Ευαισθησίες

Υπάρχουν πολλοί τρόποι να μειωθεί ο αριθμός των προσφύγων και μεταναστών στη χώρα σου. Να ξεκινούν λιγότεροι από τις πατρίδες τους. Να τους εντοπίζεις στα διεθνή ύδατα και να τους γυρίζεις πίσω. Να τους συλλαμβάνεις στο έδαφός σου, να τους παίρνεις τα υπάρχοντά τους και να τους ξαποστέλνεις. Να τους κλείνεις το μάτι και να τους λες ότι αφού κατά βάθος θέλουν να πάνε στη Γερμανία, εσύ δεν θα τους εμποδίσεις.

Στη χθεσινή του ομιλία στην εκδήλωση που διοργάνωσε το υπουργείο Μετανάστευσης, ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν μπορούσε φυσικά να ισχυριστεί ότι συμβαίνει το πρώτο (πάντα θα ζητάει ο φτωχός κι ο κατατρεγμένος ένα καλύτερο μέλλον), απέδωσε σε fake news το τρίτο (παρόλο που διεθνείς θεσμοί, οργανισμοί και μέσα ενημέρωσης μιλούν για όργιο επαναπροωθήσεων), υπαινίχθηκε ότι ο ΣΥΡΙΖΑ επιδιδόταν στο τέταρτο και ευχαρίστησε όλους τους ενστόλους που, χρησιμοποιώντας προφανώς τον δεύτερο τρόπο, «προστατεύουν τα θαλάσσια σύνορα στο Αιγαίο και τα χερσαία στον Εβρο». Αν δεν χαρακτήριζε και την Ελλάδα «δημιουργική κυψέλη ενσωμάτωσης όσων επιθυμούν και δικαιούνται να συνεχίσουν εδώ τη ζωή τους», ίσως να γινόταν πιο πιστευτός.

Διαβάζοντας αυτά που είπε ο Πρωθυπουργός, μου ήρθε στο μυαλό ένα καταπληκτικό ρεπορτάζ που δημοσιεύεται στο τελευταίο τεύχος του New Yorker. Τιτλοφορείται «Η κρίση των αγνοούμενων μεταναστών». Και είναι επικεντρωμένο στην 58χρονη ιατροδικαστή ανθρωπολόγο Κριστίνα Κατανέο, επικεφαλής του Ανθρωπολογικού και Οδοντολογικού Εργαστηρίου στο Κρατικό Πανεπιστήμιο του Μιλάνου, η οποία έχει αφιερώσει το μεγαλύτερο μέρος της καριέρας της στην ταυτοποίηση των πτωμάτων μεταναστών που πνίγονται στη Μεσόγειο. Οπως λέει, «το να γνωρίζεις αν ο γιος σου είναι ή όχι νεκρός αποτελεί θεμελιώδες δικαίωμα».

Ο αριθμός των μεταναστών που έχουν προσπαθήσει από το 2014 να φτάσουν στην Ευρώπη διασχίζοντας τη Μεσόγειο υπερβαίνει τα δύο εκατομμύρια. Τουλάχιστον 25.000 από αυτούς, γράφει το περιοδικό, έχουν εξαφανιστεί και θεωρούνται νεκροί. Τα περισσότερα πτώματα βρίσκονται στον βυθό της θάλασσας, ενώ μερικά έχουν ξεβραστεί και ταφεί σε ανώνυμους τάφους. Αυτό είναι πρόβλημα, πρώτον επειδή οι συγγενείς τους δεν μπορούν να ησυχάσουν, δεύτερον επειδή η έλλειψη πιστοποιητικού θανάτου θέτει διάφορα γραφειοκρατικά εμπόδια. Η Ιταλία, η Μάλτα, η Ελλάδα και η Κύπρος έχουν συμφωνήσει από το 2018 να μοιραστούν πληροφορίες για το γενετικό υλικό των μεταναστών με τη Διεθνή Επιτροπή Αγνοουμένων, αλλά μέχρι τώρα δεν έχουν κάνει τίποτα.

Η Κατανέο αφηγείται ότι ύστερα από ένα πολύνεκρο ναυάγιο στη Λαμπεντούζα, το 2013, κλήθηκε από την κυβέρνηση να βοηθήσει στην ταυτοποίηση 176 νεκρών. Ενημέρωσε τις πρεσβείες του Σουδάν και της Ερυθραίας και τους επόμενους μήνες έφτασαν στη Ρώμη ογδόντα οικογένειες. Κρατούσαν φωτογραφίες, κουβαλούσαν συγγενείς για να δώσουν δείγματα DNA, μια οικογένεια παρέδωσε κομμένα νύχια μιας γιαγιάς που δεν μπορούσε να ταξιδέψει. Ηθελαν να μάθουν. Περίεργο, ε; Ωστε δεν είναι μόνο οι Ευρωπαίοι ευαίσθητοι;