Τα γεγονότα που γράφουν την Ιστορία

Μου φαίνεται γραφικό, κοινότοπο και «ευκολάκι» να αναφερθώ για άλλη μια φορά στην απάντηση του βρετανού πρωθυπουργού Μακ Μίλαν όταν, στις αρχές της δεκαετίας του 1960, ένας δημοσιογράφος τον ρώτησε τι είναι αυτό που τον ανησυχεί περισσότερο, για να ακούσει την εμβληματική πλέον φράση «Τα γεγονότα, αγαπητέ μου, τα γεγονότα». Την ασύμμετρη δηλαδή «εισβολή» της πραγματικότητας σε σχέδια, πολιτικές και πλάνα a, b και c. Πώς αλλιώς όμως να «δεις» τον σεισμό στην Τουρκία και στη Συρία και τα όσα αυτός πυροδότησε;

Δέκα μέρες μετά. Με πάνω από τριάντα χιλιάδες διαπιστωμένους νεκρούς μόνο στην Τουρκία. Και ποιος ξέρει πόσους θαμμένους κάτω από τα χαλάσματα, μια και η περίπτωση να υπάρχουν ακόμη ζωντανοί έχει πλέον εκμηδενιστεί. Εκατό, εκατόν πενήντα χιλιάδες; Λίθοι, πλίνθοι, ξύλα, κέραμοι και ανθρώπινα κορμιά ατάκτως ερριμμένα, απομεινάρια οικοσκευών, επίπλων και φαγητών, ντουλάπες με ρούχα, συρτάρια με αναμνήσεις, καλά κρυμμένα μυστικά και ντοκουμέντα, ένας πολτός όλα μαζί, ένας σωρός απελπισίας που θα απομακρύνουν οι μπουλντόζες. Ο σεισμός αυτός δεν ήταν απλώς μία φυσική καταστροφή. Ηταν ένα γεγονός, όπως αυτά που ανέφερε ο Μακ Μίλαν, στην Ιστορία της Τουρκίας.

Θα αλλάξει τον ρου της; Ποιος ξέρει. Προς το παρόν αλλάζει τις πολύπαθες ελληνοτουρκικές σχέσεις. Οπως και το 1999. Οταν στις 17 Αυγούστου οι διασώστες μας έσπευδαν να απεγκλωβίσουν τούρκους σεισμοπαθείς και είκοσι μέρες αργότερα, στις 7 Σεπτεμβρίου, οι τούρκοι συνάδελφοί τους έρχονταν στη χώρα μας για να βοηθήσουν στον σεισμό της Αθήνας. Για άλλη μια φορά το ορμέμφυτο των ανθρώπων ακυρώνει την πολιτική. Πρώτοι έτρεξαν και πάλι οι έλληνες διασώστες, τα παλικάρια της ΕΜΑΚ και του ΕΚΑΒ για να βοηθήσουν. Και ναι, σε πείσμα των «πάντα κάτι λάθος κάνουμε στην Ελλάδα» που κουνάνε το αγκυλωμένο διαδικτυακό τους δάχτυλο, γιατί αναφερόμαστε μόνο στην ελληνική αποστολή ενώ πήγαν ομάδες και από άλλες χώρες, θα συνεχίσουμε να εξαίρουμε αυτά τα παλικάρια. Που έσπευσαν σε μια χώρα που τα τελευταία χρόνια δεν έχουμε και τις καλύτερες σχέσεις. Κι αφήστε τις «Μαρίες του Εβρου» και τους «Ιάσονες» να σκούζουν.

Από την άλλη, ούτε αυτά τα υπεράνω «εκείνοι μας απειλούσαν ότι θα έρθουν βράδυ για να μας καταλάβουν κι εμείς πήγαμε μέρα για να βοηθήσουμε» έχουν καμιά θέση. Είναι μικροψυχία και αυτοαναφορικότητα. Οταν βοηθάς κάποιον, τον βοηθάς χωρίς να σκεφτείς τις συνθήκες. Το κάνεις διότι αυτό λέει η ψυχή σου. Τα πώς και τα γιατί άφησε να τα  κρίνουν οι άλλοι.

Και οι άλλοι έκριναν. Είναι εκείνο το «Ευχαριστώ, γείτονα» και το «Ευχαριστώ πολύ, φίλε» που λένε στους Ελληνες από τη φιλοερντογανική «Χουριέτ» μέχρι τους ανθρώπους στην Αντιόχεια, την Αλεξανδρέττα, το Ντιγιαρμπακίρ, τα Aδανα. Είναι το τσάι που θέλουν να μοιραστούν με τους διασώστες μας οι σεισμοπαθείς, το πακέτο με τα μπισκότα που θέλησε να προσφέρει ένας εξάχρονος στον Ελληνα που τον έβγαλε από τα ερείπια. Είναι η αγκαλιά του Δένδια με τον Τσαβούσογλου. Ολα όσα κάνουν αυτά που καθόριζαν έως πριν από δεκαπέντε μέρες τις ελληνοτουρκικές σχέσεις να μοιάζουν με παλιές ιστορίες.

Δύσκολες φιλίες

Είναι κάτι πολύ πέρα από τη γραφικότητα του «Τούρκος εγώ κι εσύ Ρωμιός, κι εγώ λαός κι εσύ λαός  / εσύ Χριστό κι εγώ Αλλάχ, όμως κι οι δυο μας αχ και βαχ», πέρα από το διάτρητο «με τον άνθρωπο». Είναι μια σχέση αιώνων, κάτι σαν τους δύσκολους έρωτες που οι γύρω κάνουν τα πάντα για να τους διαλύσουν αλλά «τα παιδιά αγαπιούνται». Διότι υπάρχουν και κάποια πράγματα πιο δυνατά από τα κοινά αχ και βαχ. Νομίζουμε ότι τους ανθρώπους τούς συνδέουν οι κοινοί πόνοι αλλά οι κοινές χαρές είναι πιο δυνατή συγκολλητική ουσία.

Οι ίδιες μελωδίες συνδέουν εμάς και τους Τούρκους, οι ίδιοι ρυθμοί μάς κάνουν να θέλουμε να χορέψουμε. Οι ίδιες γεύσεις χορταίνουν τις μνήμες μας, τα ίδια πράγματα καλλιεργούμε στα μποστάνια μας, τα ίδια λουλούδια μυρίζουν στις γλάστρες μας. Σκοτωνόμαστε, σφαζόμαστε και, συγχρόνως, ψάχνουνε ευκαιρία να αγκαλιαστούμε.