Η Τουρκία απειλεί το μέτωπο Σουηδίας και Φινλανδίας

Η Φινλανδία, και όχι η μεγαλύτερη και πιο ισχυρή γειτονική της Σουηδία, είχε το προβάδισμα καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας υποβολής αιτήσεων για να γίνουν μέλη του ΝΑΤΟ. Τώρα πληθαίνουν οι ενδείξεις ότι η Σουηδία θα μπορούσε να μείνει πίσω, καθώς εντείνεται η τουρκική αντίδραση στην αίτηση ένταξης της Στοκχόλμης.

Η τουρκική ηγεσία λέει τώρα αυτό που πολλοί υποπτεύονταν εδώ και καιρό: ότι θα μπορούσε να εγκρίνει την αίτηση της Φινλανδίας για ένταξη στο ΝΑΤΟ και να απορρίψει την αίτηση της Σουηδίας. Αυτό εγείρει μεγάλα ερωτήματα για τις δύο σκανδιναβικές χώρες, καθώς και για το ΝΑΤΟ και τις ΗΠΑ. Η επίσημη γραμμή, γράφουν οι «Financial Times», είναι ότι η Φινλανδία και η Σουηδία πρέπει να ενταχθούν μαζί. Οι δύο γείτονες είναι τα κομμάτια που λείπουν από το παζλ του ΝΑΤΟ στη Βόρεια Ευρώπη και η κοινή τους ένταξη θα εξασφάλιζε ότι η Βαλτική Θάλασσα θα γινόταν «λίμνη του ΝΑΤΟ», σύμφωνα με αρκετούς υπουργούς στην Εσθονία, τη Λετονία και τη Λιθουανία.

Το μεγάλο δίλημμα

Αλλά οι δύο χώρες χρειάζονται την επικύρωση και από τα 30 μέλη του ΝΑΤΟ. Ενώ τα 28 την έχουν εγκρίνει σε χρόνο-ρεκόρ, η Ουγγαρία – που δεν θεωρείται ότι αποτελεί σοβαρό πρόβλημα ούτε για τη Φινλανδία ούτε για τη Σουηδία – και η Τουρκία δεν το έχουν κάνει ακόμη. Τώρα οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής στο Ελσίνκι και τη Στοκχόλμη πρέπει να αντιμετωπίσουν το δίλημμα του τι πρέπει να κάνουν αν η Αγκυρα εγκρίνει μόνο τη Φινλανδία.

«Αυτό φέρνει τη φινλανδική πολιτική ηγεσία σε μια δυσάρεστη κατάσταση», λέει ο Τσάρλι Σαλόνιους-Πάστερνακ, ερευνητής στο Φινλανδικό Ινστιτούτο Διεθνών Υποθέσεων. Υποστηρίζει ότι η Φινλανδία πρέπει να έχει ένα Σχέδιο Β. Ανώτεροι αξιωματούχοι στο Ελσίνκι θεωρούν ότι πρέπει να διατηρήσουν την ψυχραιμία τους. Παραμένει ασαφές σε ποιο βαθμό ο Ερντογάν τηρεί αυτή τη θέση απευθυνόμενος στο εγχώριο ακροατήριο ενόψει της δύσκολης μάχης για την επανεκλογή του τον Μάιο. Η υπομονή μπορεί να είναι συνετή. Οι διαπραγματευτές βλέπουν μια ευκαιρία μεταξύ αυτών των εκλογών και της συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ στο Βίλνιους τον Ιούλιο.

Ζητείται ηρεμία

«Το σημαντικό τώρα είναι να ηρεμήσει η κατάσταση», υποστηρίζει η Αννα Βισλάντερ, διευθύντρια για τη Βόρεια Ευρώπη στη δεξαμενή σκέψης του Ατλαντικού Συμβουλίου. «Οι σουηδοί υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής εξακολουθούν να είναι αρκετά σίγουροι ότι η Τουρκία θα επικυρώσει… στο τέλος, αλλά αντιλαμβάνονται επίσης ότι ο δρόμος θα συνεχίσει να είναι ανώμαλος».

Η Σάνα Μαρίν, πρωθυπουργός της Φινλανδίας, θα επισκεφθεί τον σουηδό ομόλογό της Ουλφ Κρίστερσον αύριο και είναι πιθανό οι δυο τους να συζητήσουν πώς θα αντιμετωπίσουν την κατάσταση. Το βάθος της τουρκικής οργής έχει σαφώς αιφνιδιάσει τη νέα κεντροδεξιά κυβέρνηση της Σουηδίας. Ως υπόθεση εργασίας παραμένει η κοινή προσχώρηση. Οι αξιωματούχοι των σκανδιναβικών χωρών και των χωρών της Βαλτικής ανυπομονούσαν να καταρτίσουν αμυντικά σχέδια για ολόκληρη την περιοχή – η Σουηδία εκτός του ΝΑΤΟ θα άφηνε ένα κενό που θα καθιστούσε την ενίσχυση της Φινλανδίας, της Εσθονίας, της Λετονίας και της Λιθουανίας πιο δύσκολη σε περίπτωση επίθεσης.

Δεν θέλουν άλλα παζάρια

Οι ΗΠΑ θα ήθελαν επίσης σαφώς να αποφύγουν έναν δεύτερο γύρο παζαρέματος με την Τουρκία για πιθανές παραχωρήσεις. Το ΝΑΤΟ και ο γενικός γραμματέας του Γενς Στόλτενμπεργκ, ο οποίος έχει επενδύσει την αξιοπιστία του στο να προσελκύσει την Τουρκία στο θέμα αυτό, θα φαίνονταν επίσης αδύναμοι αν ένας από τους δύο καταλληλότερους υποψηφίους της σύγχρονης εποχής απορριπτόταν, έστω και προσωρινά.

Ο χρόνος είναι λίγος. Η Φινλανδία έχει τα μεγαλύτερα σύνορα της Ευρώπης με τη Ρωσία, μήκους 1.340 χιλιομέτρων, και προσπαθεί απεγνωσμένα να ολοκληρώσει τη διαδικασία της αίτησης, ενώ ο ανατολικός της γείτονας έχει ήδη εισβάλει στην Ουκρανία. Η Σουηδία θα μπορούσε να υπολογίζει σε διμερείς εγγυήσεις ασφαλείας από χώρες όπως οι ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο ακόμη και χωρίς ένταξη και θεωρεί τη Φινλανδία ως ρυθμιστικό κράτος έναντι της Ρωσίας.

Επιμελής προετοιμασία

Καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας ένταξης στο ΝΑΤΟ, η προετοιμασία της Φινλανδίας ήταν η πιο επιμελής. Προτού υποβάλει αίτηση, σε αντίθεση με τη Σουηδία, βολιδοσκόπησε όλα τα υφιστάμενα μέλη. Τώρα που περιμένει την επικύρωση από την Τουρκία, υπάρχει μεγάλη πιθανότητα το Ελσίνκι να κάνει και πάλι το ίδιο. Με ένα νέο ερώτημα: αν όχι μαζί με τη Σουηδία, μήπως η επόμενη καλύτερη επιλογή για τη Φινλανδία είναι να μπει στο ΝΑΤΟ μόνη της;