Να απαντήσει όλη η Ευρώπη έστω και στο «και ένα»

Η περιγραφή του Politico ήταν γλαφυρή, σαρκαστική, σχεδόν λογοτεχνική και ασφαλώς απαξιωτική. Οι υπουργοί Ενέργειας της ΕΕ, που θα συνεδρίαζαν αργότερα εκείνη την ημέρα στο Λουξεμβούργο για να εξειδικεύσουν τις αποφάσεις που (δεν) είχαν λάβει οι ηγέτες λίγες ημέρες νωρίτερα, όχι μόνο δεν θα συμφωνούσαν στο περίφημο πλαφόν στην τιμή της ενέργειας, αλλά θα «σκότωναν» με βελούδινο τρόπο και το «ιβηρικό μοντέλο» που είχαν προτείνει η Ισπανία και η Πορτογαλία. Πώς θα το έκαναν αυτό; Υποκρινόμενοι ότι το υιοθετούν! Οι ειδικοί της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν θα εξηγούσαν δηλαδή ότι η εφαρμογή αυτού του μοντέλου (που επιδιώκει τη μείωση της τιμής της ενέργειας μέσω της επιδότησης της πιο ακριβής μορφής της, δηλαδή εκείνης που προέρχεται από το φυσικό αέριο) θα απέφερε 13 δισεκατομμύρια ευρώ, ένα αναμφίβολα πολύ μεγάλο ποσό, αισθητά μικρότερο όμως από τα 70 δισεκατομμύρια που θα αποφέρει η επιβολή τέλους στα υπερκέρδη των εταιρειών. Χώρια που ο ιβηρικός μηχανισμός έχει τον κίνδυνο να αυξηθεί η κατανάλωση του φυσικού αερίου και να διαρρέει επιδοτούμενη ηλεκτρική ενέργεια σε μη μέλη της ΕΕ, όπως η Βρετανία και η Ελβετία…

Ολοι ευχαριστημένοι
Οι υπουργοί θα συζητούσαν κατόπιν αυτού ένα νέο σύστημα τιμολόγησης της ενέργειας, μέσω της αποσύνδεσης του φυσικού αερίου από τις τιμές του ηλεκτρισμού. Και αυτό το σύστημα θα είχε προβλήματα, τα οποία οι ειδικοί θα στρογγύλευαν ώστε κάθε χώρα να διαβάσει την έκβαση της συνεδρίασης όπως τη συμφέρει και όλοι να μείνουν ευχαριστημένοι.

Ετσι λειτουργούσε πάντα η Ευρώπη, θα σχολίαζαν οι αισιόδοξοι: ένα βήμα πίσω εδώ, ένα βήμα μπρος εκεί, ένας συμβιβασμός πιο πέρα, ένα κουκούλωμα παρακάτω και «στο παρά ένα» βρίσκεται πάντα λύση. Μόνο που αυτή τη φορά το Politico αποδείχθηκε υπερβολικά αισιόδοξο. Οι υπουργοί Ενέργειας δεν σημείωσαν καμιά πρόοδο, δεν έλυσαν κανένα πρόβλημα, δεν άνοιξαν κανέναν δρόμο. Συμφώνησαν απλώς να ξανασυναντηθούν σε έναν μήνα. Ισως να τους καθησύχασε το ότι η τιμή της ενέργειας πρόσκαιρα πέφτει. Ισως να πιστεύουν ότι ο πόλεμος σύντομα με κάποιον μαγικό τρόπο θα τελειώσει, όπως επιμένουν οι Γερμανοί σχεδόν από την πρώτη μέρα. Είναι βέβαιο πάντως ότι δεν θεωρούν πως βρισκόμαστε στο «παρά ένα», δεν βιαζόμαστε, όλος ο χρόνος είναι δικός μας.

Ο νέος επικεφαλής
Το ίδιο περίπου συνέβη με την αναζήτηση του νέου επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ESM). Η θητεία του Κλάους Ρέγκλινγκ θα έληγε στις 8 Οκτωβρίου και η διαδικασία αντικατάστασής του είχε αρχίσει από τον Μάιο. Ομως κανείς από τους τέσσερις υποψηφίους που διεκδικούσε τη θέση δεν μπορούσε να λάβει το 80% των ψήφων που απαιτούνται για την εκλογή. Η μία άκαρπη συνεδρίαση του Eurogroup διαδεχόταν την άλλη, οι ίντριγκες πύκνωναν, κανείς υποψήφιος δεν έκανε πίσω και η ημέρα της κρίσεως πλησίαζε επικίνδυνα. Τελικά αποφασίστηκε να αναλάβει μέχρι το τέλος του χρόνου τη θέση ο αναπληρωτής γενικός διευθυντής του ESM Κριστόφ Φράνκελ, με την ελπίδα ότι μέχρι τότε θα έχει επέλθει κάποιος συμβιβασμός.

H αδυναμία συνεννόησης των ευρωπαίων ηγετών συνδέεται χωρίς αμφιβολία με την κρίση που διέρχονται οι γαλλογερμανικές σχέσεις, η οποία ξεκίνησε πριν από τον πόλεμο και οξύνθηκε μετά τη ρωσική εισβολή. Η Ανγκελα Μέρκελ ευθύνεται για πολλά πράγματα, είχε όμως την ικανότητα να δείχνει ευλυγισία και να κάνει πίσω όταν χρειαζόταν. Ο διάδοχός της είναι πιο άκαμπτος. Αρνείται ένα πανευρωπαϊκό πλαφόν στην τιμή του αερίου, αποφασίζει όμως χωρίς συνεννόηση με τους εταίρους του ένα πακέτο 200 δισεκατομμυρίων ευρώ που θα ανακουφίσει τους γερμανούς καταναλωτές. Καταγγέλλει τα αυταρχικά καθεστώτα, σπεύδει ωστόσο να επισκεφθεί την Κίνα λίγες ημέρες μετά την επανεκλογή του Σι Τζινπίνγκ, απορρίπτοντας μάλιστα την πρόταση του προέδρου Μακρόν να τον συνοδεύσει σε μια έμπρακτη εκδήλωση της ευρωπαϊκής ενότητας. «Ο Σολτς δεν δείχνει να αντιλαμβάνεται τις ευθύνες της Γερμανίας στην Ευρώπη», λέει ένας ανώτατος ευρωπαίος αξιωματούχος στη «Monde». «Συμπεριφέρεται σαν καταστηματάρχης». Αυτόν τον καταστηματάρχη, που επισκέπτεται σήμερα την Ελλάδα, ο πρόεδρος Μακρόν τον δέχθηκε χθες για τρεις ώρες στο Ελιζέ, αλλά αρνήθηκε να δώσει συνέντευξη Τύπου μαζί του.

Οι χώρες της Κεντρικής Ευρώπης, της Βαλτικής και της Σκανδιναβικής Χερσονήσου κατηγορούν με τη σειρά τους το Παρίσι και το Βερολίνο ότι υποτίμησαν τη ρωσική απειλή και στρέφονται προς την Ουάσιγκτον για να εγγυηθεί την ασφάλειά τους. Οπως επισημαίνει πάντως η Ταρά Βαρμά, διευθύντρια του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Διεθνών Σχέσεων στο Παρίσι, το κέντρο βάρους της Ευρώπης δεν έχει μετακινηθεί ακόμη προς τα ανατολικά, καθώς οι χώρες της Ανατολικής Ευρώπης δεν έχουν καταφέρει να διατυπώσουν μια πειστική εναλλακτική πρόταση προς τον γαλλογερμανικό άξονα. Εκείνες βιάζονται πραγματικά, δεν διαθέτουν όμως ούτε την πείρα ούτε την ομοιογένεια που χρειάζονται.

Το στοίχημα λοιπόν είναι μπροστά μας: έστω και στο «και ένα», η Ευρώπη, όλη η Ευρώπη, να απαντήσει στη ρωσική βαρβαρότητα με περισσότερο φιλελευθερισμό, περισσότερο πολιτισμό, περισσότερη δημοκρατία. Αλλος δρόμος έτσι κι αλλιώς δεν υπάρχει.