Ο Κωνσταντίνος και οι βασιλικότεροι του βασιλέως

Ο τέως βασιλιάς Κωνσταντίνος Β’ έφυγε από τη ζωή μισόν αιώνα μετά το δημοψήφισμα που έθεσε οριστικό τέλος στο πολιτειακό ζήτημα και απάλλαξε την Ελλάδα για πάντα από τα πολλαπλά δεινά που αυτό είχε επιφέρει σε όλη τη μέχρι τότε διάρκεια του 20ού αιώνα. Δηλαδή, μισόν αιώνα από τότε που έχασε οριστικά τον θρόνο του με την πολιτειακή μεταβολή στη χώρα. Ολη η συζήτηση που άνοιξε με τον θάνατο και, ιδίως, με την υπόθεση της ταφής του έδειξε ξεκάθαρα ότι δεν έχει γίνει κατανοητή μία κρίσιμη παράμετρος της στάσης του σε όλο αυτό το πολύ μεγάλο διάστημα.

Σε όλη τη διάρκεια του μισού αυτού αιώνα ο τέως βασιλιάς δεν αμφισβήτησε ούτε μία φορά την αβασίλευτη δημοκρατία. Ποτέ. Αυτό πολλοί δεν το σκέπτονται καν. Και όχι επειδή το θεωρούν δεδομένο. Επειδή απλώς ούτε τους περνάει απ’ το μυαλό ως ζήτημα. Από άγνοια: επειδή αγνοούν τη σημασία του, η οποία όμως είναι κεφαλαιώδης.

Ο Κωνσταντίνος υπήρξε ο πρώτος από τους έλληνες πρώην βασιλείς που όχι απλώς αποδέχθηκε την απώλεια του θρόνου του, αλλά προφύλαξε ως κόρη οφθαλμού το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος. Και αυτό είναι κάτι που δεν είχε ξανασυμβεί στο παρελθόν. Ολοι ανεξαιρέτως οι προκάτοχοί του στον θρόνο που συνέβη να εκπέσουν, ανοιχτά ή μη, άμεσα ή έμμεσα, ενεργά ή λιγότερο, αναίμακτα ή αιματηρά, κατέβαλαν προσπάθειες ανατροπής και επιστροφής. Ο Κωνσταντίνος όχι. Και αυτή είναι μία πολύ σημαντική προσφορά του στη δημοκρατία. Γιατί; Επειδή ο Κωνσταντίνος έθεσε με αυτή του τη στάση αυστηρά όρια στους ίδιους τους βασιλόφρονες που ουδείς άλλος θα μπορούσε να είχε θέσει. Και αυτό σημαίνει ότι δεν τους επέτρεψε να συσσωματωθούν γύρω από ιδέες και λειτουργίες κατά του πολιτεύματος, κάτι που, ειδικά τις δύο πρώτες δεκαετίες, ουκ ολίγοι εξ αυτών ήταν αρκετά πρόθυμοι, μέσο στο πλαίσιο της μικρονοϊκότητάς τους, να επιχειρήσουν.

Ο ελληνικός λαός, ίσως όχι αναλυτικά, με τη σκέψη, αλλά σίγουρα με την εμπειρία και με το ένστικτο, του το αναγνώρισε. Από τη στιγμή ειδικά που επέστρεψε και που ταξίδευε σε διάφορα σημεία της χώρας, πλήθος άνθρωποι έγιναν μάρτυρες της απαξίας με την οποία περιέβαλε κάθε είδους ιδέες αυτής της μορφής. Πρέπει εδώ να γραφτεί κάτι πολύ σημαντικό: ο Κωνσταντίνος έγινε πολύ συχνά αποδέκτης αιτημάτων να «ευλογήσει» ενέργειες, συσσωματώσεις, κόμματα, σωματεία, ακόμα και πράξεις με βίαιο περιεχόμενο, στο όνομα ενός θρόνου που δεν υπήρχε πια. Κάτι τέτοιο συνέβη, όπως γνωρίζουν καλά ορισμένοι, λ.χ. ήδη την πρώτη φορά που για λίγες μόνον ώρες ήρθε στην Αθήνα το 1981 για την κηδεία της μητέρας του, όταν έλαβε ένα τέτοιο «αίτημα» από υψηλά ιστάμενο αξιωματικό της τότε χωροφυλακής με σαφές περιεχόμενο. Ο Κωνσταντίνος αμέσως του έκοψε το βήχα, όπως και σε αρκετούς άλλους στα επόμενα χρόνια, γραφικούς ή λιγότερο. Δεν επέτρεψε να φυτρώνουν και να σέρνονται τέτοιου είδους επικίνδυνες ανοησίες.

Ο Κωνσταντίνος υπήρξε ο κυματοθραύστης για όλους τους ανεγκέφαλους βασιλικότερους, μεταφορικά και, εν προκειμένω, και κυριολεκτικά, του βασιλέως. Και έτσι προστάτευσε (και αρκετά αναγκαία, τουλάχιστον για κάποιο διάστημα) το πολίτευμα αλλά κυρίως την ενότητα του ελληνικού λαού. Που τέτοιοι νεάντερταλ είχαν πρόθεση αλλά δεν είχαν άδεια να παρενοχλήσουν. Ο Κωνσταντίνος έθαψε για πάντα την αμφισβήτηση της δημοκρατίας στον ίδιο τον πυρήνα της. Στη μήτρα της, εκεί απ’ όπου θα μπορούσε να είχε αυτή εκκολαφθεί. Την απονέκρωσε. Και αυτό ενοχλούσε πλήθος ανεγκέφαλους βασιλικούς. Ε, ας μην ενοχλεί και όλους τους άλλους. Και, επιτέλους, ας έχουν την καθαρότητα της ματιάς που απαιτείται να το δουν αυτό και να το αναγνωρίσουν. Γιατί δεν είναι λίγο.