Η «αλλαγή εποχής» στη Γερμανία

Στη Γερμανία τον πλέον εύστοχο χαρακτηρισμό του πολέμου της Ουκρανίας έκανε ο καγκελάριος: «Αλλαγή εποχής» (Zeitenwende) ήταν ο όρος που χρησιμοποίησε ο Ολαφ Σολτς στην ιστορική ομιλία του στην Μπούντεσταγκ στις 27 Φεβρουαρίου 2022 για να περιγράψει τις επιπτώσεις της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία. Ο όρος αυτός επελέγη από την Εταιρεία Γερμανικής Γλώσσας ως «λέξη της χρονιάς» για το 2022.

Η ιστορική τομή του πολέμου της Ουκρανίας έφερε «αλλαγή εποχής» και στην ίδια τη Γερμανία. Τρεις δεκαετίες μετά την πτώση του Τείχους και το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, η επανενωμένη Γερμανία συνέχιζε να ζει με το «μέρισμα ειρήνης» της μεταπολεμικής περιόδου. Ακολουθούσε σαν υπνοβάτης την «οστπολιτίκ» που είχαν εγκαινιάσει οι Βίλι Μπραντ και Εγκον Μπαρ στη δεκαετία του 1970 και συνέχισαν σε διάφορες εκδοχές της οι Χέλμουτ Κολ, Γκέρχαρντ Σρέντερ, Ανγκελα Μέρκελ.

Η «αλλαγή μέσω της συνεργασίας», σε συνδυασμό με το βάρος της ιστορικής ευθύνης της Γερμανίας για τις καταστροφές των Παγκοσμίων Πολέμων του προηγούμενου αιώνα, έγινε βαθιά πεποίθηση του συνόλου της γερμανικής ηγεσίας. Τόσο βαθιά, ώστε να αδυνατεί να αναγνώσει έγκαιρα την αλλαγή της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής που σχεδίαζε από καιρό και εφάρμοζε βήμα βήμα ο «τραυματισμένος» από τη διάλυση της Σοβιετικής Ενωσης πρόεδρος της Ρωσίας Βλαντίμιρ Πούτιν.

Η Γερμανία ξύπνησε απότομα από το λήθαργο της «οστπολιτίκ» και διαπίστωσε με τρόμο την απόλυτη εξάρτησή της από τις ενεργειακές πηγές της Ρωσίας. Ο «πράσινος» υπουργός Οικονομίας Ρόμπερτ Χάμπεκ χρειάστηκε να υποκλιθεί στους εμίρηδες του Κατάρ και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων για να διασφαλίσει εναλλακτικούς προμηθευτές φυσικού αερίου. Αλλά
τα κατάφερε, η Γερμανία δεν χρειάστηκε
«δελτίο στο φυσικό αέριο», η γερμανική οικονομία δεν γονάτισε με το κλείσιμο της στρόφιγγας των αγωγών Nord Stream 1 και 2.

Ο πόλεμος αποκάλυψε και τις δραματικές συνέπειες της χρόνιας παραμέλησης των ενόπλων δυνάμεων της Γερμανίας. «Η Μπούντεσβερ χρειάζεται αεροπλάνα που να πετούν, πλοία που να πλέουν και όπλα που να πυροβολούν» έλεγε ο Σολτς στην περιώνυμη ομιλία του στην Μπούντεσταγκ, εξαγγέλλοντας την προίκα των 100 δισεκατομμυρίων ευρώ για τον εκσυγχρονισμό των γερμανικών ενόπλων δυνάμεων.

Πρόκειται για ριζική αλλαγή του αμυντικού δόγματος της Γερμανίας. Αλλά χρειάστηκε σχεδόν ακόμη ένας χρόνος για να αλλάξει ο Σολτς την ηγεσία στο υπουργείο Αμυνας και να λύσει το χειρόφρενο στην προμήθεια όπλων στην Ουκρανία, με κόκκινη γραμμή να μη γίνει και η Γερμανία μέρος του πολέμου.

Το σύνθημα «ειρήνη χωρίς όπλα» του ειρηνιστικού κινήματος, από το οποίο γεννήθηκαν οι Πράσινοι, έγινε «ειρήνη με περισσότερα όπλα» της σημερινής πολιτικής τους ηγεσίας. Ωστόσο, η «αλλαγή εποχής» δεν έφτασε σε όλους. Η Γερμανία κουβαλάει ακόμα τις παρενέργειες της γεωγραφικής και συστημικής διαίρεσής της μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Στη Δυτική Γερμανία είναι πολύ μεγαλύτερη η υποστήριξη της αντίστασης των Ουκρανών, όπως κατέγραψε έρευνα του Ινστιτούτου Αλενσμπαχ» για τη «Φρανκφούρτερ Αλγκεμάινε Τσάιτουνγκ» («FAZ»). Αντίθετα, στην πρώην κομμουνιστική Ανατολική Γερμανία έχουν μεγάλο ακροατήριο το ακροδεξιό AfD και η αριστερή Σάρα Βάγκενκνεχτ, που ζητούν ειρήνη με την υποταγή των Ουκρανών.

Οσο περισσότερο διαρκεί ο πόλεμος τόσο μεγαλύτερο γίνεται το χάσμα μεταξύ των δύο μετώπων, σχολίασε η «FAZ». Ανάμεσά τους μετεωρίζεται η κυβέρνηση του Σολτς, που καλείται να ολοκληρώσει και στο εσωτερικό της Γερμανίας την «αλλαγή εποχής» που σήμανε ο πόλεμος του Πούτιν στο κέντρο της Ευρώπης.