NON PAPER

Οι Λουδίτες του 21ου αιώνα

Στις αρχές του 19ου αιώνα η Βιομηχανική Επανάσταση ήταν ήδη σε εξέλιξη. Τότε μπήκαν, επί της ουσίας, οι βάσεις του καινούργιου κόσμου, αφού θα μπορούσε να πει κανείς ότι πρόκειται, κατά κάποιον τρόπο, για ένα είδος πρακτικής εφαρμογής του Διαφωτισμού που μετέφερε το κέντρο βάρους στις επιστήμες και στον ρασιοναλισμό – αλλά ας μην μπλέκουμε τώρα με ορολογίες. Με απλά λόγια, η Βιομηχανική Επανάσταση έβαλε στη ζωή του ανθρώπου (αρχίζοντας από τα εργοστάσια) τις μηχανές και τον ηλεκτρισμό.

Αυτές οι θεμελιώδεις και σαρωτικές αλλαγές σόκαραν κάποιους όπως, σε όλες τις κοινωνίες και όλες τις εποχές, σοκάρει η πρόκληση της προόδου. Διότι δημιουργεί νέα δεδομένα και ξεβολεύει όσους έχουν επαναπαυθεί στα παλιά. Και πρώτα απ’ όλους τους εργάτες που θεώρησαν ότι εξαιτίας της χρήσης των μηχανών θα έχαναν τις δουλειές τους. Και έτσι τα έβαλαν με… τις μηχανές. Πασαλειμμένοι με φούμο για να μη διακρίνονται, μπούκαραν νύχτα στα εργοστάσια και με λοστούς, βαριοπούλες και σφυριά τις έκαναν κομμάτια. Κάπως έτσι δημιουργήθηκε το κίνημα των Λουδιτών.

Πήραν το όνομά τους από τον Νεντ Λουντ, «πρωτοπόρο» στην καταστροφή μηχανών, που λίγα χρόνια πριν, το 1779, λέγεται ότι εισέβαλε σαν ταύρος εν υαλοπωλείω και έσπασε δύο υφαντουργικές μηχανές. (Κάποιοι, βέβαια, ισχυρίζονταν ότι δεν υπήρξε ποτέ και επρόκειτο περί ενός κατασκευασμένου λαϊκού θρύλου που ενέπνεε τους Λουδίτες, τους έδινε ηγέτη και ταυτότητα.) Οι ίδιοι αυτοαποκαλούνταν και «Εκδικητές», θεωρούσαν τις ομάδες τους «στρατό» και ανέφεραν τον Λουντ ως «στρατηγό». Είχαν καταφέρει μάλιστα να κερδίσουν τη συμπάθεια και την υποστήριξη ανθρώπων του πνεύματος, όπως ο Λόρδος Βύρων, ο οποίος μάλιστα έχει γράψει και ωδή για τους Λουδίτες.

Και τα χρόνια πέρασαν, μαζί τους και οι αιώνες. Και οι μηχανές μαζί με τον ηλεκτρισμό εγκαταστάθηκαν στη ζωή μας. Και μετά το «οι μηχανές» έγινε τεχνολογία και μετά ψηφιακή τεχνολογία και τα υπόλοιπα τα ξέρουμε και τα απολαμβάνουμε και κάνουν πιο εύκολη την καθημερινότητά μας. Ο Λουδισμός όμως παρέμεινε έστω και κάπως εξευγενισμένος. Υπό την έννοια ότι νεο-Λουδίτες δεν σπάνε πλέον μηχανήματα αλλά απορρίπτουν μετά βδελυγμίας ό,τι έχει σχέση με το Διαδίκτυο, την κινητή τηλεφωνία και τις παντός είδους εφαρμογές τους, στην ακραία του δε εκδοχή, ο νεο-Λουδισμός συγγενεύει με τον αναρχοπρωτογονισμό. Ενα είδος νεο-Λουδισμού, ζυμωμένος όμως με μπόλικη κομματική (ουτέ καν ιδεολογική ή πολιτική) εμπάθεια, είναι και η αμφισβήτηση του ψηφιακού έργου, ήτοι του gov.gr, του Κυριάκου Πιερακάκη που έβαλε τη χώρα και τους πολίτες σε μια νέα εποχή. Διότι, λένε, μπορεί να διαρρέουν έτσι προσωπικά μας δεδομένα.

Η Μάρθα Γκράχαμ και το gov.gr

Ποιοι τα λένε και σε ποιους; Εντάξει, τους πρώτους τους ξέρουμε, δεν κρύβονται, το ανέβασαν πρωτοσέλιδο στα κομματικά τους έντυπα. Υποτίθεται όμως ότι απευθύνονται στον μέσο Ελληνα, στον εν δυνάμει ψηφοφόρο τους.

Ναι, σε αυτόν τον χρήστη των μέσων κοινωνικής δικτύωσης που δεν έχει αφήσει προσωπικό δεδομένο που να μην έχει κρεμάσει στα μπουγαδόσκοινα του Διαδικτύου. Τι αρρώστιες, τι παθήσεις, τι ενοχλήσεις έχει, τι φαρμακευτική αγωγή παίρνει, τι πίνει, τι τρώει, πού πηγαίνει διακοπές, πότε ταξιδεύει και γιατί, τι διαβάζει, πώς λένε τον μπαμπά του, τη μαμά του, τα παιδιά του, τα σκυλιά του, πότε έχουν γενέθλια ο μπαμπάς του, η μαμά του, τα παιδιά του και τα σκυλιά του, που τρώει σουβλάκι, που πίνει καφέ, τι αγόρασε, πόσα πλήρωσε. Και, επιπλέον, σε κάθε διαδικτυακή αγορά δίνει διεύθυνση, τηλέφωνο, αριθμό κάρτας, ενώ, αν τηλεφωνήσει σε εταιρεία κινητής για να παραπονεθεί, ας πούμε, για την ταχύτητα του Internet, του ζητούν αριθμό ταυτότητας και ΑΦΜ.

Είχαν κάποτε ρωτήσει τη Μάρθα Γκράχαμ πώς αισθάνεται που, ως πρωτοπόρος του μοντέρνου χορού, είναι μπροστά από την εποχή της. Τι απάντησε; «Κανείς δεν είναι μπροστά από την εποχή του. Απλά, όταν εκείνος είναι στην εποχή του, όλοι οι άλλοι είναι πίσω». Θα μπορούσε να το έχει πει και ο Πιερακάκης.