Φωτογραφίες

Οι εικόνες είναι εφιαλτικές: γυμνοί μετανάστες, ορισμένοι με ορατά τραύματα, εγκαταλελειμμένοι στις όχθες του Εβρου, να προσπαθούν να καλύψουν τα γεννητικά τους όργανα από τον φακό. Οι μαρτυρίες είναι αποκαλυπτικές: οι μετανάστες φέρονται να είπαν σε έλληνες αστυνομικούς ότι έπεσαν θύματα ληστείας, σωματικών βλαβών και προσβολής της ανθρώπινης αξιοπρέπειας από άνδρες της τουρκικής στρατοχωροφυλακής, στη συνέχεια μεταφέρθηκαν στον Εβρο με τρία οχήματα των τουρκικών αρχών και επιβιβάστηκαν σε πλαστικές λέμβους για να περάσουν στην ελληνική πλευρά. Και οι εξηγήσεις της Αγκυρας διόλου πειστικές: κατηγορεί την Ελλάδα ότι δεν προσδιορίζει χρόνο και τοποθεσία και παραπέμπει τους ενδιαφερόμενους στην ομιλία που εκφώνησε ο Ερντογάν στον ΟΗΕ.

Δικαίως σηκώνει το θέμα η ελληνική κυβέρνηση. Δικαίως προσφεύγει στον ΟΗΕ και άλλα διεθνή όργανα για τον εξευτελισμό που υπέστησαν αυτοί οι άνθρωποι. Δικαίως ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη Τάκης Θεοδωρικάκος έδειξε on camera την ανατριχιαστική φωτογραφία στην επίτροπο Εσωτερικών Υποθέσεων, η οποία χαρακτήρισε το θέαμα απαράδεκτο. Μόνο που αυτή δεν είναι η πρώτη δήλωση της Ιλβα Γιόχανσον. Εχει διαμαρτυρηθεί πολλές φορές και στο παρελθόν, αλλά για εξευτελιστικές πρακτικές και επαναπροωθήσεις στις οποίες προβαίνει η ελληνική πλευρά. Οι δικές μας εξηγήσεις (fake news, τουρκική προπαγάνδα κ.λπ.) ήταν και τότε διόλου πειστικές.

Στην αποτελούμενη από 120 σελίδες εσωτερική της έκθεση, που δημοσιοποιήθηκε ολόκληρη πριν από λίγες ημέρες, η Υπηρεσία της ΕΕ κατά της διαφθοράς (OLAF) δίνει κατ’ αρχάς έναν ορισμό της παράνομης επαναπροώθησης επειδή πολλοί τα μπερδεύουν: «Η σύλληψη μεταναστών τρίτης χώρας καθώς διασχίζουν τα χερσαία σύνορα ενός κράτους ή εισέρχονται στα χωρικά του ύδατα και η απώθησή τους σε άλλη δικαιοδοσία». Στη συνέχεια αναφέρεται με λεπτομέρειες σε δύο τουλάχιστον περιστατικά τέτοιων επαναπροωθήσεων από την ελληνική ακτοφυλακή (τη νύχτα της 18^ης προς 19^η Απριλίου του 2020 και στις 5 Αυγούστου του 2020) και στη συγκάλυψή τους στη συνέχεια από την Αθήνα και τη FRONTEX.

Η τελευταία αναγνώρισε τις ευθύνες της, αντικατέστησε τον διευθυντή της και υποσχέθηκε πιο διαφανείς διαδικασίες στο εξής. Η Αθήνα, πάλι, κινείται ανάμεσα στις διαψεύσεις και τις διακηρύξεις ότι θα υπερασπιστεί τα σύνορά της με όποιο μέσο νομίζει. Μόνο που η Ευρωπαϊκή Συνθήκη για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (4/11/1950) και το άρθρο 98 της Συνθήκης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας μπορεί να αποτελούν κουρελόχαρτα για ένα αυταρχικό κράτος όπως η Τουρκία, δεν είναι δυνατόν όμως να εφαρμόζονται α λα καρτ από μια δημοκρατική χώρα όπως η Ελλάδα.

Με άλλα λόγια, η παράνομη χρήση βίας δεν διακρίνεται σε κακή και καλή, επιθετική και αμυντική, ανατολική και δυτική, «δική τους» και «δική μας». Είναι παράνομη, τελεία. Ούτε γίνεται λιγότερο παράνομη αν οι φωτογραφίες που την αποτυπώνουν είναι θολές ή μακρινές. Η εικόνα των γυμνών μεταναστών είναι γροθιά στο στομάχι – αλλά όχι μόνο επειδή είναι γυμνοί.