Ολα θα έπρεπε {LF}να τους χωρίζουν

Αν δεν ήταν στη μέση η συγκυρία και οι σκοπιμότητες, δεν θα είχε καν νόημα η συζήτηση περί «σύγκλισης» μεταξύ ΣΥΡΙΖΑ και ΠΑΣΟΚ. Ο ΣΥΡΙΖΑ εκπροσωπεί τη «ριζοσπαστική» «κυβερνητική» «Αριστερά» (όποια λέξη χρησιμοποιεί αυτό το κόμμα θα πρέπει να μπαίνει σε εισαγωγικά), το ΠΑΣΟΚ τη σύγχρονη σοσιαλδημοκρατία (χωρίς εισαγωγικά αλλά και χωρίς ψευδαισθήσεις). Ο ΣΥΡΙΖΑ άλωσε το ΠΑΣΟΚ, τόσο σε συνθήματα όσο και σε πρόσωπα που ήθελαν να αλωθούν, σε βαθμό που η «σύγκλιση» να έχει εγγενή χαρακτηριστικά υποταγής. Ο ΣΥΡΙΖΑ κυβέρνησε το 2015-2019 με επίκεντρο τη σάρωση των περισσότερων από τα επιτεύγματα, και πάντως τις προσπάθειες, του ΠΑΣΟΚ κατά την υπερ-εικοσαετή εκ μέρους του άσκηση της εξουσίας: των μεταρρυθμίσεων υπέρ των πολλών, της κοινωνικής εξισορρόπησης και του κοινωνικού εκσυγχρονισμού, της ουσιαστικής, μετά την αρχική καχυποψία, συμμετοχής στην ευρωπαϊκή οικοδόμηση, της σχετικής λείανσης του κομματικού κράτους. Ο ΣΥΡΙΖΑ εμφάνισε, και στην αντιπολίτευση και στην εξουσία, και εμφανίζει ακόμα σήμερα, ένα ήθος κι ένα ύφος που δεν εφάπτεται πουθενά και σε τίποτα με τα χαρακτηριστικά σκέψης και δράσης που προσιδιάζουν στο καθημαγμένο αλλά όχι υποταγμένο, εκλογικά πεσμένο αλλά κοινωνικά πάντα επιδραστικό, ΠΑΣΟΚ. Η απόσταση και των δυο από τη Δεξιά γενικώς και από τη σημερινή κυβερνητική παράταξη ειδικώς δεν αρκούν για να γεφυρώσουν το μεταξύ τους πολιτικό και πολιτισμικό χάσμα.

Κι όμως η συζήτηση περί σύγκλισης, που, για κάποιους, θα μπορούσε να φτάσει ως τη σύμπραξη, είναι υπαρκτή και σχεδόν αναπόφευκτη. Η πολιτική, όχι ως άσκηση επί χάρτου αλλά ως αγώνας κυριαρχίας επί του πεδίου, έχει πολλά στοιχεία που ευνοούν το, έστω πρόσκαιρο, ξεπέρασμα διαφορών σαν αυτές που εκφράστηκαν λίγο πιο πάνω. Σημασία έχουν η στιγμή και η εξουσία, η συγκεκριμένη δε στιγμή είναι προεκλογική και η ενδεχόμενη κατάκτηση της εξουσίας θα πρέπει αναγκαστικά να συνδυάσει το «μαζί» – κανένα κόμμα από μόνο του δεν είναι σε θέση να φτάσει στην απόλυτη πλειοψηφία, ιδίως σε εκλογές με απλή αναλογική – και το «εναντίον» – της κυβέρνησης που ολοκληρώνει, με αρκετές σκιές, την παρούσα θητεία της και που τα κόμματα της αντιπολίτευσης επιθυμούν εύλογα να της φράξουν τον δρόμο επανεκλογής. Το ζήτημα, επομένως, που καθιστά επίκαιρη τη συζήτηση περί «σύγκλισης», για όσους βλέπουν τα πράγματα με όρους εξουσίας και κυριαρχίας, είναι αν ένα τέτοιο διάβημα θα είχε, με τους ίδιους όρους, πιθανότητες επιτυχίας: αν, δηλαδή, ΣΥΡΙΖΑ και ΠΑΣΟΚ θα μπορούσαν, ενώνοντας, έστω επιφανειακά, τις δυνάμεις τους, πρώτον να κερδίσουν τη Νέα Δημοκρατία και δεύτερον να συγκυβερνήσουν. Επειδή η πολιτική μπορεί μεν να είναι αδυσώπητη, δεν παύει όμως να υπακούει στους κανόνες της λογικής, η απάντηση είναι σαφώς αρνητική: ακριβώς επειδή οι ουσιαστικές διαφορές τους είναι τόσο μεγάλες, η από κοινού εκλογική νίκη είναι εξαιρετικά αβέβαιη, η δε από κοινού άσκηση της εξουσίας αδύνατη. Την ώρα των αποφάσεων, αφενός του εκλογικού σώματος για το ποιος θα τον κυβερνήσει και αφετέρου των κομματικών εταίρων για το πώς θα κυβερνήσουν, η διαφορετική πολιτική αντίληψη, οι συγκρουόμενες προτεραιότητες, οι λοιδορίες και προσβολές, το εκ διαμέτρου αντίθετο ήθος και ύφος θα δώσουν νομοτελειακά τη «λύση». Η οποία, για όποιον τουλάχιστον πιστεύει στη δημοκρατία και το συμφέρον του τόπου, δεν μπορεί παρά να είναι η άρνηση σύμπραξης.