Δύο «ξένοι» στην ίδια πόλη

Τον Ζάχο Χατζηφωτίου και τον Σταμάτη Κόκοτα δεν τους συνδέει, τυπικά, κάτι, εκτός από το ότι πέθαναν με μια ημέρα διαφορά. Κι όμως, εμείς που ζήσαμε τα χρόνια της ακμής και των δύο, αντιπροσωπεύουν το ίδιο πράγμα, με διαφορετικό τρόπο ο καθένας. Ισως μάλιστα να ήταν και οι τελευταίοι εκπρόσωποι ενός απενοχοποιημένου κοσμοπολιτισμού (αν εξαιρέσουμε μια διαστρεβλωμένη, τουρκομπαρόκ και αλαλάζουσα εκδοχή του που «άνθισε» εκεί στα τέλη της δεκαετίας του 1990 και στις αρχές του 2000). Ο οποίος δεν προσπαθεί να κρυφτεί μέσα σε ρούχα τύπου «κάργκο» που δείχνουν «εργατικά» αλλά είναι πανάκριβα ούτε πίσω από φιλανθρωπικές και ακτιβιστικές οργανώσεις. Η διαφορά τους είναι ότι ο πρώτος αυτόν τον κόσμο τον πρόβαλε ενώ ο δεύτερος τον διασκέδαζε. Ο κοσμοπολιτισμός του Χατζηφωτίου ήταν απαστράπτων ενώ του Κόκοτα «τσίλικος» για να καταλάβουμε τη διαφορά. Ο πρώτος αυθεντικός και διαχρονικός, ο δεύτερος προσαρμοσμένος στην αισθητική και το στυλ των δεκαετιών του 1960 και του 1970. Ο πρώτος πιο σνομπ, ο δεύτερος πιο αλέγκρος.

Διάβαζα στις διαδικτυακές νεκρολογίες των ημερών ότι ο Ζάχος ήταν ο πρώτος κοσμικογράφος στον ελληνικό Τύπο. Ομως ο «Ιακχος», όπως υπέγραφε τις σελίδες του στον «Ταχυδρόμο», δεν ήταν απλώς αυτό. Ηταν ένας κοσμικογράφος που ήταν κι ο ίδιος – και μάλιστα από τα γενοφάσκια του – βεριτάμπλ κοσμικός. Σαρξ εκ σαρκός της χάι σοσάιτι όπως έλεγαν παλιά. Ο άνθρωπος που υπαγόρευσε σε έναν κόσμο λέξεις όπως «βερνισάζ» και «γκαλά», σνόμπαρε πολλά από τα μεγάλα ονόματα της λεγόμενης «καλής κοινωνίας» διότι τους θεωρούσε (όπως και ήταν δηλαδή) νεόπλουτους. Και το ιδιαίτερο χιούμορ που είχε όταν σχολίαζε τα ήθη αυτής της «νέας τάξης των μεγαλοεργολάβων» όπως την έλεγε, αποτυπώθηκε στο σπαρταριστό μυθιστόρημά του «Τα εν οίκω, εν δήμω». Φτάνει μια σύγκριση με τα «παιδιά» που κάνουν σήμερα «κοσμικά» και τρέχουν, με δανεικά ρούχα, πίσω από πρώην μοντέλα, παίκτες ριάλιτι και τριτοκλασάτους ηθοποιούς για να διαπιστώσει κάποιος τις χαώδεις διαφορές – για τις οποίες, βέβαια, δεν ευθύνονται τα «παιδιά» αλλά η εποχή.

Με τον Ζάχο Χατζηφωτίου «συγκατοικήσαμε» για πέντε χρόνια στα γραφεία του «Ταχυδρόμου» όταν στεγαζόταν στο κτίριο της οδού Κορνάρου (ένα δρομάκι, κάθετο στην Ερμού). Δεν θυμάμαι να ήρθε ποτέ στο γραφείο χωρίς γραβάτα. Θυμάμαι όμως το χιούμορ του (άλλοτε αυτοσαρκαστικό και άλλοτε «ψαρωτικό»), την αυστηρότητα απέναντί μας που έσπαζε με ένα πλατύ χαμόγελο και τη διακριτική του προσπάθεια να συνταιριάξει τον δικό του «παλιό κόσμο», με τον δικό μας νεανικό χαβαλέ. Και δεν θα ξεχάσω την ημέρα της κηδείας της Τζένης Καρέζη. Η σορός της είχε εκτεθεί σε λαϊκό προσκύνημα στη Μητρόπολη, μια ανάσα από τα γραφεία μας. Οταν ο Ζάχος γύρισε από ‘κει, σωριάστηκε στην καρέκλα του, έγειρε το κεφάλι του στο τραπέζι και άρχισε να κλαίει με λυγμούς. Μαζευτήκαμε αμήχανοι και σιωπηροί γύρω του και όταν, κάποια στιγμή, μας κοίταξε με τα κατακόκκινα από τα δάκρυα μάτια του, ήταν σαν να είχε επέλθει μια συμφωνία γενεών.

Χορεύοντας συρτάκι στο ΜΙΝΙΟΝ

Τα τραγούδια με τον Σταμάτη Κόκοτα αποτελούν ένα μεγάλο μέρος του soundtrack των παιδικών μου χρόνων αν και ποτέ δεν υπήρξε κοριτσίστικο είδωλο όπως, για παράδειγμα, ο Πουλόπουλος. Οι θρυλικές φαβορίτες που κάλυπταν το μισό του πρόσωπο δεν προσφέρονταν για αφίσα σε νεανικό δωμάτιο. Τα τραγούδια του όμως είχαν κάτι το χορευτικό που πίστευα, μικρό παιδί τότε, ότι ήταν σχεδόν επιβεβλημένο. Δηλαδή ότι με το που ακούς Κόκοτα πρέπει να χορέψεις. Διά νόμου.

Μια μέρα είχαμε πάει με τη μητέρα μου στο ΜΙΝΙΟΝ. Αφού περάσαμε από τους ορόφους με τα παιχνίδια και τα ρούχα, καταλήξαμε στο δισκοπωλείο του καταστήματος όπου, από τα ηχεία, ακουγόταν το «Στου Οθωνα τα χρόνια». Λίγο η αντίληψή μου περί «χορευτικού Κόκοτα», λίγο η λέξη «χωροφυλάκοι» στον στίχο που έκαναν πιο απειλητική την επιβολή του νόμου, πέταξα τις σακούλες και άρχισα να χορεύω, καταμεσής του μαγαζιού, συρτάκι. Οπως, τέλος πάντων, χορεύει συρτάκι ένα οκτάχρονο.