Οταν ο Μητσοτάκης «συνάντησε» τον Κέινς

Οταν ο Κυριάκος Μητσοτάκης τιτίβισε για να πανηγυρίσει την υιοθέτηση από τους ευρωπαίους εταίρους της ελληνικής πρότασης για επιβολή πλαφόν στην τιμή του φυσικού αερίου τη Δευτέρα, δεν συνάντησε για πρώτη φορά την οικονομική σκέψη του Τζον Μέιναρντ Κέινς. Δύο μέρες προτού διαπιστώσει κατηγορηματικά στο Twitter πως οι κυβερνήσεις πρέπει να παρεμβαίνουν εκεί όπου οι αγορές αποτυγχάνουν, είχε ανακοινώσει από κοινοβουλευτικού βήματος μια καθ’ όλα κεϊνσιανή ρύθμιση, το market pass. Για την ακρίβεια, από τον Μάρτιο του 2020 κι έπειτα ανακαλύπτει συχνά την κρυφή γοητεία της αναδιανομής των εισοδημάτων του κεφαλαίου, των οριζόντιων μέτρων και της αύξησης των δημόσιων δαπανών προκειμένου να διορθωθούν οι κοινωνικές αδικίες. Ή, για να το πούμε με δικά του λόγια: η κυβέρνησή του «έδωσε πολλά χρήματα» την περίοδο της πανδημίας «με τρόπο σχεδόν σοσιαλιστικό».

Αμέσως μετά την ψήφιση του προϋπολογισμού, ένας από τους στενότερους πρωθυπουργικούς συνεργάτες, ο Ακης Σκέρτσος, πόσταρε νούμερα τα οποία – κατά τα γραφόμενά του – αποδεικνύουν την έμφαση που δίνει η κυβέρνηση στην επίτευξη του στόχου μιας «πιο δίκαιης και συνεκτικής κοινωνίας». Σύμφωνα με τον υπουργό Επικρατείας, «μια σύγκριση στις δαπάνες υγείας, παιδείας και κοινωνικής προστασίας μεταξύ 2019-2023 τα λέει όλα». Οι πρώτες αυξήθηκαν, υποστηρίζει, κατά 30% από το 2019 μέχρι το 2023 κι έφτασαν τα 5,2 δισ. ευρώ. Οι δεύτερες κατά 13,5%, αγγίζοντας τα 6,08 δισ. ευρώ. Κι οι τρίτες κατά 7% για να ανέλθουν στα 59,15 δισ. ευρώ.

Εκτός από τα 800άρια των λοκντάουν ή τις επιστρεπτέες προκαταβολές, ως «σοσιαλδημοκρατικές» κινήσεις περιγράφονται τόσο η δωρεάν διάθεση των εμβολίων όσο και τα διάφορα «pass», που ψήφισε η κυβερνητική πλειοψηφία. Από εκείνο για τους νέους μέχρι το άλλο για τα καύσιμα. Καθώς και η επιταγή ακρίβειας, οι επιδοτήσεις των λογαριασμών του ηλεκτρικού ρεύματος για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, η επιδότηση του πετρελαίου θέρμανσης κι αυτή που προηγήθηκε στην αντλία για το πετρέλαιο κίνησης.

Οι φανατικοί καταναλωτές ειδήσεων ίσως θυμούνται ότι ο Γιάνης Βαρουφάκης έχει επικρίνει την κυβέρνηση επειδή «ξοδεύει πολύ περισσότερα απ’ ό,τι θα έπρεπε για επιδοτήσεις». Ο ψόγος του ριζοσπάστη αριστερού ήθελε να τονίσει πως το κράτος δεν γίνεται να επιδοτεί «τις τσιμπημένες τιμές των προϊόντων στα σουπερμάρκετ». Ωστόσο, πίσω απ’ τις γραμμές του κρύβεται μια παραδοχή που κάνουν οφ δε ρέκορντ οι περισσότεροι πολιτικοί αντίπαλοι του Μητσοτάκη: πως παρά τον διακηρυγμένο φιλελευθερισμό του, εκείνος ομνύει – ρητορικά και στην πράξη – σε ένα ισχυρό κράτος. Σε ένα κράτος, δηλαδή, τα ταμεία του οποίου ενισχύουν τη ρευστότητα όποτε κρίνεται κοινωνικά απαραίτητο. Ή δημοσκοπικά κι εκλογικά αναγκαίο, σύμφωνα με την κριτική όσων βρίσκονται απέναντί του. Ο οικονομικός του σύμβουλος, Αλέξης Πατέλης, απέρριψε τις προάλλες τις μομφές επειδή παραγνωρίζουν «το γεγονός ότι αυτή η κυβέρνηση είχε αντίστοιχες πολιτικές και κατά τη διάρκεια της πανδημίας, και της ενεργειακής κρίσης, που δεν ήταν προεκλογικές χρονιές».

ΝΕΑ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ. Οπως και να ‘χει, η νέα πραγματικότητα που δημιούργησε ο κορωνοϊός, και στη συνέχεια η ενεργειακή κρίση, ευνοεί τις κεϊνσιανές προσεγγίσεις. Ετσι, ο Πρωθυπουργός χρησιμοποίησε, χωρίς τις τύψεις ενός ορίτζιναλ φιλελεύθερου, πολλά εργαλεία σαν κι αυτά που εισηγήθηκε για την αντιμετώπιση των έκτακτων οικονομικών συνθηκών ο οικονομολόγος που λατρεύουν κι αποστηθίζουν οι κεντροαριστεροί.

Οι κακές γλώσσες του πολιτικού συστήματος θα μπορούσαν να πουν πως το μητσοτακικό κράτος είναι πια έτοιμο να προσλάβει έναν εργάτη για να ανοίγει μια τρύπα κι έναν άλλον για να την κλείνει – όπως πίστευε ο Κέινς ότι επιβάλλει η διάσωση μιας οικονομίας. Ο αντίλογος των υποστηρικτών του Μητσοτάκη, πάλι, θυμίζει ότι ο τελευταίος έχει μόνος του ορίσει ως «κεντρικό πυλώνα μιας σύγχρονης φιλελεύθερης προσέγγισης» ένα «ισχυρό αλλά όχι πλαδαρό κράτος».