Να επιταχύνουμε την οικονομική κρίση της Ρωσίας

Η διπλωματική αντιπαράθεση ανάμεσα στις ευρωπαϊκές χώρες αναφορικά με το πλαφόν στις τιμές του ρωσικού πετρελαίου απειλεί να υπονομεύσει τις προσπάθειες περιορισμού των πόρων που έχει στη διάθεσή του το Κρεμλίνο για να διεξάγει τον επιθετικό του πόλεμο κατά της Ουκρανίας. Εχει έρθει η στιγμή να αρθεί το αδιέξοδο αυτό.

Από τη μία πλευρά βρίσκονται η Πολωνία, η Εσθονία και η Λιθουανία, που πιέζουν για ένα πλαφόν όχι μεγαλύτερο από τα 30 δολάρια το βαρέλι. Από την άλλη είναι η Ελλάδα, η Κύπρος και η Μάλτα, που θα προτιμούσαν μια τιμή της τάξης των 60-70 δολαρίων. Η Κομισιόν, σύμφωνα με πληροφορίες, έχει προτείνει τα 62 δολάρια ως συμβιβαστική λύση. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, από την πλευρά τους, πιέζουν τους Ευρωπαίους να συμφωνήσουν μεταξύ τους πριν από το ορόσημο της 5ης Δεκεμβρίου, οπότε και θεωρητικά θα έπρεπε να τεθεί σε ισχύ το πλαφόν.

Τα περισσότερα επιχειρήματα αφορούν τις πιθανές επιπτώσεις του πλαφόν στις διεθνείς τιμές του πετρελαίου. Οταν για πρώτη φορά ανακοινώθηκε από το G7, το καλοκαίρι, η JP Morgan προέβλεψε ότι οι τιμές θα εκτινάσσονταν – πιθανώς ως και τα 380 δολάρια ανά βαρέλι. Στην πράξη, όμως, η τιμή αναφοράς του Brent υποχωρεί σταθερά έκτοτε, με αποτέλεσμα να έχει φτάσει από τα 100 δολάρια το βαρέλι κοντά στα 80 (η Ρωσία σήμερα βάζει στο ταμείο της περίπου 60 δολάρια, μια έκπτωση η οποία δίνει το στίγμα της ενίσχυσης της πολεμικής μηχανής του Κρεμλίνου μέσω των πωλήσεων πετρελαίου).

Η συζήτηση που διεξάγεται είναι σοβαρή, όπως όμως σημειώνει ο Ρόμπιν Μπρουκς, επικεφαλής οικονομολόγος του Institute for International Finance, χάνει το καίριο ζητούμενο, που είναι η επιβολή της μείωσης στην τιμή που λαμβάνει η Ρωσία για τις εξαγωγές της.

Το αναγκαίο πρώτο βήμα προς αυτή την κατεύθυνση έγινε πρακτικά στα τέλη Φεβρουαρίου, αμέσως μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, όταν το G7, η ΕΕ και άλλοι συμφώνησαν να παγώσουν τα συναλλαγματικά αποθέματα της Ρωσίας. Αυτό το άνευ προηγουμένου πλήγμα κατέστρεψε το προστατευτικό τείχος που είχε φτιάξει η Ρωσία για να αντιμετωπίσει πιθανά οικονομικά και χρηματοπιστωτικά σοκ, με αποτέλεσμα την υποτίμηση του ρουβλιού στο αρχικό στάδιο.

Στη συνέχεια, όμως, αποδείχθηκε γρήγορα ότι η Ρωσία μπορούσε να συνεχίσει να εξάγει αέριο και πετρέλαιο, κατευθύνοντας τις πληρωμές μέσω της Gazprombank και άλλων ιδρυμάτων που είχαν εξαιρεθεί. Ετσι, ως το τέλος Απριλίου, το ρούβλι είχε ανακάμψει.

Ενα πλαφόν στα 30 δολάρια θα ασκούσε τεράστια πίεση στο ρούβλι. Θα ήταν πιθανό, όμως, ένα τέτοιο δραματικό βήμα να ωθήσει ανοδικά τις τιμές διεθνώς; Εν μέρει, το τι θα συμβεί εξαρτάται από το ποσοστό της παραγωγής της που θα είναι έτοιμη να διακόψει η Ρωσία.

Σήμερα η Ρωσία εξάγει περίπου οκτώ εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως. Το πλαφόν θα εφαρμοζόταν στα περίπου έξι εκατ. που μεταφέρονται μέσω θαλάσσης. Ας υποθέσουμε ότι η Ρωσία μειώνει την παραγωγή της κατά δύο εκατ. βαρέλια, εξάγει δύο εκατ. με βάση το πλαφόν και βρίσκει τρόπο να διοχετεύσει άλλα δύο εκατ. στη μαύρη αγορά, με τις διεθνώς ισχύουσες τιμές. Αυτό σημαίνει ότι ενώ σήμερα η Ρωσία εισπράττει 360 εκατ. δολάρια ημερησίως από τις πωλήσεις πετρελαίου, με το πλαφόν στα 30 δολάρια το ποσό αυτό θα μειωθεί στα 60 εκατ. συν οτιδήποτε μπορεί να αποκομίσει από τη μαύρη αγορά.

Και τι θα συμβεί, άραγε, εάν η Ρωσία αποφασίσει να διακόψει πλήρως τις εξαγωγές πετρελαίου μέσω θαλάσσης; Τότε, το ΑΕΠ που θα έπεφτε ταχύτερα σε όλο τον κόσμο θα ήταν το ρωσικό: καμία πώληση πετρελαίου, καμία είσπραξη από φόρους, καθόλου συνάλλαγμα, νεκρή οικονομία.

Ο Σάιμον Τζόνσον είναι πρώην επικεφαλής οικονομολόγος του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, καθηγητής στη Σχολή Οικονομίας και Διοίκησης Επιχειρήσεων Sloan στο Τεχνολογικό Ινστιτούτο Μασαχουσέτης (ΜΙΤ)