Η πύρρειος νίκη του Νετανιάχου

Το υπό την ηγεσία του Μπενιαμίν Νετανιάχου μπλοκ του Λικούντ, που αποτελείται από υπεροπτικούς πολιτικούς, μεσσιανικούς εθνικιστές και υπερορθόδοξους θεοκράτες, κέρδισε τις βουλευτικές εκλογές στο Ισραήλ έπειτα από τέσσερις διαδοχικές ήττες σε λιγότερο από τέσσερα χρόνια. Καμία από αυτές τις εκλογές δεν αφορούσε την ιδεολογία ή την πολιτική, αλλά μάλλον την καταλληλότητα του ίδιου του Νετανιάχου να υπηρετήσει ως πρωθυπουργός. Ο Νετανιάχου πέτυχε αυτή τη φορά για δύο λόγους.

Ενας λόγος είναι ότι το αντιαραβικό συναίσθημα είναι ισχυρότερο εργαλείο από ποτέ για την κινητοποίηση των ψηφοφόρων. Αυτή η λαϊκή εχθρότητα έχει αυξηθεί τα τελευταία χρόνια, παρά τη σταθερή ενσωμάτωση των Αράβων στις ισραηλινές επαγγελματικές τάξεις και την άνοδο μιας αραβικής μεσαίας τάξης που είναι πρόθυμη να μοιραστεί τις ευκαιρίες του Ισραήλ. Σχεδόν το 50% των υπερορθόδοξων και θρησκευόμενων ισραηλινών νέων και το 23% των κοσμικών νέων υποστηρίζουν την αφαίρεση της ιθαγένειας από τους Ισραηλινούς Αραβες.  Αλλά η πρωτοφανής συμπερίληψη ενός αραβικού ισλαμιστικού κόμματος στον ευρύ κυβερνητικό συνασπισμό που μπλόκαρε την προσπάθεια του Νετανιάχου για την εξουσία μετά τις εκλογές του Μαρτίου 2021 ήταν ένα δώρο στην αντιπολίτευση. Ο Νετανιάχου και οι θεοφασίστες σύμμαχοί του το μετέτρεψαν σε ένα εξαιρετικά αποτελεσματικό εκλογικό όπλο. Για παράδειγμα, ο Νετανιάχου παρουσίασε τους προϋπολογισμούς που έλαβε η Ρα’αμ (Ενωμένη Αραβική Λίστα), υπό την ηγεσία του Μανσούρ Αμπάς, για τη στερημένη εκλογική της περιφέρεια ως «επιδοτήσεις σε τρομοκράτες της Μουσουλμανικής Αδελφότητας». Φυσικά, αυτοί ήταν οι ίδιοι «τρομοκράτες» που ο ίδιος ο Νετανιάχου είχε κυνικά φλερτάρει με πλουσιοπάροχα οικονομικά κίνητρα όταν προσπάθησε ανεπιτυχώς να σχηματίσει κυβέρνηση μετά τις εκλογές του Μαρτίου του 2021.

Ο δεύτερος λόγος, οικείος από την άνοδο του φασισμού στην Ευρώπη, είναι ότι το πολιτικό Κέντρο και η Αριστερά ήταν απασχολημένοι με μικροκομματικές διαμάχες και διχαστικές αντιπαλότητες. Ο πιο εξτρεμιστικός συνασπισμός στην ιστορία του Ισραήλ αναδείχθηκε στην εξουσία με μια λαϊκή ψήφο που δεν ξεπερνούσε τις 3.000 ψήφους. Αλλά η αποτυχία της συρρικνούμενης Σιωνιστικής Αριστεράς – του Εργατικού Κόμματος και του Meretz – να ενωθούν σε μια κοινή πλατφόρμα άφησε το τελευταίο 0,1% κάτω από το όριο του 3,25% για την είσοδο στην Κνεσέτ (κοινοβούλιο).

Ομοίως, ενώ ο Νετανιάχου διοικούσε ένα συνεκτικό μπλοκ που ακολουθούσε τις εντολές και την εκλογική στρατηγική του, ο Γιαΐρ Λαπίντ, επικεφαλής του κεντρώου Yesh Atid, του μεγαλύτερου κόμματος στο μπλοκ κατά του Νετανιάχου, είχε την ηγεσία του υπό συνεχή αμφισβήτηση από τους συναδέλφους του. Ο υπουργός Αμυνας Μπένι Γκαντζ διεκδίκησε μάλιστα ο ίδιος την πρωθυπουργία. Ο Λαπίντ ήταν ένας αποτελεσματικός προσωρινός πρωθυπουργός, αλλά ένας εντελώς ανεπαρκής διεκδικητής απέναντι σε έναν αριστοτέχνη, αδίστακτο πολιτικό όπως ο Νετανιάχου.

Υπήρχε όμως ένα πιο θεμελιώδες πρόβλημα: ο ετερόκλητος συνασπισμός που μπλόκαρε την πορεία του Νετανιάχου προς την εξουσία το 2021 ήταν ενωμένος μόνο από την επιθυμία του να τον διώξει από την πολιτική σκηνή και να τον οδηγήσει σε μια δικαστική αίθουσα για να αντιμετωπίσει τις κατηγορίες για δωροδοκία και απιστία που είχε ασκήσει εναντίον του ο γενικός εισαγγελέας του Ισραήλ. Ο συνασπισμός κατά του Νετανιάχου δεν είχε κανένα συνεκτικό εναλλακτικό όραμα, ούτε θα μπορούσε ενδεχομένως να δημιουργήσει ένα όραμα που θα ένωνε τους εβραίους εθνικιστές, τους αριστερούς σιωνιστές, τους προσανατολισμένους στην ασφάλεια πρώην στρατηγούς του στρατού και τους άραβες ισλαμιστές. Και όμως, διαχειρίστηκε τις κυβερνητικές υποθέσεις με θαυμαστό τρόπο, και μάλιστα πέτυχε μια ιστορική συμφωνία για τα θαλάσσια σύνορα με τον Λίβανο, αποτρέποντας τον σχεδόν βέβαιο πόλεμο με τη Χεζμπολάχ, τον βαριά οπλισμένο πληρεξούσιο του Ιράν.

Τούτου λεχθέντος, η νίκη του Νετανιάχου μπορεί ακόμη να αποδειχθεί πύρρειος. Η ενθαρρυμένη τίγρη του εβραϊκού φασισμού που έφθασε μέχρι το πρωθυπουργικό γραφείο θα είναι βασανιστικά δύσκολο να τιθασευτεί. Δεν υπάρχει κυβέρνηση χωρίς τις 14 έδρες των Θρησκευτικών Σιωνιστών. Αν υποκύψει έστω και εν μέρει στις απαιτήσεις τους για πιο αποφασιστικές επεκτατικές πολιτικές στην κατεχόμενη Δυτική Οχθη και για σκληρότερα μέτρα κατά των εκφράσεων «απιστίας» μεταξύ των Ισραηλινών Αράβων, θα υπονομεύσει σοβαρά το διεθνές κύρος του Ισραήλ και θα θέσει σε κίνδυνο τις ειρηνευτικές συμφωνίες του Αβραάμ με τέσσερις αραβικές χώρες.

Ο Σλόμο Μπεν-Αμί είναι πρώην υπουργός Εξωτερικών του Ισραήλ και αντιπρόεδρος του Διεθνούς Κέντρου Ειρήνης του Τολέδο.