Η αδύνατη συναίνεση

Τρία μεγάλα γεγονότα, δυο παγκόσμια και ένα ευρωπαϊκό, ένα με γεωπολιτικό, ένα με οικονομικό κι ένα με κοινωνικό χαρακτήρα, απέδειξαν, ξανά, πόσο δεν υπάρχουν «αυτονόητα» και πόσο δύσκολη είναι η συνεννόηση για όσα συμβαίνουν μπροστά στα μάτια μας κι επηρεάζουν τις ζωές μας.

Σε σχέση με τον πόλεμο στην Ουκρανία, η οπτική της λεγόμενης Δύσης και πολλών άλλων περιοχών του κόσμου διαφέρουν αισθητά, όπως ανέδειξε μια πρόσφατη έρευνα αλλά και η Σύνοδος του «G-20» που διεξάγεται αυτές τις μέρες στο Μπαλί. Για τη Δύση, πρόκειται σαφώς για μια υπαρξιακή μάχη για την ελευθερία και τη δημοκρατία, όχι μόνο στην Ουκρανία αλλά παγκοσμίως. Αυτό, όμως, κάθε άλλο παρά αποτελεί θέσφατο: Κίνα και Ινδία, Νότια Αφρική, Τουρκία, Ινδονησία, Μεξικό, Σαουδική Αραβία (για να περιοριστούμε σε χώρες του G-20) έχουν διαφορετική αντίληψη, όχι τόσο για το δίκαιο του ουκρανικού αγώνα, όσο για τη σημασία του και για την ανάγκη να δοθεί παγκόσμια μάχη: σε όλες τις χώρες που προαναφέρθηκαν, λιγότερο από το 40% των πολιτών (στην Ινδονησία μόνο το 19%) πιστεύουν ότι αξίζει να υποστούν θυσίες, κυρίως οικονομικές. Αυτό δεν σημαίνει ότι η δική τους αντίδραση είναι, λόγω πληθυσμιακής υπεροχής, ορθότερη – αντίθετα: κατά τη γνώμη μου, μεγαλώνει την ευθύνη της Δύσης να ηγηθεί και να εξηγήσει -, αλλά πάντως οφείλει να ταρακουνήσει τις βεβαιότητες, και τις ελπίδες, για κοινό παγκόσμιο μέτωπο.

Κοινό, ενδο-ευρωπαϊκό αυτή τη φορά, μέτωπο δεν υπάρχει ούτε στον τρόπο αντιμετώπισης και υπέρβασης της οικονομικής κρίσης, στην οποία έχει συμβάλει και ο πόλεμος στην Ουκρανία -όλα συνδέονται – αλλά και ο τρόπος που προχωρά η ίδια η Ενωση. Η επιχείρηση αναμόρφωσης του Συμφώνου Σταθερότητας, που ξεκίνησε αυτές τις μέρες με την πρόταση της Επιτροπής, αναδεικνύει από την πρώτη στιγμή σχεδόν ασυμβίβαστες διαφορές αντίληψης, αλλά και συμφερόντων, ως προς τη σχέση μεταξύ εξοικονόμησης – λιτότητας και επενδύσεων – ανάπτυξης – με τη Γερμανία να συνεχίζει να θεωρεί τη λιτότητα των άλλων ως βάση για τη δική της ανάπτυξη – και ως προς τη σκοπιμότητα μεταρρυθμίσεων ουσίας πέρα από τα συνήθη, αλλά πλέον καταφανώς μη επαρκή, «μικρά βήματα».

Θα μπορούσαμε τουλάχιστον όλοι, Δυτικοί και Ανατολικοί, Δεξιοί και Αριστεροί, φίλαθλοι και μη, να ξεχαστούμε λιγάκι με το Παγκόσμιο Κύπελλο που αρχίζει αύριο – ούτε κι αυτό όμως είναι δυνατό φέτος, λόγω της εντελώς αδικαιολόγητης ανάθεσης σε ένα κράτος, το Κατάρ (όνομα και πράμα), που δεν πληροί κανένα κριτήριο -πολιτισμικό, δημοκρατικό, κλιματολογικό- για να φιλοξενήσει μια γιορτή φιλίας και χαράς. Ούτε σε αυτό συμφωνούν βέβαια όλοι: οι γαλλικές πόλεις και ο πρώην αρχηγός της Εθνικής Γερμανίας μπορεί να μποϊκοτάρουν, ο Τύπος, διανοούμενοι και πολλοί πολιτικοί στη Δύση να δυσθυμούν, αλλά δεν συμβαίνει καθόλου το ίδιο για τις μάζες και για διψασμένους για λίγη δανεική δόξα ηγέτες σε άλλες περιοχές της γης, ιδίως στη Λατινική Αμερική («ξεχάστε τα όλα, παίζει ο Μέσι» είναι το σύνθημα των ημερών στην Αργεντινή). Διχασμένοι σε όλα, από τον πόλεμο και την οικονομία ως τη διασκέδαση, πρέπει να αποφασίσουμε μόνοι μας με ποιους θα πάμε και ποιους θα αφήσουμε: προσωπικά θα συνεχίσω να καρδιοχτυπώ για την Ουκρανία και να επιχειρηματολογώ υπέρ της ευρωπαϊκής εμβάθυνσης, μη γράφοντας, για πρώτη φορά, για όλα τα παιχνίδια, αλλά και μην αντέχοντας να μη δω κάποια (αρκετά) από αυτά.