Ημερομηνίες που δεν θα ξεχάσουμε ποτέ

Είναι συναρπαστικό να παρακολουθείς την Ιστορία σε ζωντανή μετάδοση. Και η δική μου γενιά είχε την τύχη (καλή ή κακή, η αυτοψία θα δείξει) να παρακολουθήσει live τη διεθνή Ιστορία σε τέσσερις, τουλάχιστον, περιπτώσεις. Η πρώτη ήταν τον Ιούλιο του 1969 όταν ο ο Νιλ Αρμστρονγκ περπάτησε στο φεγγάρι. Η δεύτερη, στις 9 Νοεμβρίου 1989, όταν έπεσε το Τείχος του Βερολίνου και μαζί του κατέρρευσε ο υπαρκτός σοσιαλισμός. Η επόμενη, η επίθεση στους Δίδυμους Πύργους και η τελευταία όταν η υφήλιος κλειδαμπαρώθηκε λόγω Covid. Να συμφωνήσουμε ότι η πιο σημαντική ήταν η δεύτερη από την οποία, την περασμένη Τετάρτη, συμπληρώθηκαν τριάντα τρία χρόνια;

Τότε μιλούσαμε περί κοσμογονίας. Αλλαζε ο κόσμος όπως τον ξέραμε μέχρι τότε, άλλαζαν τα σύνορα, άλλαζαν τα δεδομένα. Το πείραμα είχε γίνει καθεστώς και δεν άφηνε να φανούν οι τριγμοί και οι ρωγμές του. Κράτησε, όπως κράτησε, για εβδομήντα χρόνια και διαλύθηκε εκ των έσω. Χωρίς επαναστάσεις, χωρίς εξεγέρσεις, τόσο σαθρό ήταν πια που αρκούσε μια πνοή της Ιστορίας για να πέσει. Καταρρέουν όμως άραγε ποτέ οι ιδέες; Οχι. Φέρουν μια υποκειμενική αλήθεια και αντίληψη του κόσμου που δεν υπόκειται σε καμία αντικειμενική κριτική. Καταρρέει όμως ωραιότατα η εφαρμογή τους που έχει άμεση σχέση με την πραγματικότητα. Και η πραγματικότητα δεν χαρίζει κάστανα. Είναι μια και αδιαπραγμάτευτη. Οι αλήθειες είναι πολλές. Μόνο που η Ιστορία γράφεται από την πραγματικότητα. Το άλλο είναι προπαγάνδα. Τέλος πάντων, δεν νομίζω να υπήρξε τον τελευταίο αιώνα μεγαλύτερο συλλογικό τραύμα από αυτό που προκάλεσε η κατάρρευση, πάει να πει η παταγώδης αποτυχία, του υπαρκτού σοσιαλισμού. Και τα τραύματα προκαλούν θυμό. Σε κάνουν να θεωρείς ότι η Ιστορία σε πρόδωσε. Ισως γι’ αυτό ο Κώστας Τριπολίτης την αποκαλεί στο «Ανεμολόγιο» τσούλα και πόρνη. Μόνο που η Ιστορία δεν εκπορνεύεται, τουλάχιστον επί μακρόν. Είναι πιο δυνατή από τους εκάστοτε προσφερόμενους νταβατζήδες. Μόνο γράφεται. Από τους νικητές ή τους ηττημένους; Κατά τη γνώμη μου από τους διανοούμενους.

Μετά, το Bella Ciao έγινε ντίσκο. Τα σφυροδρέπανα μπρελόκ και ο Στάλιν στάμπα σε μπλουζάκι. Ο υπαρκτός σοσιαλισμός έγινε brand για σουβενίρ. Και τα τραύματα άρχισαν να μετασχηματίζονται. Παντού τα αριστερά κόμματα ανανεώθηκαν. Παντού εκτός από την Ελλάδα. Εβλεπα στιγμιότυπα από τη χθεσινή απεργία. Πανό και συνθήματα εναντίον του «κακού» καπιταλισμού και καλέσματα σε αγώνες ανατροπής. Σαν ντοκιμαντέρ από το 1917. Με «αφηγητή» τον γραμματέα της Νεολαίας ΣΥΡΙΖΑ που αγωνίζεται «…για να αναστραφεί εδώ και τώρα ο πληθωρισμός». Δεν είναι μόνο η άγνοια λέξεων και όρων. Είναι η πλήρης ρήξη με την πραγματικότητα. Μια ονειροφαντασία που τρέφεται ακόμη με τα τσιτάτα που ευδοκίμησαν πριν από το 1989.

Η πρόσφατη Ιστορία χωρίζεται στο «πριν» και το «μετά» του Τείχους του Βερολίνου. Εχοντας τη μεγάλη τύχη να ζήσω, επιτόπου, και τα δύο, αναρωτιέμαι τι ήταν, τελικά, πιο συγκλονιστικό. Η ξέφρενη χαρά των ανθρώπων τη νύχτα της 9ης Νοεμβρίου 1989 ή εκείνη η επιγραφή Freedom γραμμένη ανάποδα από τη δυτική πλευρά τους Τείχους ώστε, συμβολικά, να τη διαβάζουν σωστά αυτοί που ήταν στην ανατολική;