Κέρκυρα, οδός Αβραμίου

Ο δρόμος αρχίζει από την Πλατεία Σαρόκου και οδηγεί στο λιμάνι. Κατεβαίνοντας, στην αριστερή πλευρά του, συναντάμε τα ίχνη του εβραϊκού νεκροταφείου της Κέρκυρας και μετά προσφυγικές μονοκατοικίες. Στην άλλη πλευρά του δρόμου, το εργοστάσιο Ασπιώτη, δηλαδή τα απομεινάρια του, και το μεγάλο φουγάρο. Πιο κάτω υψώνεται ο λόφος του Αβράμη, με το επιβλητικό κτίριο του γηροκομείου. Απέναντι το νέο φρούριο.

Τα σπίτια, όλα με κεραμίδια, και μικρές αυλές, σε κάποιες απ’ αυτές λουλούδια, σε άλλες μουρνελιές και φραγκοσυκιές. Οι γείτονες αλληλοβοηθούνταν, αλλά και μάλωναν. Συχνοί ήταν οι γυναικοκαβγάδες. Για ασήμαντη αφορμή, μικρής συνήθως διάρκειας και γρήγορης εκτόνωσης. Συνήθης αιτία τα νερά που βρώμιζαν την αυλή της μιας ή της άλλης, αλλά και τα απλωμένα ρούχα.

Μικρός δεν έτρωγα, τουλάχιστον όσο η μητέρα μου επιθυμούσε. Εφάρμοζε λοιπόν καινούργιες κάθε φορά πρακτικές προκειμένου να επιτύχει τον στόχο της, δηλαδή το μπούκωμά μου. Μία απ’ αυτές ήταν να με ανεβάζει στο κάρο και όπως εγώ αγνάντευα, μου έχωνε τις κουταλιές στο στόμα. Αυτό βέβαια γυνόταν πάντα με τη συνεργασία του καραγωγέα.

Κωμικοτραγικές σκηνές ξετυλίγονταν με τον ερχομό του κουρέα στην αυλή του σπιτιού. Δεν ήθελα με τίποτε να κουρευτώ και έτσι όλα γίνονταν με βίαιο τρόπο. Με κράταγαν στην καρέκλα και ο περιφερόμενος μπαρμπέρης αναλάμβανε το δύσκολο έργο. Είναι περιττό να πω ότι κατά την εκτέλεση των καθηκόντων του, τον περιέλουζα με όσες βρισιές διέθετε το παιδικό μου υβρεολόγιο.

Το Πάσχα, ο πατέρας μου έφερνε το αρνί. Η εικόνα ήταν πολύ αστεία. Μπροστά αυτός, πίσω, με την κόκκινη κορδέλα στον λαιμό, το αρνί, δεμένο μ’ ένα σχοινί. Η διαδρομή από το Σαρόκο μέχρι το σπίτι ήταν μικρή, γινόταν όμως μεγαλύτερη από το καθόλου συνεργάσιμο ζώο, λες και ήξερε τι το περίμενε. Στο σπίτι δεχόταν τις δικές μου περιποιήσεις που όμως καθόλου δεν το ησύχαζαν. Η πιο δύσκολη μέρα ήταν η επόμενη. Η ώρα της σφαγής. Εμφανιζόταν ο αιματοβαμμένος σφάχτης και αναλάμβανε δράση.

Στην αυλή του σπιτιού μου έκανα τα πρώτα μου βήματα ως θεατρώνης. Εστηνα τον μπερντέ και έδινα παράσταση Καραγκιόζη. Μαζεύονταν τα παιδιά της γειτονιάς, αλλά και μερικές γριές. Τα κέρδη, πολλές δεκάρες, τα αποταμίευα. Επρεπε να επενδυθούν σε νέες φιγούρες και σε μια καινούργια λάμπα πετρελαίου. Πίσω από τη δική μας μονοκατοικία έμενε η κυρά Τασία, με την απίστευτη συλλογή τευχών του περιοδικού «Ρομάντσο». Εγώ τα έβλεπα τότε με θαυμασμό! Τι να απέγιναν άραγε μετά τον θάνατό της…

Τα απογεύματα παίζαμε ποδόσφαιρο στην απέναντι αλάνα. Εγώ ήμουν κομπάρσος. Ποτέ δεν τα κατάφερνα. Πάντα έχανα την μπάλα ή σούταρα αδέξια. Δικαίως λοιπόν άκουγα από τους συμπαίκτες μου τον εξάψαλμο.

Απέναντί μας, στο βάθος του δρόμου, υπήρχε η πλάστιγγα. Μεγάλα φορτηγά γεμάτα με ξένα περιοδικά τα οποία προορίζονταν για πολτοποίηση, περίμεναν μέχρι να ολοκληρωθεί το ζύγισμα. Εμείς τα πλησιάζαμε για να σιγουρευτούμε ότι μετέφεραν αυτό που μας ενδιέφερε. Οταν ξεκίναγαν αγκομαχώντας, έτσι φορτωμένα όπως ήταν, τα ακολουθούσαμε και με δυσκολία τραβάγαμε όσα φτάναμε, μικροί το δέμας γαρ. Δεν ήταν και τόσο εύκολο γιατί ήταν δεμένα. Μετά καθόμασταν στην αλάνα, τα μοιραζόμαστε και τα ξεφυλλίζαμε, ικανοποιημένοι. Τα περισσότερα ήταν ποικίλης ύλης ή περιοδικά μόδας.

Τα κυριακάτικα πρωινά πηγαίναμε στην άνω Πλατεία, στα ποδηλατάδικα. Με αγωνία φθάναμε για να προλάβουμε ένα ωραίο και σε καλή κατάσταση ποδήλατο. Νοικιάζαμε για μία ώρα (σπανίως για δύο) ένα ποδήλατο και κάναμε βόλτες όχι μόνο στο κέντρο της πόλης αλλά και σε πιο μακρινές περιοχές, πάντα με το άγχος της επιστροφής.

Τα καλοκαίρια δούλευα στο παγοπωλείο του πατέρα μου στο λιμάνι. Προμηθεύαμε τα ψαράδικα κυρίως, αλλά και τους μεμονωμένους πελάτες. Η δουλειά ήταν δύσκολη. Παρότι φοράγαμε μεγάλα γάντια, τα χέρια πάγωναν. Επρεπε να κόψεις την κολώνα σε κομμάτια με τον μεγάλο παγοκόφτη και μετά να τη δέσεις με το ανθεκτικό σχοινί για να μεταφερθεί από τον πελάτη. Είχαμε και ένα καρότσι με το οποίο εγώ μετέφερα κολώνες πάγου σε μία απόσταση 300 μέτρων περίπου στα γιοτ, κυρίως ιταλικά που ήταν εκεί αγκυροβολημένα. Αυτό το χαιρόμουν ιδιατέρως γιατί συνήθως έπαιρνα και πουρμπουάρ με το οποίο και αγόραζα τα αγαπημένα μου Κλασικά Εικονογραφημένα και αργότερα τα λογοτεχνικά Βίπερ. Τη «Μάσκα» και το «Μυστήριο» δεν τα διάβαζα γιατί θεωρούνταν περιοδικά για αλήτες. Ετσι μου έλεγαν. Παρ’ όλα αυτά, μερικές φορές, κρυφά τα αγόραζα.

Μία από τις πιο ωραίες μνήμες της παιδικής μου ηλικίας ήταν η συχνή μου παρουσία στη δανειστική βιβλιοθήκη της πόλης. Ηταν η πρώτη μου επαφή με τη λογοτεχνία. Οσοι πηγαίναμε εκεί λίγο πολύ γνωριζόμασταν. Ξέραμε τι είχαν δανειστεί και διαβάσει οι άλλοι. Δεν υπήρχε λίστα αναμονής. Ο μόνος τρόπος να πετύχεις το βιβλίο που σε ενδιέφερε ήταν να φθάσεις πρώτος στη βιβλιοθήκη. Δεν ήταν λίγες οι φορές που έτρεχα στον δρόμο για να προλάβω. Η προσδοκία έβαζε φτερά στα πόδια μου. Οταν, φοιτητής πλέον, επέστρεψα στο νησί μου, ζήτησα να δω το βιβλίο (των χρεώσεων) του δανεισμού των βιβλίων. Ηθελα να δω ποια βιβλία διάβαζα τότε. Η συγκίνηση που με κατέλαβε ήταν μεγάλη.

Ημασταν κινηματογραφόφιλοι. Το χαρτζιλίκι ξοδευόταν στο εισιτήριο του σινεμά, με την προϋπόθεση ότι η ταινία ήταν κατάλληλη. Αυτό ήταν και το μεγάλο μας πρόβλημα. Στην αίθουσα του «Παλάς» υπήρχαν δύο ελεγκτές, ο «ψηλός» και ο «κοντός». Ετσι τους λέγαμε. Ανάλογα με το ποιος ήταν στην είσοδο βλέπαμε την ταινία. Ο «κοντός» ήταν το σκληρό καρύδι. Δεν του ξέφευγε τίποτα. Δύσκολες στιγμές περνάγαμε μ’ αυτόν, στις «ακατάλληλες δι’ ανηλίκους» ταινίες.

Στιγμές και εικόνες μιας παιδικής ηλικίας που κρατούν ζωντανή τη σχέση μου με τον γενέθλιο τόπο.

Ο Θανάσης Γιοχάλας είναι συγγραφέας.