Ο Στάινμαγερ παραδέχεται το λάθος

Η ύστατη συμβουλή του Μπίσμαρκ, όταν ο τελευταίος Κάιζερ τον εκπαραθύρωσε, ήταν η προειδοποίηση, προς εκείνους που αναλάμβαναν τα ηνία της εξωτερικής πολιτικής, να προσέχουν τη Ρωσία. Η προειδοποίηση αγνοήθηκε με τα γνωστά ολέθρια αποτελέσματα στην ιστορία της Γερμανίας, της Ευρώπης και του κόσμου ολόκληρου. Μετά την καταστροφή, είτε από δέος και ανάγκη είτε από συμφέρον, η Γερμανία θυμήθηκε ξανά τη συμβουλή του Μπίσμαρκ και την υιοθέτησε. Εκ των πραγμάτων στην αρχή, εφόσον οι σχέσεις της Δυτικής Γερμανίας με την Ανατολική περνούσαν μέσω Μόσχας, με πρώτη εκδήλωση αυτή της Ostpolitik του Βίλι Μπραντ. Αργότερα, μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Αυτοκρατορίας, με την πλήρη ενεργειακή εξάρτησή της από τη Ρωσία.

Το επίσημο τέλος αυτής της εποχής για τη Γερμανία δόθηκε την περασμένη εβδομάδα και μάλιστα από έναν εκ των πρωταγωνιστών της: ο πρόεδρος της χώρας Φρανκ-Βάλτερ Στάινμαγερ, σε ομιλία που έκανε μετά την επίσκεψή του στο Κίεβο και η οποία μεταδόθηκε απευθείας από τα ραδιοτηλεοπτικά μέσα στη Γερμανία. Με τη σημερινή Ρωσία, είπε, «δεν υπάρχει πια θέση για τα παλιά όνειρα». Η εισβολή σημαίνει την «οριστική και πικρή αποτυχία μακροχρόνιων πολιτικών προσπαθειών, περιλαμβανομένων και των δικών μου». Δεν είναι απλώς λόγια, έχουν το ηθικό κύρος που τους προσδίδει η εντιμότητα του προέδρου Στάινμαγερ να αναγνωρίζει ένα λάθος, για το οποίο έχει και ο ίδιος προσωπική ευθύνη.

Η Γερμανία «αντιμετωπίζει τη βαθύτερη κρίση της αφότου ενοποιήθηκε», είπε ο πρόεδρός της και έχει δίκιο. Τηρουμένων των αναλογιών, η κρίση αυτή είναι για τη Γερμανία ό,τι ήταν για εμάς το 2011. Πάλι για χρεοκοπία μιλάμε, αλλά διαφορετικού τύπου. Στην περίπτωσή μας, αφορούσε το οικονομικό μοντέλο πάνω στο οποίο είχε χτιστεί η ανάπτυξη. Στη δική τους, αφορά την ταυτότητα της νέας, δημοκρατικής και φιλειρηνικής  Γερμανίας, που προέκυψε από τις ωδίνες της ήττας της Αυτοκρατορίας, της Γερμανίας που προωθεί το εθνικό συμφέρον της αποκλειστικά μέσω των δημοκρατικών θεσμών και των θεσμών διεθνούς συνεργασίας.

Τώρα, αυτή η Γερμανία πρέπει να συμφιλιωθεί με την ιδέα ότι η προστασία του εθνικού συμφέροντός της προϋποθέτει όχι μόνον την υπέρβαση του συμπλεγματικού πασιφισμού, που της επέβαλε το παρελθόν της και, συγχρόνως, αλλά όχι παραδόξως, την ενίσχυση της ευρωπαϊκής συνεργασίας. Κατά συνέπεια, ελπίζω ότι τις σοφές επισημάνσεις του Στάινμαγερ έλαβε υπ’ όψιν του και ο καγκελάριος Σολτς. Διότι αν εμβαθύνουμε στη λογική της ομιλίας του γερμανού προέδρου, η προσπάθεια για ένα νέο ευρωπαϊκό σύστημα ασφαλείας δεν προϋποθέτει μόνο αμυντική επαγρύπνηση με ό,τι αυτή συνεπάγεται, αλλά και ευρωπαϊκή ενεργειακή πολιτική απέναντι στην κρίση.

ΑΝΤΙΓΡΑΦΗ

Ο Θάνος Πλεύρης υποστηρίζει ότι οι προτάσεις του Νίκου του Ανδρουλάκη για την «αναγέννηση του ΕΣΥ», όπως ο ίδιος ονομάζει το όραμά (sic) του για τη δημόσια υγεία, είναι «αντιγραφή των μεταρρυθμίσεων που ήδη υλοποιεί η κυβέρνηση Μητσοτάκη». Ας είναι αντιγραφή, το πρόβλημα δεν μπορώ να καταλάβω ποιο είναι. Δεν το συζητώ ότι εκείνος που αντιγράφει κλέβει. Τουλάχιστον, όμως, ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ αντιγράφει από τον καλό μαθητή, όχι από τον κακό! Παρακαλώ να του το πιστώσουμε αυτό, διότι θα μπορούσε να αντιγράφει από τον Τσίπρα. (Θα μου πείτε, τι να αντιγράψει από την κόλλα του Τσίπρα, τα καραγκιοζάκια και τις μουτζούρες; Αφού λευκή είναι η κόλλα…)

Επειτα είναι και το άλλο: αντέγραψε με πρόθεση ή μήπως ενστερνίστηκε τόσο βαθιά τις μεταρρυθμίσεις, ώστε τις έκανε δικές τους («he owned them», όπως θα λέγαμε στη γλώσσα των Μνημονίων) και ύστερα τις είπε σαν δικές του; Σε κάθε περίπτωση, σημασία έχει ότι ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ υιοθετεί την κυβερνητική πολιτική στον τομέα της δημόσιας υγείας. Καλό είναι αυτό κι ας ντρέπεται να το παραδεχθεί ευθέως. Εξάλλου, στην τέχνη, όλοι μαθαίνουν αντιγράφοντας τους δασκάλους τους. Δεν είναι απλώς θεμιτή μέθοδος η αντιγραφή, είναι ο κανόνας· και, μέχρις ενός βαθμού, η πολιτική είναι και τέχνη. Ως γνωστόν, υπάρχουν οι καλές τέχνες (λογοτεχνία, μουσική, θέατρο, εικαστικές τέχνες κ.λπ.), υπάρχουν και οι κακές τέχνες, αυτές που δεν είναι ευχάριστες αλλά απαραίτητες – αν όχι η προϋπόθεση – για την ανάπτυξη των καλών τεχνών. Η πολιτική είναι η κορυφαία στη συγκεκριμένη κατηγορία.