Drole de guerre?

Έβλεπα παλιές αφίσες τούτες τις ημέρες της επετείου του «ΟΧΙ»:  στρατιώτες με εφ’ όπλου λόγχη να ορμάνε για να καταλάβουν κάποιο ύψωμα ή φυλάκιο είναι το βασικό μοτίβο. Και θυμήθηκα τις φωτογραφίες από χιονισμένα βουνά όπου «Γυναίκες της Πίνδου» ζαλωμένες πολεμοφόδια λύγιζαν από το βάρος τους, όταν είδα γυναίκα αξιωματικό με μωβ νύχια 10 πόντων μέσα σε φορτηγό, από αυτά που είναι γεμάτα οθόνες μέσα και φορτωμένα πυραύλους απέξω.

Στον πόλεμο της Ουκρανίας στρατιώτες και αξιωματικοί δεν επιτίθενται, δεν περπατάνε καν: βλέπουν σε οθόνες τους αντιπάλους τους που βρίσκονται 30-40 χιλιόμετρα μακριά. Μάχη «σώμα με σώμα» δεν έχει γίνει καμία, φυσική επαφή μεταξύ των ανδρών των δύο στρατών υπήρξε μόνο κατά τις παραδόσεις πόλεων ή στρατοπέδων όπου οι μαχητές δεν είχαν προλάβει να φύγουν ή είχαν διαταχθεί να μείνουν.

Μέσα από τις οθόνες, με εικόνες που έρχονται από δορυφόρους, αεροπλάνα και δρόνους, οι μεν σημαδεύουν τις θέσεις των δε και εξαπολύουν πυραύλους, βλήματα, οβίδες, δρόνους-καμικάζι, μη επανδρωμένα πλοιάρια φορτωμένα εκρηκτικά. Και από τις οθόνες πάλι μαθαίνουν αν αυτά που εξαπολύθηκαν πέτυχαν ή όχι τους στόχους τους. Όπως στις οθόνες των βιντεοπαιχνιδιών.

Έξω από τις οθόνες, ο εξ αποστάσεως πόλεμος σκοτώνει χιλιάδες – ειδικά στην Ουκρανία περισσότερους ίσως αμάχους από πολεμιστές. Καταστρέφει υποδομές, περιουσίες, κόπους χρόνων, ελπίδες, όνειρα· αναγκάζει τους Ουκρανούς να φύγουν πρόσφυγες. Καταστρέφει ψυχές παιδιών που ζουν στον τρόμο και μεγάλων που εθίζονται στη βία. Προκαλεί πολιτικές κρίσεις στις γύρω χώρες· ξυπνούν αναμνήσεις συγκρούσεων, επιθυμίες αντεκδικήσεων.

Καμιά σχέση με τους πολέμους του 20^ου αιώνα που ξέραμε, τους παγκόσμιους ή τους τοπικούς (Βιετνάμ,  Αφγανιστάν), ή τους πρόσφατους στο Ιράκ, στη Συρία. Ως προς τη στασιμότητα δυτικά-ανατολικά από τον Δνείπερο, η κατάσταση θυμίζει τη στασιμότητα δυτικά-ανατολικά από τη «Γραμμή Μαζινό» στην αρχή του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου που για τούτο ονομάστηκε  «drôle de guerre» -γελοίος, παράξενος πόλεμος: Γερμανοί και Ρώσοι διαμέλισαν αμέσως την Πολωνία και μετά έμειναν αντιμέτωποι Γερμανοί και Γάλλοι-Άγγλοι, χωρίς να κάνουν σχεδόν τίποτα, όλο τον χειμώνα του 1939-40.

Την άνοιξη του 1940 ξεκίνησε το μεγάλο μακελειό, το μεγαλύτερο που έχει γνωρίσει ως τώρα η ανθρωπότητα –  δεν έχει όμως εξαντλήσει τα περιθώρια της, κάθε άλλο: τα έχουν διευρύνει οι τεχνολογικές πρόοδοι.

Η στασιμότητα στο «Μέτωπο του Δνείπερου» δεν θα διατηρηθεί. Αν δεν γίνει κάτι τον χειμώνα, η άνοιξη δεν θα είναι γελοία αλλά μάλλον περισσότερο από όσο μπορούμε να φανταστούμε παράξενη.