Το Τόκιο δεν τρέφει πλέον αυταπάτες

Μετά την επίσκεψη της Νάνσι Πελόζι στην Ταϊβάν, η Κίνα εκτόξευσε πυραύλους σε έξι περιοχές που συνορεύουν με αυτήν και έστειλε πολλά μαχητικά της πέρα από τη νοητή μέση γραμμή στα Στενά της Ταϊβάν. Κάποιοι δε από αυτούς τους πυραύλους κατέληξαν εντός της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) της Ιαπωνίας, απειλώντας αλιευτικά σκάφη από το ιαπωνικό νησί Γιοναγκούνι, που απέχει μόλις 110 χιλιόμετρα από την Ταϊβάν.

Η στρατηγική της Κίνας να αυξάνει την πίεση προς την Ταϊβάν είναι κάτι γνωστό για την Ιαπωνία. Με βάση τα όσα έχουν συμβεί, η Ιαπωνία έμαθε (ή τουλάχιστον, θα όφειλε να έχει μάθει) ότι υποκύπτοντας σε άδικες ή επιθετικές απαιτήσεις της Κίνας θα αποθρασύνει ακόμη περισσότερο τους ηγέτες της.

Υπενθυμίζεται πως το Δημοκρατικό Κόμμα της Ιαπωνίας, επικρατώντας του Φιλελεύθερου Δημοκρατικού Κόμματος τον Αύγουστο του 2009, παρέμεινε στην εξουσία ως το 2012. Η γενική του θέση ήταν πως η Ιαπωνία θα έπρεπε να είναι πιο φιλική και απολογητική απέναντι στην Κίνα. Αυτή η τακτική, όμως, αποδείχθηκε ξεκάθαρα μπούμερανγκ, με αποτέλεσμα το Δημοκρατικό Κόμμα της Ιαπωνίας να χάσει τις εκλογές που έγιναν τον Δεκέμβριο του 2012. Παρά δε το γεγονός ότι αρκετοί απέδωσαν εκείνη την ήττα στην οικονομική στασιμότητα και το πολύ ισχυρό (και μη ανταγωνιστικό) γεν, οι διπλωματικές αποτυχίες έναντι της Κίνας έπαιξαν εξίσου σημαντικό ρόλο.

Ειδικά όσον αφορά στις Νήσους Σενκάκου – ένα ακατοίκητο σύμπλεγμα που ανήκει στην Ιαπωνία, αλλά το διεκδικεί η Κίνα – είναι χαρακτηριστικό ότι το 2021 η Κίνα ενέκρινε ένα νέο νόμο, με τον οποίο εξουσιοδοτεί τις υποτιθέμενες αμυντικές περιπόλους της ακτοφυλακής της να ανοίγουν πυρ εναντίον ιαπωνικών σκαφών τα οποία θα εισέρχονται σε περιοχές που η ίδια θεωρεί ως δικά της χωρικά ύδατα. Ως συνέπεια, σήμερα ιαπωνικά αλιευτικά σκάφη παρενοχλούνται και καταδιώκονται συχνά από πλοία της κινεζικής ακτοφυλακής, ενώ μόνο από σύμπτωση δεν έχει υπάρξει μέχρι στιγμής κάποια πραγματική αντιπαράθεση.

Δεδομένης της παράδοσης που έχει δημιουργηθεί, η Ιαπωνία δεν τρέφει αυταπάτες αναφορικά με το τι θα κάνει η Κίνα στην περίπτωση που εκτιμήσει ότι παραβιάζονται και απειλούνται τα εδαφικά και εμπορικά της συμφέροντα. Είναι βέβαιο ότι θα δούμε ακόμη περισσότερη «διπλωματία της ομηρείας», καθώς και επιθέσεις εναντίον ιαπωνικών επιχειρήσεων στην Κίνα. Κάτι που σημαίνει πως τα διευθυντικά στελέχη τους είναι πλέον αναγκασμένα να συνυπολογίσουν αυτό τον κίνδυνο που συνοδεύει την επιχειρηματική παρουσία στην Κίνα. Υπάρχει δε καλός λόγος για τον οποίο η εικόνα που επικρατεί στην κοινή γνώμη της Ιαπωνίας για την Κίνα δεν έχει επανακάμψει ποτέ στα επίπεδα που βρισκόταν πριν από το 2010.

Είναι γεγονός, άλλωστε, ότι καθώς η Ιαπωνία προσπαθούσε να διατηρήσει ένα ειρηνικό στάτους αναφορικά με τις Νήσους Σενκάκου, η Κίνα συνέχιζε να απορρίπτει αυτή την προσέγγιση, αυξάνοντας σταδιακά τη συχνότητα των παραβιάσεων της ΑΟΖ και των χωρικών υδάτων της Ιαπωνίας.

Σήμερα, λοιπόν, βρίσκεται σε εξέλιξη μια παρόμοια προσπάθεια αλλαγής των δεδομένων που υπάρχουν στη θαλάσσια περιοχή γύρω από την Ταϊβάν, καθώς και στον εναέριο χώρο πάνω από τα Στενά της Ταϊβάν. Οπως δε ισχύει και στην περίπτωση της Ιαπωνίας, η διατήρηση του σημερινού στάτους θα απαιτήσει από την Ταϊβάν να οικοδομήσει μια επαρκή και ισχυρή αποτρεπτική δύναμη.

Ο Τακατόσι Ιτο, πρώην αναπληρωτής υπουργός Οικονομίας της Ιαπωνίας, είναι καθηγητής στη σχολή Διεθνών και Δημοσίων Σχέσεων του πανεπιστημίου Κολούμπια στη Νέα Υόρκη και στο Εθνικό Ινστιτούτο Μεταπτυχιακών Σπουδών Πολιτικής στο Τόκιο.