Εθνικό είναι το βολικό {CR}

Με αφορμή την έκδοση του λευκώματος «Η Αρκαδία των περιηγητών», ο τέως Πρόεδρος της Δημοκρατίας Προκόπιος Παυλόπουλος έκανε ομιλία κατά την παρουσίαση του έργου, στην οποία διατύπωσε μία άποψη περί Ιστορίας, η οποία είμαι βέβαιος ότι θα κεντρίσει το ενδιαφέρον των συναδέλφων του στην Ακαδημία. Παραθέτω το σχετικό απόσπασμα ως έχει:

«Οσο για τα αδιανόητα μυθεύματα ως προς τις συνθήκες, υπό τις οποίες συντελέσθηκε η επική Αλωση της Τριπολιτσάς – που, δυστυχώς, «αναμασούν» και κάποιοι intra muros αδαείς «ιστορικοί» μας – συγχαίρω τους συντελεστές έκδοσης του τόμου «Η Αρκαδία των Περιηγητών» διότι επέλεξαν, και ορθώς, να προτάξουν τις σκέψεις του Γάλλου Maxime Raybaud, in «Memoires sur la Grèce» (Paris, 1824, σελ. XIII-XIV). Σκέψεις, οι οποίες καταλήγουν στο δίκαιο συμπέρασμα ότι η όλη εξέλιξη της Μάχης της Τριπολιτσάς ήταν επιβεβλημένη στα “δίσεκτα” και “δυστοπικά” εκείνα χρόνια, αφού η Ελλάδα “δεν μπορούσε να βγει από την άβυσσο στην οποία είχε βυθιστεί εξαιτίας της πολύχρονης δουλείας, ούτε με συμβιβασμούς, ούτε με θαύματα, αλλά με πολύ θάρρος”».

Ο τέως Πρόεδρος υποστηρίζει ότι οι μαρτυρίες αυτοπτών και μάλιστα αγωνιστών (Κολοκοτρώνης, Φωτάκος), οι αφηγήσεις συγχρόνων (Σπ. Τρικούπης, Φιλήμων) είναι «αδιανόητα μυθεύματα». Προφανώς, δε, και αυτός ο Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος, που τα υιοθετεί στη δική του εξιστόρηση της άλωσης, περιλαμβάνεται στους «αδαείς “ιστορικούς”», τους οποίους κακίζει ο κ. Παυλόπουλος. Κατά τη λογική Παυλόπουλου, δηλαδή, δεν μας τα έλεγε καθόλου καλά ο Διονύσιος Σολωμός. Το έθνος πρέπει να μάθει να θεωρεί αληθές ό,τι είναι βολικό! Επομένως, το ποίημα «Ο Πόρφυρας», που ήταν η αφορμή για τη συμβουλή του ποιητή προς το έθνος, την οποία ο τέως Πρόεδρος ανατρέπει, καλό είναι να αφαιρεθεί από τις επόμενες εκδόσεις των απάντων του Σολωμού ως πλαστό.

Θα συμβούλευα το ίδιο να γίνει και με τα σωζόμενα αποσπάσματα του ποιήματος «Ο Λάμπρος». Πού ακούστηκε έλληνας αγωνιστής μαζί με τους Σουλιώτες κατά του Αλή Πασά να αποπλανεί δεκατετράχρονη, να την έχει αστεφάνωτη, να της κάνει τέσσερα παιδιά, να τα πετάει στο ορφανοτροφείο κι έπειτα, όταν μετά από χρόνια συναντά την κόρη του («το αδύνατο και αισθαντικό κοράσι»), να αποπλανεί και αυτήν. Επιτρέπεται η μείξη του αγωνιστή της Επανάστασης με τον βυρωνικό ήρωα; Αδιανόητο! Τι κι αν το ποίημα τοποθετεί τα ποιητικά ενδιαφέροντα του Σολωμού στην πρωτοπορία του Ρομαντισμού και των ευρωπαϊκών τάσεων της εποχής; Πώς είπατε «ευρωπαϊκών τάσεων»; Ενας λόγος παραπάνω για να διαγραφεί το ποίημα από τον κανόνα!

Η καινοφανής θέση (καινοφανής τουλάχιστον για τον απλοϊκό τρόπο με τον οποίο διατυπώνεται) του ακαδημαϊκού Πρ. Παυλόπουλου είναι ότι η χρήση των πρωτογενών πηγών στην ιστορική έρευνα πρέπει να γίνεται επιλεκτικά, επί τη βάσει του συμπεράσματος στο οποίο θέλουμε να καταλήξουμε. Το επιδεικνύει και με τον τρόπο που χρησιμοποιεί τον αυτόπτη Raybaud: σωστός όταν εξηγεί και δικαιολογεί τη σφαγή, λάθος όταν την καταγράφει. Βάσει της προσέγγισης Παυλόπουλου, η ιστορική έρευνα πρέπει να γίνεται στα κρυφά, μεταξύ μυημένων, και τα αποτελέσματα να συζητούνται σε στενό κύκλο. Τον ίδια ώρα, η εθνική ταυτότητα θα μένει καθηλωμένη σε στερεότυπα της εποχής της Μεγάλης Ιδέας. Ετσι συντηρείται το υπόβαθρο της άγνοιας, χωρίς το οποίο ο φανατισμός και ο εξωπραγματικός μαξιλασμός δεν μπορούν να ευδοκιμήσουν.

Αν σας θυμίζει κάτι η επιλεκτική ανάγνωση της Ιστορίας, στην οποία μας προτρέπει ο κ. Παυλόπουλος, είναι μάλλον η στάση των μοναχών του Μεσαίωνα έναντι των αρχαίων κειμένων. Κάτι που δεν σας θυμίζει, γιατί δεν είναι ευρέως γνωστό, το οποίο υποθέτω ότι ίσως δεν γνωρίζει ούτε ο ίδιος, είναι ότι την ίδια ανάγνωση της Ιστορίας ακολουθεί ο Πούτιν, βασιζόμενος στα γραπτά του ρώσου φιλοσόφου Ιβάν Ιλιν, που κάποτε εθεωρείτο ο σπουδαιότερος θεωρητικός του φασισμού μαζί με τον Καρλ Σμιτ, αλλά σήμερα είναι λησμονημένος. Τα τελευταία δέκα χρόνια τον έχει φέρει ξανά στη μόδα, εντός Ρωσίας, ο Πούτιν.

Και κάτι τελευταίο, ίσως ασήμαντο. Στη φωτογραφία από την εκδήλωση παρουσίασης του βιβλίου, διακρίνω στο βάθρο των ομιλητών, μαζί με τον κ. Παυλόπουλο, τον σωσία (αν δεν είναι ο ίδιος…) του Ευάγγελου Βενιζέλου. Κρύβεται πίσω από τη μάσκα για τον κορωνοϊό, έχει ζαρώσει (όσο γίνεται) τους ώμους και σκύβει όσο πιο χαμηλά μπορεί. Είναι όμως ο Ευάγγελος – ή, τέλος πάντων, ο σωσίας του…