Οπως πολλοί ακόμη τρομεροί δικτάτορες της Ιστορίας, ο Σι Τζινπίνγκ έχει μια τρυφερή πλευρά. Αγαπάει τη μαμά του. Η κρατική τηλεόραση, μάλιστα, τον έδειξε ανήμερα τη Γιορτή της Μητέρας να περπατά χεράκι χεράκι με την 96χρονη Κι Σιν, βετεράνο του ΚΚΚ και περήφανη μητέρα του ανώτατου ηγέτη.
Πολλές μαμάδες διαβάζουν στα παιδιά τους παραμύθια. Οχι η Κι. Εκείνη δίδαξε τον πεντάχρονο Σι για τον Γιούε Φέι, έναν διαβόητο, σκληρό στρατηγό από τη δυναστεία Σονγκ που είχε κάνει τατουάζ στην πλάτη του τη φράση «Να υπηρετείς τη χώρα με απόλυτη αφοσίωση». Και αργότερα άσκησε κατ’ ιδίαν πίεση στην ιεραρχία του κόμματος ώστε να προωθήσει τη χλιαρή πρώιμη καριέρα του.
Σύμφωνα με την Κάι Σία, πρώην καθηγήτρια στην Κεντρική Κομματική Σχολή που ζει πλέον εξόριστη, η φοβερή Κι έγραψε τη δεκαετία του 1980 στον επικεφαλής του κόμματος στην επαρχία Χεμπέι ζητώντας του να «σπρώξει» λίγο τον Σι. Το ίδιο έκανε και το 1992 με τον νέο ηγέτη του κόμματος στη Φουτζιάν. «Ο Σι τοποθετήθηκε σε άλλο πόστο. Εκτοτε, η καριέρα του απογειώθηκε». Βοήθησαν βέβαια και οι γνωριμίες του πατέρα του, Σι Ζονγκσούν, «ηγετικού στελέχους του ΚΚΚ με αψεγάδιαστα επαναστατικά διαπιστευτήρια». Ακολούθησε μια σειρά από ανώτερες θέσεις, που κορυφώθηκαν το 2012-2013 με τα ανώτατα κομματικά, στρατιωτικά και κυβερνητικά αξιώματα. Τώρα, έχοντας καταργήσει τα όρια στις θητείες, ο Σι δείχνει έτοιμος να στεφθεί ντε φάκτο ισόβιος πρόεδρος στο κομματικό συνέδριο αυτού του μήνα.
Πάει η αυτοσυγκράτηση της συλλογικής ηγεσίας, όπως την εξασκούσαν οι προκάτοχοί του, Χου Τζιντάο και Τζιανγκ Ζεμίν. Πάει και η αφοσίωση στις μεταρρυθμίσεις και το άνοιγμα της αγοράς που υποστήριξε πρώτος ο Ντενγκ Σιαοπίνγκ. Πάει και η κατευθυντήρια αρχή του Ντενγκ για μια σταθερή, ειρηνική άνοδο της Κίνας.
Αντ’ αυτών, ο Σι τα παίζει όλα για όλα, οδηγώντας με δύναμη την Κίνα, με όπισθεν, προς το κλειστό, κατασταλτικό μοντέλο της μαοϊκής περιόδου, με συγκεντρωτικό κρατικό έλεγχο της κυβέρνησης, των επιχειρήσεων, της βιομηχανίας, της γης και των ανθρώπων. Η κυβέρνηση έχει γίνει ένα one man show.
Η επισήμως εγκεκριμένη «Σκέψη του Σι Τζινπίνγκ» είναι, πρακτικά, μία συνταγή για υπερεθνικισμό, ταχεία στρατιωτικοποίηση, περιφερειακό επεκτατισμό, αποθάρρυνση του ατομικισμού και υποταγή του ιδιωτικού τομέα, της δικαιοσύνης, της κοινωνίας των πολιτών, της πανεπιστημιακής κοινότητας και των μίντια στο κόμμα – και τελικά στον ίδιο τον Σι.
«Παρασκηνιακά, η εξουσία του αμφισβητείται όσο ποτέ», επισημαίνει η Κάι. «Η αναίρεση οικονομικών μεταρρυθμίσεων και η αδέξια απάντησή του στην πανδημία έχουν διαλύσει την εικόνα του ως ήρωα των απλών ανθρώπων. Στις σκιές, η δυσφορία μεταξύ των ελίτ του ΚΚΚ αυξάνεται». Και οξύνεται από τις πολιτικά υποκινούμενες εκκαθαρίσεις «διεφθαρμένων» κομματικών αντιπάλων του Σι.
Οπως και σε άλλες χώρες, έτσι και η οικονομία της Κίνας αντιμετωπίζει σημαντικούς κόντρα ανέμους, αν και πολλά από τα προβλήματά της τα έχει δημιουργήσει ο ίδιος ο Σι, επιχειρηματολογεί ο Κλαρκ Πάκαρντ από το Ινστιτούτο Cato. Ενα παράδειγμα είναι «μία φούσκα χρέους στον παραφουσκωμένο τομέα ακινήτων της χώρας που έχει οδηγήσει σε θεαματικά κραχ», λέει. «Αν συνδυάσει κανείς τις πρόσφατες τάσεις με την επιβράδυνση της αύξησης της παραγωγικότητας, τη δημογραφική μείωση και μία συνεχιζόμενη φυγή επιστημόνων, καθίσταται σαφέστερο πως η Κίνα δεν είναι ο οικονομικός οδοστρωτήρας που πιστεύουν πολλοί στη Δύση».
Η εσωτερική αδυναμία συνδυάζεται με μία υπέρμετρη εξωτερική φιλοδοξία. Χάρη στις απειλές της στην Ταϊβάν, την καταστολή της δημοκρατίας του Χονγκ Κονγκ, την εξωφρενική κακοποίηση Ουιγούρων και Θιβετιανών, τη συγκρουσιακή διπλωματία του «πολεμιστή λύκου», τις αρπακτικές επενδύσεις μιας ζώνης και ενός δρόμου, και τη σιωπηρή στήριξη στη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, η Κίνα του Σι αντιμετωπίζεται στο εξωτερικό με ολοένα και μεγαλύτερη καχυποψία και φόβο.
Η Κάι Σία, που παρακολουθεί τον Σι εδώ και δεκαετίες, φοβάται για το μέλλον τα χειρότερα. Ο Σι, λέει, βλέπει τον εαυτό του ως έναν σύγχρονο αυτοκράτορα. Ομως οι αντίπαλες, διχασμένες φατρίες του ΚΚΚ δεν έχουν επί του παρόντος τη δύναμη να τον εκθρονίσουν. «Ο Σι θα δει αναμφίβολα τη νίκη του ως μία εντολή να κάνει ό,τι θέλει», προβλέπει. «Θα επιμείνει στις κρατικιστικές οικονομικές πολιτικές του. Θα συνεχίσει να εξουδετερώνει προληπτικά δυνητικούς αντιπάλους και να ενισχύει τον κρατικό έλεγχο, κάνοντας την Κίνα να μοιάζει ολοένα και περισσότερο με τη Βόρεια Κορέα». Και αν χρειαστεί να φιμώσει τους εγχώριους επικριτές του κατασκευάζοντας μια διεθνή κρίση, «ένας αποθρασυμένος Σι μπορεί κάλλιστα να επιταχύνει τη στρατιωτικοποίηση διαφιλονικούμενων περιοχών της Νότιας Κινεζικής Θάλασσας και να επιχειρήσει να καταλάβει την Ταϊβάν».
Εγείρεται λοιπόν ένα ανησυχητικό, υπαρξιακό ερώτημα: μπορεί να υπάρξει κάποιος πιο τρομακτικός από τον Βλαντίμιρ Πούτιν; Απάντηση: ναι, ένας ανασφαλής κινέζος κομμουνιστής μεγαλομανής που έχει θέματα με τη μαμά του.
