Η απολυταρχία {LF}της Κίνας σε κρίση

Μέχρι αρκετά πρόσφατα, ο κινέζος πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ διακήρυσσε την πολιτική του για μηδενικό Covid-19 ως απόδειξη ότι τα αυταρχικά μονοκομματικά κράτη όπως η Κίνα είναι καλύτερα εξοπλισμένα για να αντιμετωπίσουν πανδημίες (ή οποιαδήποτε άλλη κρίση) παρά δημοκρατίες που παρεμποδίζονται από εγωιστές πολιτικούς και ευμετάβλητα εκλογικά σώματα.

Αυτό μπορεί να φαινόταν εύλογο σε πολλούς το 2020, όταν εκατοντάδες χιλιάδες Αμερικανοί πέθαιναν και ο πρώην πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ διαλαλούσε φάρμακα κατά της ελονοσίας και ενέσεις χλωρίνης ως θεραπείες για τον Covid-19. Εν τω μεταξύ, ο Σι επέβαλε αυστηρούς περιορισμούς πανδημίας που σχεδόν έκλεισαν ολόκληρη τη χώρα. Ομως το υψηλό οικονομικό κόστος της στρατηγικής της Κίνας για μηδενικό Covid-19 οδήγησε τους ανθρώπους σε τέτοια απόγνωση που ορισμένοι τελικά βγήκαν στους δρόμους.

Αυτές οι εξελίξεις υποδηλώνουν ότι ο iνδός οικονομολόγος Αμάρτια Σεν είχε δίκιο όταν υποστήριξε το 1983 ότι οι λιμοί προκαλούνται όχι μόνο από την έλλειψη τροφίμων αλλά και από την έλλειψη πληροφόρησης και πολιτικής ευθύνης.

Στις ΗΠΑ, η γνώμη των ειδικών, τα επικριτικά μέσα ενημέρωσης και ο κίνδυνος της ήττας των προεδρικών εκλογών του 2020 ανάγκασαν ακόμη και τον Τραμπ να διοχετεύσει τεράστια χρηματικά ποσά στην έρευνα και ανάπτυξη εμβολίων. Οι περισσότεροι άνθρωποι εμβολιάστηκαν και οι ΗΠΑ, μαζί με άλλες δυτικές δημοκρατίες, λειτούργησαν ξανά σταδιακά.

Ακόμη και χωρίς τις απολυταρχικές φιλοδοξίες του Σι, αυτό θα ήταν δύσκολο να επιτευχθεί στην Κίνα. Για να δικαιολογήσει το μονοπώλιό του στην εξουσία, το Κομμουνιστικό Κόμμα χρειάστηκε να διατηρήσει μια πρόσοψη του αλάθητου, καθιστώντας αδύνατη την καταδίκη των πιο κολοσσιαίων λαθών, έστω και εκ των υστέρων. Η πανεθνική πείνα της δεκαετίας του 1950 εξακολουθεί συχνά να κατηγορείται για κακές καιρικές συνθήκες και φυσικές καταστροφές παρά για το καταστροφικό Μεγάλο Αλμα προς τα εμπρός του Μάο Τσε Τουνγκ. Παρόλο που τουλάχιστον 30 εκατομμύρια Κινέζοι πέθαναν, οι αξιωματούχοι παρέμειναν σιωπηλοί, φοβούμενοι ότι η ενόχληση του Μεγάλου Τιμονιέρη με τα άσχημα νέα μπορεί να τους κοστίσει και τη ζωή τους.

Η Κίνα, φυσικά, δεν είναι πλέον τόσο απομονωμένη όσο τη δεκαετία του 1950, ο Σι δεν είναι ο Μάο και η ακανόνιστη λήψη αποφάσεων πιθανότατα δεν θα στοιχίσει 30 εκατομμύρια ζωές. Αλλά με 9.000 ημερήσιους θανάτους, το κόστος θα είναι τεράστιο. Και ακριβώς επειδή η Κίνα δεν είναι πλέον απομονωμένη, οι επιπτώσεις θα επεκταθούν πολύ πέρα από τα κινεζικά σύνορα. Οι ιοί, τελικά, ταξιδεύουν, όπως και οι οικονομικές διαταραχές. Η ζημιά που προκάλεσε στην Κίνα το αυταρχικό της καθεστώς θα καταλήξει να μας βλάψει όλους.

Ο Ιαν Μπουρούμα είναι συγγραφέας του The Churchill Complex: The Curse of Being Special, From Winston and FDR to Trump and Brexit.