Ο Αλέξης πίσω από τις λέξεις

Το Σάββατο, 17 Δεκεμβρίου 2022, στο Βελιγράδι, έγινε ένα περιστατικό που θα το έλεγε κανείς μέχρι και αστείο. Στη διάρκεια του συνεδρίου που έκανε το Σοσιαλιστικό Κόμμα της Σερβίας (το κόμμα του Μιλόσεβιτς), διαβάστηκε μήνυμα-χαιρετισμός του προέδρου του ΣΥΡΙΖΑ, Αλέξη Τσίπρα. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που δημοσιεύτηκαν, στο μήνυμα γινόταν αναφορά περί «παράνομης ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία», με την προσθήκη ότι η εισβολή συνιστά «παραβίαση του διεθνούς δικαίου που δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή».

Ο ρώσος πρέσβης στη Σερβία, Αλεξάντερ Μποτσάν-Καρτσένκο, εξεπλάγη δυσάρεστα ακούγοντας αυτά τα λόγια. Και αποχώρησε από το συνέδριο, επειδή θεώρησε δυσφημιστικές και «απολύτως αβάσιμες και ψευδείς τις κατηγορίες κατά της Ρωσίας». Προφανώς, περίμενε ότι το μήνυμα του προέδρου του ΣΥΡΙΖΑ θα έλεγε ότι η Ρωσία κάνει επιχείρηση αποναζιστικοποίησης της Ουκρανίας ή, έστω, δεν θα έλεγε τίποτα. Οπως έκαναν τις προάλλες στο Ευρωκοινοβούλιο διάφοροι ευρωβουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ, που έβγαλαν την ουρά τους έξω από την υποχρέωση να υπερψηφίσουν την πρόταση ότι η Ρωσία είναι τρομοκρατικό κράτος.

Δεν ξέρω αν ο Τσίπρας ή οι περί τα διπλωματικά σύμβουλοί του είχαν υπολογίσει την πιθανότητα πρόκλησης διπλωματικού επεισοδίου υιοθετώντας την (ορθή) θέση της ελληνικής πολιτείας για την παράνομη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Μάλλον όμως ήταν ένα απροσδόκητο παρατράγουδο, πιθανότητα που τη συνάγω από το δεδομένο ότι η πληροφορία του επεισοδίου δεν προήλθε από τον ΣΥΡΙΖΑ αλλά από τις αναρτήσεις στα κοινωνικά δίκτυα του ρώσου πρέσβη.

Αλλά αν, όντως, ο Τσίπρας δεν ήθελε με τη δήλωσή του αυτή να σηματοδοτήσει την προσχώρηση του κόμματός του στη θέση του ελληνικού κράτους και μαζί της Ευρωπαϊκής Ενωσης, και απλώς ήταν μια δήλωση γραμμένη στο πόδι, απλώς επιβεβαιώνει ακόμα μια φορά ότι ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ κάνει δηλώσεις ή στέλνει μηνύματα που προκύπτουν πρόχειρα, από τη συγκυρία, και όχι από μια συνέπεια που προκύπτει από την προσήλωση σε σταθερές ιδέες και στην εφαρμογή τους στο παιχνίδι της πολιτικής αντιπαράθεσης.

Προσωπικά το καταλαβαίνω. Πρέπει να είσαι πολύ Τσίπρας για να μπορείς να υπάρχεις πολιτικά και μετά τις δηλώσεις ότι θα έσκιζες τα μνημόνια «με ένα νόμο και με ένα άρθρο», ότι θα έστελνες τη μαντάμ Μέρκελ να «γκόου μπακ», ότι θα εφάρμοζες την επομένη το αντίθετο από ό,τι έβγαλε το δημοψήφισμα το οποίο εσύ οργάνωσες. Και είσαι. Ζεις και πολιτεύεσαι χωρίς να σε νοιάζει τι έλεγες χθες, πέρυσι, πριν από δέκα χρόνια. Θεωρείς ότι τα λόγια είναι πτερόεντα, ξεχνιούνται – ή έστω ότι μια νέα τιράντα πολύ εύκολα μπορεί να καλύψει την παλιά. Ολα αυτά είναι στρατηγική καιροσκοπισμού, από έναν κυνηγό της εξουσίας. Αλλά δεν έχουν σχέση με κάποια ιδεολογία. Και βέβαια, δεν είναι στάση αριστερή.

Προσπαθώ να φανταστώ ηγέτες του ελληνικού αριστερού κινήματος, ιδίως πρόσωπα που έζησαν και πολιτεύτηκαν στη δημοκρατία, που να αδιαφορούσαν για ό,τι είχαν πει. Τον Ηλία Ηλιού, τον Μπάμπη Δρακόπουλο, τον Κύρκο, τον Φλωράκη. Οσο κι αν διαφωνούσες, κανέναν δεν μπορούσες να κατηγορήσεις ως ανεμοδούρα, κανείς τους δεν έβαζε τις λέξεις όπως ο Αλέξης. Οι αλλαγές σε θέσεις, εύλογες σε ορισμένες περιπτώσεις, ήταν αποτέλεσμα προσωπικής ή ιδεολογικοπολιτικής βασάνου, προσωπικής ή κομματικής, και με την εκφώνησή τους γινόταν προσπάθεια να εξηγηθούν.

Την πολιτική την οδηγούσαν οι ιδέες – δημοκρατικές είτε και αντιδημοκρατικές. Οχι η τύχη. Ούτε ο καιροσκοπισμός και οι σκοπιμότητες. Ούτε η αμνησία.

Ο παράδεισος περιέχει πολυπλοκότητες

Η συζήτηση είναι γνωστή, έχει πλέον διαφύγει από τα κρησφύγετα των σπουδών φύλου και μέσω του θεάματος, του τρόπου που συζητούν οι έφηβοι στα σχολεία για τη σεξουαλικότητα, μέσω των φοιτητικών παρατάξεων, του προοδευτισμού και του δικαιωματισμού, διεκδικεί θέση στη ζωή: το φύλο δεν είναι κάτι με το οποίο γεννιέσαι, το φύλο είναι κοινωνική κατασκευή, εσύ αποφασίζεις αν θα είσαι αρσενικό, θηλυκό, αυτό ή ό,τι άλλο. Απλώς, αυτό που πρέπει να συντριβεί είναι η πατριαρχία, μαζί και η κουλτούρα της, ουσιαστικά μαζί και η κουλτούρα της ανθρωπότητας, κι ύστερα θα ξημερώσει μια νέα μέρα, όπου θα έχουμε βρεθεί στον παράδεισο.

Αλλά η διάχυτη κοινωνική βία που εκδηλώνεται με διάφορες αφορμές στο κοινωνικό σώμα, όχι αναγκαστικά ως μέρος μιας οργανωμένης εγκληματικότητας, δεν είναι αποκλειστικά εκδήλωση της πατριαρχικής κυριαρχίας.

Η ιδέα της χειραφέτησης των φύλων, αντί νομοτελειακά να γεννά συναινέσεις και «συμπεριληπτικότητα», γεννά περισσότερη κοινωνική βία.

Τα παραδείγματα του πρόσφατου φόνου της κοπέλας από τη νεαρή φίλη της ή το προχθεσινό μαχαίρωμα στο Σύνταγμα δύο κοριτσιών από άλλο κορίτσι δείχνουν ότι ο παράδεισος περιέχει πολυπλοκότητες. Κι ότι τα δικαιωματικά τσιτάτα είναι πολύ μονοδιάστατα για να εξηγήσουν τον κόσμο.