Οι υπερβολές του παρελθόντος και τα βαρίδια του παρόντος

Από το «απυρόβλητο», τις άδειες, ακόμα και τις πρωτοβουλίες για σχολές συνδικαλιστών, σήμερα φαίνεται ότι δεν υπάρχει συνδικαλισμός στην Ελλάδα. Παρ’ όλα αυτά, οι αριθμοί λένε το αντίθετο. Για παράδειγμα, η «συνδικαλιστική πυκνότητα» στη χώρα μας βρίσκεται στα υψηλότερα επίπεδα στην Ευρώπη και εμφανίζεται με σχεδόν διπλάσια ποσοστά από ευρωπαϊκά κράτη όπου εμφανίζεται ο συνδικαλισμός ισχυρός. Ο δείκτης αυτός μετρά τον αριθμό των εργαζομένων που είναι συνδικαλιστές ή ανήκουν σε συνδικαλιστικές ενώσεις ως ποσοστό στο σύνολο των μισθωτών-εργαζομένων. Το ποσοστό αυτό στην Ελλάδα είναι 22%, ενώ στη Γαλλία, για παράδειγμα, στο 9%.

Μιλώντας με νέους και παλιούς συνδικαλιστές αναφέρουν ότι ο συνδικαλισμός στην Ελλάδα κάθε άλλο παρά ανύπαρκτος είναι. Σήμερα, με μελέτες και προτάσεις προωθούνται μέτρα για την ενίσχυση των δικαιωμάτων των εργαζομένων. Ενδεικτικά, ως τα πιο πρόσφατα αναφέρονται οι αυξήσεις των κατώτατων μισθών και η ψηφιακή κάρτα εργασίας. Η διαφορά είναι ότι σήμερα οι προτάσεις αυτές γίνονται μέσω μελετών και σε τεχνοκρατικό επίπεδο.

Αποδυνάμωση

Παρ’ όλα αυτά, συμφωνούν ότι ο συνδικαλισμός στην Ελλάδα ίσως πληρώνει τις υπερβολές του παρελθόντος και σίγουρα αποδυναμώθηκε από όλα τα μέτρα που περιελήφθησαν στα τρία μνημόνια που προηγήθηκαν. Μερικά, ωστόσο, βαρίδια παραμένουν. Ενα από αυτά, και ενδεχομένως το κυριότερο, σχετίζεται με τις σχέσεις του συνδικαλισμού με τα κόμματα. Οι ισχυρές σχέσεις και εξαρτήσεις ήταν αυτές που οδήγησαν στις υπερβολές του παρελθόντος και στην αμηχανία του σήμερα.

Ενα άλλο, επίσης, σημαντικό ζήτημα σχετίζεται με την παραγωγική δομή της χώρας. Αποτελείται από μικρότερο ποσοστό μισθωτών σε σχέση με την υπόλοιπη Ευρώπη ενώ στις επιχειρήσεις η πλειονότητα που αγγίζει το 98% απασχολεί κάτω από εννέα άτομα προσωπικό. Ο κατακερματισμός αυτός δεν επιτρέπει ισχυρό συνδικαλισμό. Παράλληλα, εξακολουθούν να υπάρχουν διαφορές μεταξύ του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα. Στον δημόσιο τομέα, ο συνδικαλισμός στην Ελλάδα εμφανίζεται πιο δυνατός ενώ στον ιδιωτικό τομέα πιο αδύναμος. Αυτό έχει σχέση με τον μικρό αριθμό των εργαζομένων ανά επιχείρηση αλλά και με το πλήθος των αυτοαπασχολουμένων.

Τα προνόμια

Σε ό,τι αφορά τα προνόμια, πάλι, οι συνδικαλιστές του Δημοσίου και αυτοί που προέρχονται από πρώην κρατικούς οργανισμούς παραμένουν με τα περισσότερα. Από την πρώτη σημαντική κινητοποίηση εργατών στη Σύρο στις 17 Δεκεμβρίου 1878 και την πρώτη ιδέα για δημιουργία μιας κεντρικής συνδικαλιστικής οργάνωσης το 1918 έως την ενίσχυση του συνδικαλισμού τη δεκαετία του 1980 είχαν δημιουργηθεί «εργαλεία» και «συμπεριφορές» που εξουδετερώθηκαν με τη χρηματοπιστωτική κρίση και τα μνημόνια. Σήμερα επανέρχεται με νέα «όπλα» και δυναμικές που προσπαθεί να δημιουργήσει, όπως είναι οι πιέσεις για ενίσχυση των δικαιωμάτων των εργαζομένων και των συνθηκών εργασίας, αλλά μέσα από μελέτες και τεκμηριωμένες προτάσεις. Ο στόχος αυτός, όπως λένε οι ίδιοι οι συνδικαλιστές, θα γίνει πιο αποτελεσματικός και εμφανής στην κοινωνία όσο θα έρχονται νέοι συνδικαλιστές και όσο ο συνδικαλισμός δεν θα συνδέεται και δεν θα εκπροσωπεί κόμματα.