Ολα τα μάτια στη γαλλογερμανική σχέση

Είναι κοινή ανθρώπινη προκατάληψη να θεωρούμε πως όλα ήταν καλύτερα στο παρελθόν. Αλλά η προκατάληψη αυτή σπανίως αντέχει σε μία εξονυχιστική εξέταση και οι εντυπώσεις όσον αφορά τις παλαιότερες γαλλογερμανικές σχέσεις δεν αποτελούν εξαίρεση. Παρότι αυτή η διμερής σχέση είναι απόλυτα σημαντική για την Ευρώπη, ανέκαθεν επίσης χαρακτηριζόταν από διαφωνίες, ακόμα και σοβαρές ρήξεις.

Η εξιδανίκευση είναι κατανοητή. Η γαλλογερμανική σχέση ήταν το αρχικό θεμέλιο της ΕΕ, που ξεκίνησε ως μία κοινότητα άνθρακα και χάλυβα στις αρχές της δεκαετίας του 1950, και παραμένει κεντρικός άξονας της ΕΕ. Χωρίς τη Γαλλία και τη Γερμανία – τις μεγαλύτερες, πιο σημαντικές οικονομικά και πολιτικά χώρες, που ενσαρκώνουν την ισορροπία ανάμεσα στον ευρωπαϊκό Βορρά και τον μεσογειακό Νότο – καμία πραγματική πρόοδος προς την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση δεν θα ήταν εφικτή.

Με τη διεύρυνσή της το 2014, ωστόσο, ο εσωτερικός τρόπος λειτουργίας της ΕΕ έγινε πιο περίπλοκος, διότι προστέθηκε μία νέα διάσταση στον παραδοσιακό προσανατολισμό Βορράς – Νότος: η Κεντρική και η Ανατολική Ευρώπη. Η σημασία της περιοχής αυτής έγινε ακόμα μεγαλύτερη τώρα που ο ρώσος πρόεδρος, Βλαντίμιρ Πούτιν, εισέβαλε σε μία γειτονική κυρίαρχη χώρα και έφερε τον πόλεμο πίσω στην ήπειρο.

Προκειμένου να υπερασπιστεί τα συμφέροντά της, η ΕΕ πρέπει να μετασχηματιστεί σε μία κυρίαρχη γεωπολιτική δύναμη με δική της στρατιωτική ικανότητα αποτροπής. Η πρόκληση αυτή βρίσκει εφαρμογή πρώτα και κύρια στη Γερμανία, και όχι μόνο επειδή είναι το πλέον πολυπληθές κράτος μέλος και η μεγαλύτερη οικονομία. Εξίσου συναφής είναι και η δική της φριχτή ιστορία του 20ού αιώνα. Η Γερμανία ήταν εκείνη που έβαλε φωτιά δύο φορές στην ευρωπαϊκή ήπειρο, διαπράττοντας ασύγκριτα εγκλήματα υπό τον Χίτλερ μέχρι την άνευ όρων παράδοση και τη διχοτόμησή της.

Ο επιθετικός πόλεμος του Πούτιν διέλυσε τη μεταπολεμική ψευδαίσθηση πως η Γερμανία μπορεί να παραμείνει επ’ αόριστον μία πασιφιστική εμπορική χώρα. Επειτα από 30 χρόνια σχετικής ειρήνης και σταθερότητας, η Ευρώπη τελεί εκ νέου υπό άμεση στρατιωτική απειλή. Η Γερμανία θα πρέπει να αποχαιρετίσει τον πασιφισμό της και να αρχίσει να επανεξοπλίζεται, μετατρέποντας ουσιαστικά την οικονομική ισχύ της σε στρατηγικό νόμισμα.

Η χώρα έχει ήδη κινηθεί προς αυτή την κατεύθυνση. Τέλη Φεβρουαρίου, ο καγκελάριος Ολαφ Σολτς ανακοίνωσε ένα νέο ειδικό ταμείο 100 δισεκατομμυρίων ευρώ για τον γερμανικό στρατό, και κατόπιν το συμπλήρωσε με ένα πακέτο 200 δισεκατομμυρίων ευρώ προκειμένου να απαλύνει το πλήγμα από τις τιμές της ενέργειας. Ας μην κρυβόμαστε, όμως: αυτή η νέα Γερμανία θα αντιμετωπιστεί αναπόφευκτα με καχυποψία από τους γείτονές της, ιδιαίτερα τη Γαλλία.

Ως μοναδική πυρηνική δύναμη της ΕΕ και το μόνο κράτος μέλος της με μόνιμη έδρα στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ (δύο πράγματα που η Γερμανία ούτε θέλει ούτε θα επιτύχει ποτέ), η Γαλλία ανησυχεί ξεκάθαρα για τον αναδυόμενο νέο ρόλο της Γερμανίας. Το είδος της Ευρώπης που επιθυμεί η νέα Γερμανία παραμένει ασαφές και αυτή η αβεβαιότητα έχει δημιουργήσει μία αχρείαστη ανασφάλεια. Οι επιδείξεις ανικανότητας της γερμανικής κυβέρνησης και η έλλειψη συντονισμού μετά την ομιλία του Σολτς δεν βοήθησαν τα πράγματα.

Υπερβολική καχυποψία ανάμεσα στη Γαλλία και τη Γερμανία θα μπορούσε να οδηγήσει σε παρεξηγήσεις και αβίαστα λάθη και από τις δύο πλευρές, γεννώντας πραγματικές διαμάχες που θα θέσουν σε περαιτέρω κίνδυνο την ασφάλεια της ΕΕ. Με έναν ευρείας κλίμακας χερσαίο πόλεμο στα σύνορά της, απαιτείται ακριβώς το αντίθετο: πολύ στενότερη συνεργασία ανάμεσα στους δύο μεγαλύτερους παίκτες της ΕΕ, ιδιαίτερα στον τομέα των κοινών σχεδίων εξοπλισμού.

Ο Γιόσκα Φίσερ, υπουργός Εξωτερικών και αντικαγκελάριος της Γερμανίας από το 1998 έως το 2005, υπήρξε ηγέτης των Γερμανών Πρασίνων για σχεδόν 20 χρόνια.