Το στρες αυξάνει τον κίνδυνο εμφράγματος και εγκεφαλικού

O σύγχρονος τρόπος ζωής με τις αυξημένες υποχρεώσεις και ευθύνες καλλιεργεί μια μόνιμη κατάσταση στρες, η οποία όχι μόνο δεν αφήνει το άτομο, που έχει μία σχετική ευαισθησία, να είναι παραγωγικό αλλά μπορεί να γίνει και βασική αιτία επιδείνωσης της υγείας του. Στην καρδιολογία, το στρες αποτελεί αναγνωρισμένο παράγοντα κινδύνου – σχεδόν της ίδιας βαρύτητας με τους λεγόμενους κλασικούς παράγοντες όπως η υψηλή αρτηριακή πίεση, η υψηλή χοληστερόλη ή ο διαβήτης. Στα πλαίσια της ισχυρής σύνδεσης και επικοινωνίας μεταξύ εγκεφάλου και καρδιάς, η αυξημένη δραστηριότητα σε μια περιοχή του εγκεφάλου που λέγεται αμυγδαλή και που σχετίζεται με έντονα συναισθήματα, όπως ο φόβος και το άγχος, πυροδοτεί μια πιο έντονη δραστηριότητα στον νευροορμονικό άξονα, διεγείροντας την υποκλινική φλεγμονή στα τοιχώματα των αρτηριών και τη δυσλειτουργία του ενδοθηλίου, αυξάνοντας έτσι τον κίνδυνο καρδιακής προσβολής και εγκεφαλικού επεισοδίου.

Ηδη από τον 17ο αιώνα υπάρχουν ιστορικές αναφορές που δείχνουν ότι οι καρδιακές παθήσεις ήταν πιο διαδεδομένες σε άτομα που εκτίθενται σε ακραίο στρες και τραύματα, όπως εκείνοι που υπηρετούσαν στον στρατό. Πρόσφατη μελέτη η οποία συγκέντρωσε δεδομένα ασθενών από έξι παλαιότερες έρευνες παρατήρησης διαπίστωσε ότι όσοι είχαν υψηλά ποσοστά άγχους διέτρεχαν κατά 24% μεγαλύτερο κίνδυνο εκδήλωσης καρδιακού επεισοδίου και κατά 30% εγκεφαλικού. Από τις συνεντεύξεις, τις ιατρικές εξετάσεις και τα ερωτηματολόγια που κλήθηκαν να συμπληρώσουν οι ασθενείς προέκυψε ότι το άγχος οφειλόταν κυρίως σε ζητήματα που σχετίζονταν με τις συνθήκες της εργασίας και του σπιτιού. Ενδιαφέρον εύρημα ήταν ότι όταν τα άτομα ένιωθαν ότι είχαν τον έλεγχο στην εργασία και το σπίτι τα επίπεδα άγχους μειωνόταν σημαντικά και συνεπακόλουθα ο κίνδυνος δυσάρεστων επεισοδίων. Με βάση και τα ανωτέρω δεδομένα, το στρες αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου, ωστόσο δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις που θεωρείται κάτι παροδικό ή ασήμαντο με αποτέλεσμα το άτομο να μένει αβοήθητο. Γι’ αυτό είναι πολύ σημαντικό, σε περιπτώσεις ψυχικής δυσφορίας, να αναζητείται εξειδικευμένη βοήθεια προκειμένου να προλαμβάνεται ο κίνδυνος καρδιακών και εγκεφαλικών επεισοδίων.

Η τροποποίηση των συνθηκών στο εργασιακό περιβάλλον ώστε οι εργοδότες να επιτρέπουν ελαστικότερα ωράρια με ταυτόχρονη συμμετοχή του εργαζομένου στη λήψη κάποιων αποφάσεων που τον αφορούν και η στήριξη από το οικογενειακό περιβάλλον φαίνεται ότι μπορεί να επηρεάσει ευνοϊκά το επίπεδο του άγχους και την υγεία  σε σημαντικό βαθμό.

Ο Κώστας Τσιούφης είναι καθηγητής Καρδιολογίας ΕΚΠΑ – Α’ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική στο Ιπποκράτειο Αθηνών