Το νέο ευρωπαϊκό σύνορο

Για πολλούς Ευρωπαίους το καλοκαίρι του 2022 ήταν ένα από τα χειρότερα στη ζωντανή μνήμη και όχι μόνο λόγω του σκληρού πολέμου στην ανατολική τους πλευρά ή της επιστροφής του πληθωρισμού. Ακόμη πιο σημαντικό, από μακροπρόθεσμη προοπτική, ήταν η συνειδητοποίηση του κοινού ότι η ήπειρος είναι πολύ πιο ευάλωτη από ό,τι αναμενόταν στις μεταβαλλόμενες περιβαλλοντικές συνθήκες. Καθώς η Ευρώπη βιώνει τον θερμότερο χειμώνα που έχει καταγραφεί, πρέπει να προετοιμαστεί για περισσότερες κλιματικές αναταραχές, από σημαντικά υψηλότερες θερμοκρασίες έως μεταβλητούς υδάτινους πόρους, που και οι δύο αποτελούν θεμελιώδη πολιτική πρόκληση για το ευρωπαϊκό εγχείρημα.

Για δεκαετίες, οι Ευρωπαίοι έχουν κρύψει τη βαθιά πολιτική φύση της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης πίσω από ένα οικονομικό σχέδιο που επικεντρώνεται στη διασφάλιση της ελεύθερης ροής αγαθών, κεφαλαίων, υπηρεσιών και ανθρώπων μεταξύ των κρατών-μελών. Εχει λειτουργήσει επειδή η ενιαία αγορά μπορεί να βασιστεί σε μια τεράστια κληρονομιά υποδομών και θεσμών για να διασφαλίσει την υλική της ασφάλεια. Τα εμπορεύματα μπορούν να ταξιδεύουν με ασφάλεια σε ολόκληρη την ήπειρο, επειδή οι δρόμοι είναι, ως επί το πλείστον, απαλλαγμένοι από πλημμύρες. Οι ευρωπαίοι αγρότες μπορούν να παράγουν τρόφιμα χάρη στην αποκατάσταση αιώνων και τις καλοήθεις βροχοπτώσεις. Τα χρηματοπιστωτικά κέντρα μπορούν να λειτουργούν στον ρυθμό των κεφαλαιαγορών, επειδή οι εργαζόμενοί τους δεν χρειάζεται να περνούν μέσα από ποτάμια στον δρόμο για τη δουλειά τους ή να κουβαλούν κουβάδες για ώρες για να εξασφαλίσουν νερό για τις οικογένειές τους.

Το τοπίο της Ευρώπης ήταν πάντα στο επίκεντρο του ευρωπαϊκού σχεδίου. Ο Χάρτης Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ ορίζει ότι «υψηλού επιπέδου περιβαλλοντική προστασία και η βελτίωση της ποιότητας του περιβάλλοντος πρέπει να ενσωματωθούν στις πολιτικές της Ενωσης και να διασφαλιστούν σύμφωνα με την αρχή της βιώσιμης ανάπτυξης». Αυτή η πολιτική δέσμευση δεν είναι λιγότερο σημαντική από τη διασφάλιση της ειρήνης, της ελευθερίας και της ασφάλειας στην ήπειρο. Η ΕΕ θα πρέπει να ενστερνιστεί τον ρόλο της ως αναδόχου της έσχατης ανάγκης για την επίτευξη ασφάλειας των πόρων στα σύνορα του κλίματος. Η Ευρώπη δεν έχει πλέον την πολυτέλεια να λειτουργεί σαν να είναι απλώς ένα οικονομικό έργο. Πρέπει να γίνει ένα νέο πρότυπο δημοκρατίας: μια πολιτική ένωση που σφυρηλατείται για μια νέα εποχή και ένα νέο περιβάλλον.

Ο Τζούλιο Μποκαλέτι είναι επίτιμος ερευνητής
της Smith School of Enterprise and the Environment
του University of Oxford