Προετοιμαζόμενοι για την επόμενη παγκόσμια καταστροφή

Επειτα από δυόμισι χρόνια περιορισμών (lockdown) δισεκατομμύρια άνθρωποι σε όλον τον κόσμο επέστρεψαν στην κανονική τους ζωή. Αλλά από πολλές απόψεις, αυτή η νέα αίσθηση της κανονικότητας μετά την πανδημία είναι παραπλανητική. Η νίκη κατά του COVID-19 δεν θα σηματοδοτήσει το τέλος της σημερινής εποχής της παγκόσμιας αστάθειας, αλλά μάλλον το τέλος της αρχής.

Φυσικά, είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι η μάχη κατά του COVID-19 απέχει πολύ από το να έχει τελειώσει. Περισσότεροι άνθρωποι έχουν μολυνθεί το 2022 από ό,τι τα δύο προηγούμενα χρόνια μαζί και ενώ τα εμβόλια έχουν μειώσει τα ποσοστά θνησιμότητας, περισσότεροι από ένα εκατομμύριο άνθρωποι σε όλον τον κόσμο έχουν πεθάνει φέτος αφού προσβλήθηκαν από τον ιό.

Αλλά ακόμα κι αν ο COVID-19 εξαφανιστεί σύντομα, ο στόχος μας δεν πρέπει να είναι να επιστρέψουμε στο status quo ante. Στον κόσμο πριν από την πανδημία οι κυβερνήσεις και οι κοινότητες ήταν θλιβερά κακώς προετοιμασμένες – όχι μόνο για ένα θανατηφόρο παθογόνο, αλλά και για μια εκρηκτική συρροή πολιτικών και οικονομικών κρίσεων. Εάν συνεχίσουμε να βλέπουμε το τέλος αυτής της πανδημίας ως τον μοναδικό μας στόχο, η νέα κανονικότητα θα είναι εξίσου εύθραυστη με την παλιά.

Η απειλή νέων πανδημιών είναι μόνο μία από τις πολλές επικείμενες καταστροφές – συμπεριλαμβανομένης της κλιματικής αλλαγής, του πολέμου και της επισιτιστικής ανασφάλειας. Με απλά λόγια, ο κόσμος δεν είναι προετοιμασμένος.

Σε κάθε είδους κρίση, η ύψιστη προτεραιότητα πρέπει να είναι η προστασία εκείνων που κινδυνεύουν περισσότερο. Ομως, όπως έχουν δείξει ο COVID-19 και η κλιματική αλλαγή, οι πιο ευάλωτοι ανάμεσά μας είναι συχνά οι πρώτοι που επηρεάζονται. Και αν δεν εισαχθούν επαρκείς μηχανισμοί προστασίας πριν ξεσπάσει μια κρίση, οι φτωχότερες χώρες του κόσμου πιθανότατα θα είναι οι τελευταίες που θα λάβουν βοήθεια.

Παρά τις τεράστιες προκλήσεις, η εγκατάσταση Παγκόσμιας Πρόσβασης Εμβολίων COVID-19 (COVAX) ήταν εξαιρετικά επιτυχημένη. Αλλά την επόμενη φορά που θα αντιμετωπίσουμε μια παγκόσμια κρίση, πρέπει να δράσουμε πιο γρήγορα και πιο αποφασιστικά. Είναι κρίσιμο, οποιοσδήποτε δυνητικός μηχανισμός προστασίας πρέπει να χρηματοδοτείται πλήρως ή τουλάχιστον να έχει προεγκεκριμένη ενδεχόμενη χρηματοδότηση, έτσι ώστε οι χώρες με χαμηλότερο εισόδημα να έχουν άμεση πρόσβαση σε σωτήρια αντίμετρα. Αλλά αν το COVAX είχε δημιουργηθεί και χρηματοδοτηθεί πλήρως πριν από την πανδημία, ο αντίκτυπός του θα μπορούσε να ήταν ακόμη μεγαλύτερος.

Οποιες και αν είναι οι πολιτικές που εφαρμόζουμε για να προετοιμαστούμε για μελλοντικές παγκόσμιες κρίσεις, πρέπει να το κάνουμε γρήγορα. Είτε μας αρέσει είτε όχι, η επόμενη καταστροφή είναι θέμα χρόνου. Η προετοιμασία για αυτό πρέπει να είναι η νέα μας κανονικότητα.

Ο Ζοζέ Μανουέλ Μπαρόζο είναι πρώην πρόεδρος της Κομισιόν (2004-14) και πρωθυπουργός της Πορτογαλίας (2002-04). Είναι πρόεδρος του Gavi Board