θα φυλάει σκοπιά, µες στην οµίχλη 5-8. Ενίοτε θα πηγαίνει και σε νησί, κατά το σουρεαλιστικό εύρηµα του Γκάτσου: «Πάει έφυγε το τρένο, έφυγες και εσύ. Σταλαγµατιά χρυσή, σε γαλανό νησί». (Υπάρχει το ενδεχόµενο να πήγε στην Εύβοια). Ο µόνος που περιµένει τρένο είναι ο Ακης Πάνου, δια του Στράτου Διονυσίου, «Στον Σταθµό του Μονάχου». Εκεί σουρουπώνει, η αµαξοστοιχία «Ακρόπολις» θα φτάσει, µακάρι να κατεβάσει έναν φίλο ή γνωστό. Μπορεί και να είναι ο Καζαντζίδης, ο οποίος επιβιβάστηκε στο «Τρένο για τη Γερµανία» του Βίρβου. «Μέσα στο τρένο που µε πάει στην ξενιτιά, κλαίω τη µοίρα µου χωρίς παρηγοριά». Το τρένο είναι πολυτραγουδισµένο, αλλά όχι όσο το καράβι. Η στιχουργική εύνοια προς τα πλωτά µέσα αποδίδεται στην καλή σχέση της Μούσας µε τη θάλασσα, αλλά και στα ναυάγια µε τα οποία περιγράφονται οι αποτυχίες στη ζωή, κυρίως στην αισθηµατική. Τα αεροπλάνα δεν έχουν αντίστοιχη θέση στον µελοποιηµένο στιχουργικό µας πλούτο. Εντάξει, ανέβηκε σε ένα ο Χατζής για να δει τον κόσµο από εκεί πάνω. Μέχρι εκεί. Δύσκολα γράφεις τραγούδι για την αίθουσα αναµονής και τις πύλες αναχωρήσεων του αεροδροµίου. Ούτε βέβαια για αεροπορικά δυστυχήµατα. Το ναυάγιο τραγουδιέται, όχι όµως και η συντριβή του αεροπλάνου, κάτι τέτοιο θα προκαλούσε φρίκη. Οµοίως η στιχουργική έµπνευση δεν έχει αγγίξει ποτέ την περιγραφή ενός σιδηροδροµικού δυστυχήµατος. «Σαν δυο τρένα που αντάµωσαν ένα βράδυ» τραγουδάει ο Διονυσίου, αλλά σπεύδει να συµπληρώσει ότι «χώρισαν ξανά µες στο σκοτάδι». Προφανώς επειδή, µέχρι σήµερα, στη συλλογική συνείδηση το τρένο θεωρείτο ασφαλές. Οχι πια.

Ο άνθρωπός μας αναρωτιέται αν θα γραφτεί κάποιο τραγούδι για την τραγωδία στα Τέμπη. Αν θα παρακινήσει την τέχνη να δημιουργήσει κάτι που θα καταχωρηθεί στην εθνική μνήμη. Εχει γράψει κάτι ο Θανάσης Παπακωνσταντίνου για τον Μάλαμα: «Στην κοιλάδα των Τεμπών, φόβος των μηχανοδηγών». Αλλά δεν κάνει. Σίγουρα θα ανεγερθεί κάποιο μνημείο με τα ονόματα των θυμάτων, μπορεί και κανένα ξωκλήσι για να ανάβουν ένα κερί οι περαστικοί, μέχρι να πιάσει σκουριά η μνήμη. Τραγούδι δεν πρόκειται να γραφτεί.  Ισως και επειδή ως λαός προτιμούμε να ξεπερνάμε τον πόνο δια της λήθης. Δεν μπορεί να γίνει αλλιώς, θα το ξεχάσουμε. Θα πέσει ο χρόνος από πάνω, θα διαβάσουμε τόσες ιστορίες που δεν θα μπορούμε να ξεχωρίσουμε τη μία από την άλλη και μετά από μερικά χρόνια θα έρθει το δικαστήριο με τίτλους για συγκλονιστικές αφηγήσεις. Η ζωή συνεχίζεται και αυτό δεν είναι πάντα ευλογία. Συχνά είναι και κατάρα. Ο άνθρωπός μας σκέφτεται ότι μπροστά σε τέτοιες τραγωδίες ακόμα και η Μούσα στέκει αμήχανη. Τι να γράψει και τι να τραγουδήσει; Πώς να θρηνήσει τα τρία κορίτσια από την Καλαμπάκα; Τι να τραγουδήσει για τα παιδιά που χάθηκαν; Υπάρχουν λόγια, άραγε, για αυτούς που έχασαν αγαπημένους και πήραν πίσω μαύρες σακούλες; Ανθρωποι θα κλάψουν πάνω από άδειους τάφους γιατί οι δικοί τους εξαϋλώθηκαν. Πώς περιγράφεται, αλήθεια αυτό; Ενδεχομένως μόνο με τον εθνικό ύμνο. Γιατί αυτό που συνέβη στα Τέμπη είναι, κατά κάποιον τρόπο, η ίδια η πατρίδα μας. Με την ανεμελιά και την αδιαφορία της, με τον φόβο της κακιάς στιγμής που ξορκίζεται μέρα με τη μέρα, με τους υπεύθυνους χωρίς ευθύνη και τους ανεύθυνους που χειρίζονται τα κλειδιά στις ράγες πάνω στις οποίες ταξιδεύουμε όλοι. Καλώς κηδεύονται τα θύματα δημοσία δαπάνη. Τι πιο ελληνικό από τη μάταιη θυσία τους; Ο άνθρωπός μας δεν έχει καμία αμφιβολία: τώρα θα αποκτήσουμε το πιο ασφαλές σιδηροδρομικό δίκτυο στην Ευρώπη, μπορεί και στον κόσμο. Και όταν με το καλό εγκατασταθούν όλα τα απαραίτητα συστήματα, οι πολιτικοί θα εκφωνήσουν πανηγυρικούς για την πατρίδα μας που πρόλαβε, επιτέλους, το τρένο της ανάπτυξης (Ω, ναι, τρένο!) και κατευθύνεται αισιόδοξη προς το μέλλον. Και τα θύματα της τραγωδίας θα γίνουν Ιφιγένειες που, τελικά, θυσιάστηκαν για να φυσήξει ο άνεμος της προόδου πάνω από το σιδηροδρομικό δίκτυο. Χωρίς τραγούδι, λοιπόν. Μόνο με τον εθνικό ύμνο. Και από το βάθος ο Μητροπάνος να εκλιπαρεί μήπως μπορείς να κάνεις κάτι για να χάσει το τρένο.