Το σχολείο μπορεί ν’ αλλάξει

Η τοξικότητα του πολιτικού προσκηνίου δεν είναι σωστό να μας απομακρύνει από τα πραγματικά προβλήματα και από τις πολιτικές λύσεις που επιχειρήθηκαν – ή δεν επιχειρήθηκαν. Θα προσπαθήσω εδώ να προσεγγίσω τις κυβερνητικές πολιτικές σε τομείς τους οποίους παρακολουθώ και μπορώ να ελέγξω. Με πρώτη την εκπαίδευση, όπου επενδύθηκε μεγάλη μεταρρυθμιστική δυναμική. Σήμερα θα μείνω στη βασική και τη μέση εκπαίδευση, που επί δεκαετίες κατηγορείται, όχι άδικα, ότι έχει συμβάλει στην έκπτωση της παρεχόμενης γνώσης και στα μεγάλα ποσοστά λειτουργικού αναλφαβητισμού όπως εμφανίζονται στις μετρήσεις PISA.

Το υπουργείο Παιδείας προσπάθησε να αλλάξει πολλά, στην κατεύθυνση ενός σύγχρονου σχολείου. Η αλλαγή αρχίζει από το νηπιαγωγείο, αφού από φέτος έγινε υποχρεωτικό από την ηλικία των τεσσάρων χρόνων, ενώ εισήχθη εξαρχής μάθημα αγγλικών – για τα οποία έχουν ενσωματωθεί στο εκπαιδευτικό σύστημα 4.500 φιλόλογοι. Αν και το όφελος αυτής της αλλαγής θα μπορεί να προσμετρηθεί σε βάθος χρόνου, έπειτα από μια δεκαετία, είναι σημαντικό για ένα εκπαιδευτικό σύστημα να επιδιώκει την προσαρμογή του στον σύγχρονο κόσμο των γρήγορων ρυθμών και των πολιτισμικών ωσμώσεων με πολιτισμούς και γλώσσες.

To μεγάλο στοίχημα της εκπαίδευσης είναι, προφανώς, η αποδέσμευση από την αποστήθιση, από την παπαγαλία. Δεν είναι εύκολο, πρωτίστως στους ίδιους τους εκπαιδευτικούς – που, στη σύγκριση των γραπτών των μαθητών τους με το πρωτότυπο, έχουν βρει μια νόρμα αξιολόγησης των μαθητών τους. Οι όποιες αλλαγές χρειάζονται υψηλότερου επιπέδου προσωπικό αλλά και μαθητές που τους στηρίζει η οικογένειά τους – κι είναι ενθαρρυντικό ότι η επιστροφή των πρότυπων και των πειραματικών, και η αύξησή τους σε 120 σε όλη τη χώρα, έγινε δεκτή με ενθουσιασμό. Τα επόμενα χρόνια, αυτά τα σχολεία θα επιβεβαιώσουν ή θα διαψεύσουν τις προσδοκίες για αλλαγή και βελτίωση του εκπαιδευτικού μοντέλου.

Ταυτόχρονα, βέβαια, είναι σημαντική η λειτουργία εργαστηρίων δεξιοτήτων σε όλη τη μέση εκπαίδευση καθώς και η εισαγωγή μαθήματος σεξουαλικής αγωγής. Ο ψηφιακός μετασχηματισμός και η τηλεκπαίδευση, που προέκυψαν εξ ανάγκης μέσα στην πανδημία και έμειναν στην καθημερινή εκπαιδευτική πράξη, ανοίγουν δρόμους ώστε κάποια στιγμή τα μαθήματα να πάψουν να γίνονται με μπούσουλα μόνο ένα βιβλίο. Ενα από τα στοιχήματα του σχολείου, άλλωστε, είναι και η συμφιλίωση των μαθητών με τα βιβλία (που τα αγοράζουμε, επειδή είναι είδη πρώτης ανάγκης), όχι απλώς ως εποπτικά υλικά μαθημάτων αλλά ως εργαλεία διεύρυνσης της σχέσης μας με τον κόσμο αλλά και με τον εαυτό μας. Ενδιαφέρον έχει και η προσπάθεια δημιουργίας πραγματικής επαγγελματικής εκπαίδευσης (ΕΠΑΛ, δημόσια ΙΕΚ, σχολές κατάρτισης), που θα πριμοδοτούν απαραίτητες ειδικότητες εργαζομένων (π.χ. web designers ή τεχνικοί ανανεώσιμων μορφών ενέργειας στην Κοζάνη). Αυτή τη στιγμή λειτουργούν, για πρώτη φορά, και 25 πρότυπα επαγγελματικά λύκεια.

Για να μετρηθεί αυτή η μεταρρύθμιση χρειάζεται χρόνος. Χρειάζονται, επίσης, αυτόνομα και ανταγωνιστικά σχολεία, που θα αξιολογούνται και θα ανταμείβονται για τις καλές επιδόσεις τους. Και καθηγητές που δεν θα είναι σαν τους περισσότερους συνδικαλιστικούς εκπροσώπους τους. Η υπουργός Παιδείας, Νίκη Κεραμέως, από την οποία ζήτησα πληροφορίες, είναι αισιόδοξη, θεωρεί ότι η συντριπτική πλειονότητα των εκπαιδευτικών στηρίζει τις αλλαγές και φέρνει ως παράδειγμα την οριζόντια επιμόρφωση του περασμένου Ιουλίου. Προσήλθε, λέει, το 99,3% των εκπαιδευτικών. Θαύμα!

ΥΓ. «Και οι καταλήψεις; Τι γίνεται με τις καταλήψεις για ψύλλου πήδημα;», ρώτησα την υπουργό. Δεν μπορούν πια να σταθούν, μου απάντησε. Οταν κηρύσσεται μια κατάληψη, αυτομάτως το σχολείο υποχρεούται να κάνει υποχρεωτική τηλεκπαίδευση, με απουσίες. Κοίτα που αν έχεις σχέδιο μπορείς να τα καταφέρεις.