Για 20 ευρώ… μια σφαίρα στο μυαλό;

Ξαφνικά

ενώ επιμένεις

πως θα υποδείξεις τον ένοχο

…….

περιχαρακώνεσαι

στην ευωδιά του βασιλικού

και κανείς πια δεν πιστεύει

πως ξέρεις τον ένοχο

Λιλή Λέκκα-Μπινιάρη, Υπέρβαση

Οσο κι αν οι εκ-ρήξεις βίας ερμηνεύονται άλλοτε ως «εκτόνωση απο-στερήσεων» και άλλοτε σαν «ταυτότητα» [εξουσίας και αντιεξουσίας], όσο κι αν για ορισμένους «η βία φέρνει βία» ή «η καλή βία διώχνει την κακή βία» [sic], καμία εγκληματική πράξη δεν απαλλάσσει αυτοδικαίως τον δράστη από τις ευθύνες του και κανένα στερεότυπο δεν χρεώνεται απερίσκεπτα στο θύμα. Κι επιπλέον καμία ιδιότητα του ενός ή του άλλου δεν νομιμοποιεί ούτε δικαιολογεί την εκπυρσοκρότηση μιας αλόγιστης σφαίρας τραυματισμού ή θανάτωσης. Ακόμα και σε χώρες όπως η μεταπολιτευτική Ελλάδα, όπου η κοινοτοπία του Κακού έχει δηλητηριάσει όλο το κοινωνικό σώμα και όπου το πολιτικό σύστημα κινείται με όρους μνησικακίας, οφείλουμε να θέσουμε όρια και κανόνες, τόσο για τους φύλακες της Τάξης όσο και για τους άτακτους φτωχοδιάβολους. Η κοινωνική ειρήνη και η ασφάλεια δεν συνιστούν μέρος κάποιας μονομαχίας των αστυνομικών με τους πολίτες, ακόμα και με τους παραβατικούς. Δεν είναι μόνο ζήτημα επιβολής του νόμου αλλά κυρίως πρόταγμα σεβασμού δικαιωμάτων. Οφείλουμε να δια-κρίνουμε τους ρόλους και να επιμερίζουμε ενοχές, όχι σύμφωνα με το «σύνδρομο του Τζον Γουέιν», δηλαδή κερδίζει όποιος πυροβολήσει πρώτος, ούτε με τη γενίκευση του απαράδεκτου συνθήματος «μπάτσοι-γουρούνια-δολοφόνοι».

Οι μεν αστυνομικοί [πρέπει να] έχουν εκ-παιδευθεί στον ήπιο τρόπο διαχείρισης μιας έντασης, πριν εξελιχθεί σε επικίνδυνη και γι’ αυτούς κρίσιμη κατάσταση, τηρώντας πάντοτε τις αρχές της αναγκαιότητας και της αναλογικότητας στις βίαιες αντι-δράσεις τους. Οι δε πολίτες οφείλουν, αν πιστεύουν στους δημοκρατικούς θεσμούς διαφύλαξης της κοινωνικής ειρήνης, να μην υιοθετούν πρακτικές ανομίας, παρανομίας και διαρκούς  σύγκρουσης με τον νόμο.

Εύλογο το ερώτημα: Ολα τα παραπάνω τα γνώριζε ένα 16χρονο αγόρι και όφειλε να υπακούσει; Νομίζω ότι η απάντηση αυτή τη στιγμή δεν έχει τόση σημασία όση έχει η διάσωση της ζωής του. Από την άλλη, η δικαστική διαλεύκανση της υπόθεσης πρέπει να είναι καθαρή και πειστική. Δεν νοούνται τα «ναι μεν, αλλά…» ή οι κομματικές αντι-παρα-θέσεις όταν μία σφαίρα σφηνώνεται στο κεφάλι ενός συνανθρώπου μας, γιατί διαφορετικά όλες οι αδέσποτες σφαίρες του βίαιου καιρού μας θα καρφωθούν στο μυαλό όλων μας, με πολύ κακό τέλος για την – έτσι κι αλλιώς – ενοχική και ηθικά ετοιμόρροπη κοινωνία μας.

ΥΓ.: «Ζητούνται συντεταγμένες πορείας» [Γ. Αλεξανδρόπουλος, Τα δύστροπα σύμφωνα]

Ο Γιάννης Πανούσης είναι καθηγητής Πανεπιστημίου