Η υποχώρηση που έγινε «Plan B»

Είναι προφανές ότι η επίσκεψη στη Λιβύη του υπουργού Εξωτερικών της Ελλάδας ήταν ένα διπλωματικό λάθος. Κατανοητή και συγγνωστή, επομένως, η προσπάθεια που καταβάλλεται να μετριαστούν οι αρνητικές εντυπώσεις. (Οι αρνητικές εντυπώσεις στο εγχώριο κοινό, διότι ως προς το διεθνές τρόπος δεν υπάρχει…) Εντούτοις, ας μην κάνουμε τα πράγματα χειρότερα, όπως με τις ερμηνείες που «σπινάρει» το υπουργείο Εξωτερικών. Συγκεκριμένα, η προσπάθεια να παρουσιαστεί η γνωστή αντίδραση της ελληνικής πλευράς στη θέα της λίβυας υπουργού Εξωτερικών ως δήθεν «Plan B» είναι γελοιωδέστατη και εκθέτει εκείνους που υποτίθεται ότι επιδιώκει να προστατεύσει.

Να το εξηγήσω με ένα παράδειγμα. Αν ταξιδεύουμε με το αυτοκίνητό μας και, ξαφνικά, βλέπουμε ότι ο μόνος δρόμος για τον προορισμό μας είναι κλειστός, επειδή γίνονται εργασίες διαπλάτυνσης, τι κάνουμε; Σταματάμε το αυτοκίνητο, κάνουμε αναστροφή και παίρνουμε τον δρόμο του γυρισμού. Δεν χρειαζόμαστε «Plan B» για να το κάνουμε αυτό. Δεν χρειαζόμαστε «Plan B» για να μη στουκάρουμε το αυτοκίνητο πάνω στους εργάτες και τα μηχανήματα. Είναι η φυσιολογική αντίδραση και την υπαγορεύει ο κοινός νους. Οπως όταν περπατάς και βρίσκεις στον δρόμο σου μια λακκούβα με λασπόνερα. Δεν χρειάζεσαι «Plan B» για να καταλάβεις ότι δεν πρέπει να βάλεις το πόδι σου μέσα. Δεν λες ποτέ στον εαυτό σου: «Θα βγω μια βόλτα για να πάρω αέρα, κάτσε όμως πρώτα να φτιάξω ένα Plan B για την περίπτωση θα που βρω στον δρόμο μου κουράδες σκύλων ή λασπόνερα».

Η αντίδραση του τύπου «μεταβολή και πίσω ολοταχώς», αυτό δηλαδή που έκανε ο Νίκος Δένδιας όταν είδε τη λίβυα ομόλογό του στο αεροδρόμιο, δεν ήταν «Plan B». Καμία διπλωματική αποστολή δεν βασίζεται στην υπόθεση ότι, αν δεν μας αρέσουν οι φάτσες τους, την κοπανάμε αμέσως. Το πραγματικό «Plan B» θα ήταν αν είχαμε προετοιμαστεί για την απροειδοποίητη εμφάνισή της. Στο κάτω κάτω, η Λιβύη είναι η χώρα της και κανείς δεν μπορεί να περιορίσει τις κινήσεις της μέσα στη χώρα της, πολύ περισσότερο δεν το μπορεί ένας ξένος υπουργός. Αντιθέτως, η στάση του Ν. Δένδια, όσο και αν ήταν η επιβεβλημένη έτσι όπως ήλθαν τα πράγματα, ήταν υποχώρηση. Υποχώρηση, επειδή ακριβώς δεν υπήρχε πραγματικό «Plan B» στην επίσκεψη στην Τρίπολη, επειδή δεν είχε γίνει καμία προεργασία για την περίπτωση του ατυχήματος. Όλη η αποστολή είχε βασιστεί σε μια υπόσχεση του προέδρου Μοχάμεντ Μένφι, του οποίου την αξιοπιστία η ελληνική πλευρά φαίνεται ότι ποτέ δεν αμφισβήτησε και το πλήρωσε με τον τρόπο που είδαμε.

Υπό το πρίσμα αυτό, γίνεται κατανοητή η σκοπιμότητα της επικοινωνιακής επιχείρησης, που προσπαθεί να παρουσιάσει την υποχώρηση ως «Plan B». Σπεύδουν οι ίδιοι να μιλήσουν πρώτοι για δήθεν «Plan B», μήπως και προλάβουν τα εύλογα ερωτήματα σχετικά με την πλημμελή προετοιμασία του ταξιδιού. Γι’ αυτό και χρησιμοποιούν όρο ξενικό, που υποτίθεται ότι υπονοεί τεχνοκρατική προσέγγιση και ακούγεται εντυπωσιακός στους αδαείς. Εν προκειμένω, λοιπόν, το «Plan B» είναι ένας άλλος τρόπος για πει κάποιος το «mea culpa»…

Από το πάθημα του Νίκου Δένδια βγαίνει όμως και ένα χρήσιμο μάθημα, για τα όρια της ελληνικής διπλωματίας. Αν το ταξίδι στη Λιβύη δεν προετοιμάστηκε σωστά, αυτό οφείλεται στα εμπόδια που θέτουν στη διπλωματία μας οι πεπερασμένοι πόροι. Για να καταλάβουμε τι πραγματικά συμβαίνει στη Λιβύη μετά τον Καντάφι, σε μια χώρα διαλυμένη σε αντιμαχόμενες φυλές, φατρίες και μαφίες, θα πρέπει να διαθέτουμε ολόκληρη ομάδα ειδικών, με άριστη γνώση της γλώσσας και του πολιτισμού τους, να παρακολουθούν τα τεκταινόμενα εκεί, να επεξεργάζονται τις πληροφορίες και να ερμηνεύουν την κατάσταση. Χρειάζεται ερευνητική υποδομή, με άλλα λόγια, την οποία ως μικρή χώρα δεν μπορούμε να διαθέτουμε. (Οι Τούρκοι, αντιθέτως, μπορούν να έχουν πολύ βαθύτερη κατανόηση της κατάστασης στη Λιβύη, λόγω του ιμπεριαλιστικού παρελθόντος επί Οθωμανικής Αυτοκρατορίας). Γι’ αυτό και βασιστήκαμε «στον φίλο τον Μοχάμεντ», που ήταν πρεσβευτής εδώ και είναι δικό μας παιδί. Το μάθημα, λοιπόν, είναι ότι όταν δεν ξέρεις τι συμβαίνει στο έδαφος δεν πας να μπλεχτείς, παρά μόνο αν το κάνεις συνεργαζόμενος με κάποια ισχυρότερη και μεγαλύτερη χώρα που έχει τις προσβάσεις και τις υποδομές.

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΗ

Μία προσθήκη στο σημείωμα του Σαββάτου, σχετικά με την αντιγραφή Κωνσταντινέα, για ένα σημείο στο οποίο δεν ήμουν σαφής. Η δήλωση της Προέδρου της Δημοκρατίας, την οποία ο τέως βουλευτής ξεπατίκωσε, ήταν η περσινή. Για την ακρίβεια του πράγματος και μόνο.