Το μήνυμα του Μουντιάλ για τον αραβικό κόσμο

Επί δεκαετίες ο αραβικός κόσμος έχει υποφέρει από την έλλειψη ενότητας. Παρά το γεγονός ότι είναι συνδεδεμένος γεωγραφικά, γλωσσικά και πολιτισμικά, η έλλειψη συνοχής στην περιοχή έχει επιτρέψει στις ξένες δυνάμεις να λεηλατούν τον πλούτο της. Η κληρονομιά της αποικιακής τακτικής του «διαίρει και βασίλευε» παραμένει κυρίαρχη, ενώ οι παρωπίδες δεν έχουν επιτρέψει στους Αραβες να εκμεταλλευτούν τα τεράστια πετρελαϊκά τους αποθέματα και τους πληθυσμούς με σχετικά καλό μορφωτικό επίπεδο. Παρ’ όλα αυτά, το Παγκόσμιο Κύπελλο μας έδειξε έναν διαφορετικό δρόμο.

Το ποδόσφαιρο αναδείχθηκε ως ένας μεγάλος παράγοντας ενότητας, ως συνέπεια απρόσμενων νικών που σημείωσαν οι αραβικές χώρες. Τον Νοέμβριο, η Σαουδική Αραβία επικράτησε της Αργεντινής, η Τυνησία της Γαλλίας και το Μαρόκο του Βελγίου. Στη συνέχεια, κατά τη διάρκεια της φάσης των νοκάουτ αγώνων, το Μαρόκο έγραψε ιστορία αποκλείοντας τόσο την Ισπανία όσο και την Πορτογαλία, για να γίνει η πρώτη αραβική χώρα που βρέθηκε στα ημιτελικά.

«Προσπαθώ να θυμηθώ κάποια άλλη φορά που ένα τέτοιο σοκ σημειώθηκε σε Παγκόσμιο Κύπελλο» είπε ένας σχολιαστής μιλώντας στο BBC. «Τσιμπήστε με, ονειρεύομαι» δήλωσε από την πλευρά του ο Γιασίν Μπουνού, τερματοφύλακας του Μαρόκου.

Η επιτυχία του δεν είναι όνειρο όμως. Το Μαρόκο γνώριζε πως ήταν αουτσάιντερ από την αρχή. Το σχέδιό του, που μοιάζει με την ιστορία του Δαβίδ με τον Γολιάθ, περιλάμβανε ένα στήσιμο επικεντρωμένο στην άμυνα, με το σύστημα 4-1-4-1, που βασίζεται στην ισχύ του πολύ γνωστού τερματοφύλακά του. Ομως, κάθε θέση έχει τη δική της μεγάλη σημασία και απαιτεί πλήρη αφοσίωση σε έναν και μοναδικό στόχο.

Οι παίκτες του Μαρόκου επέδειξαν αυτή την αφοσίωση, εμπνέοντας τους ανθρώπους σε όλη την περιοχή. Μετά τις νίκες τους, παιδιά Αράβων χόρευαν στους δρόμους, ενώ οπαδοί και παίκτες στο Κατάρ απαθανατίστηκαν να κυματίζουν τη σημαία των Παλαιστινίων, σε ένα μήνυμα αραβικής αλληλεγγύης. Κάθε αραβική ομάδα που κέρδιζε φρόντιζε, σε κάθε δημόσια δήλωση και εμφάνιση, να υπάρχουν σημάδια και λόγια αλληλεγγύης προς την Παλαιστίνη.

Ισως δεν προκαλεί έκπληξη, λοιπόν, το γεγονός ότι ο Μπουνού, ο οποίος παίζει για λογαριασμό της Σεβίλλης στο ισπανικό πρωτάθλημα, έχει μετατραπεί σε κάτι σαν σύμβολο για την αραβική νεολαία. Με το ύψος και την ευκινησία του, με την αυτοπεποίθηση, την ταπεινοφροσύνη και την αίσθηση της συλλογικότητας που επιδεικνύει, ξεχωρίζει σε ένα άθλημα του οποίου οι αστέρες κάνουν τις περισσότερες φορές εντύπωση για τις επιδείξεις αλαζονείας τους.

Τα αραβικά κράτη, όμως, συνήθως αντιμετωπίζουν δυσκολίες στο να πετύχουν κάτι ανάλογο – στον αθλητισμό και στη ζωή. Είναι γεγονός ότι ο Αλγερινός Ταουφίκ Μαχλουφί κέρδισε το χρυσό στην κούρσα των 1.500 μέτρων στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Λονδίνου το 2012, ο Μαροκινός Χιτσάμ ελ Γκερούτζ ήρθε πρώτος στις κούρσες των 1.500 και 5.000 μέτρων στην Αθήνα το 2004, ενώ το 1996 η Σύρα Γκάντα Σουά κέρδισε το χρυσό μετάλλιο στο έπταθλο στην Ατλάντα. Ολοι τους, όμως, κέρδισαν σε ατομικά αθλήματα. Σε επίπεδο συλλογικών, οι αραβικές χώρες συνήθως αποτυγχάνουν τραγικά.

Ανάλογες αποτυχίες σημειώνονται στις επιχειρήσεις και στο εμπόριο. Η Αραβική Λίγκα, για παράδειγμα, ιδρύθηκε προκειμένου να οικοδομήσει μεγαλύτερη ενότητα στον αραβικό κόσμο. Ομως, το εμπόριο στο εσωτερικό του αντιστοιχεί μόλις στο 10% των εισαγωγών και εξαγωγών του.

Η έλλειψη ενότητας έχει και σοβαρές πολιτικές συνέπειες. Δεν είναι τυχαίο ότι στις πρόσφατες εκλογές στο Ισραήλ τα αραβικά πολιτικά κόμματα δεν κατάφεραν να συμφωνήσουν σε μια ενιαία λίστα υποψηφίων, πετώντας έτσι στα σκουπίδια εκατοντάδες χιλιάδες ψήφους.

Κι όμως, η αραβική ενότητα, βασισμένη σε ρεαλιστικές στρατηγικές που θα υλοποιούνται αποτελεσματικά, θα μπορούσε να κάνει τη μεγάλη διαφορά στην περιοχή. Και σε αυτό ακριβώς το σημείο η επίδοση του Μαρόκου στο Παγκόσμιο Κύπελλο μπορεί να μας εμπνεύσει. Οι νέοι Αραβες και οι μελλοντικοί πολιτικοί μπορούν να μεταφράσουν τον ενθουσιασμό που ένιωσαν μπροστά στις τηλεοράσεις τους καθώς το Μαρόκο έγραφε ιστορία σε μια ενότητα στον πραγματικό κόσμο.

Ο Daoud Kuttab είναι βραβευμένος παλαιστίνιος δημοσιογράφος, πρώην καθηγητής Δημοσιογραφίας στο Πανεπιστήμιο του Princeton, ιδρυτής και πρώην διευθυντής του Institute of Modern Media στο Πανεπιστήμιο Al-Quds της Ραμάλα.