Ρηξικέλευθες λύσεις

Πέτυχε ή απέτυχε η Δικαιοσύνη να ξεπεράσει τις εγγενείς και μη αδυναμίες που την ταλανίζουν τα τελευταία 40 χρόνια και προκαλεί αρρυθμίες στην απόδοσή της; Δηλαδή στην γρήγορη και ποιοτική απονομή της. Ισως γι’ αυτό είχε εκφράσει την επιθυμία του ο Στέφανος Μάνος να ηγηθεί του υπ. Δικαιοσύνης, αλλά μάταια ανέμενε. Το πρόβλημα ξεκινά από τότε που ο δικαστής θέλησε να είναι συνδικαλιστές με πολιτικό μέλλον. Εκτοτε δεν τον απασχολεί τόσο η αφοσίωσή του στην απονομή του δικαίου με πνεύμα ισότητας αλλά στο πώς να μη γίνει δυσάρεστος στην εκτελεστική εξουσία με τις παραφυάδες της. Αυτή η αντίληψη έγινε συναντίληψη μεταξύ μικρής μερίδας δικαστών που επηρέαζε τα πράγματα και διαχέετο στην ομαλή λειτουργία της. Ενας κακώς εννοούμενος συνδικαλισμός που υποσχόταν καλύτερες συνθήκες εργασίας και πολύ πιο αποδοτικές οικονομικά που ήταν το κυρίως ζητούμενο, απ’ όσο θυμάμαι. Απ’ την άλλη πλευρά, η κάθε κυβέρνηση δεν ήθελε να τους δυσαρεστήσει κι έσπευδε να τους προσεταιρισθεί υποσχόμενη παροχές, κυρίως, οικονομικές. Την ήθελε περισσότερο σύμμαχο στις υποθέσεις με πολιτικό ενδιαφέρον που δεν ήταν λίγες. Αυτή η αλληλουχία γεγονότων και πρακτικών επιλογών επέφερε σύγχυση στη λειτουργία της και στην απονομή της κατά τρόπο που να ικανοποιεί την κοινωνία, όπως θα έπρεπε.

Λίγοι υπουργοί Δικαιοσύνης προσπάθησαν να βάλουν μια τάξη για γρήγορη και ποιοτική απονομή της Δικαιοσύνης. Είχε πλέον χαθεί η αξιοπιστία όλων των παραγόντων της, δικαστών, δικηγόρων και δικαστικών υπαλλήλων. Και τα πράγματα γίνονταν χειρότερα με τις συχνές αλλαγές όχι μόνο κωδίκων αλλά και συνεχών τροπολογιών που την απορρύθμιζαν, προκειμένου να ικανοποιήσουν το κοινό περί δικαίου αίσθημα, όπως το επέβαλαν κάποιες ευκαιριακές μειοψηφίες. Εχει εμπεδωθεί μια τάξη πραγμάτων που είναι δύσκολο να ανατραπεί, αλλά όχι ακατόρθωτο. Και αυτό αφορά τη γρήγορη απονομή της. Η καθυστέρησή της μέχρι αρνησιδικίας είναι πανθομολογούμενη. Πόσες έχουν παραγραφεί εξαιτίας της δεν θα το πληροφορηθούμε, ούτε τις συνέπειες για χιλιάδες πολίτες που προσέφυγαν σε αυτήν για να μην αυτοδικήσουν. Και ευτυχώς. Η υποτιθέμενη επιθεώρηση δεν λειτουργεί και όλοι είναι γνωστό ότι βαθμολογούνται με άριστα, με αποτέλεσμα την ισοπέδωση άξιων κι ανάξιων ή επιμελών και μη, που είναι μικρή μειοψηφία. Ενδιαφέρθηκε ποτέ κάποιος από το υπουργείο ή από την ηγεσία του Α.Π. να μάθει π.χ. γιατί υποθέσεις που εκδικάζονται σε πρώτο και δεύτερο βαθμό έχουν τόσο τεράστια απόκλιση, με αποτέλεσμα τον διασυρμό προσώπων που σε δεύτερο βαθμό αθωώνονται; Τις πταίει; Οι δικηγόροι λιγότερο γιατί θέλουν την εκδίκαση για να πάρουν την αμοιβή τους. Ασφαλώς υπάρχουν και αυτοί που κωλυσιεργούν σκόπιμα με τις συνεχείς αναβολές που όμως εξαρτώνται από τον πρόεδρο του δικαστικού σχηματισμού. Εκτός αν συμπράττουν για αποφυγή διενέξεων κι αλλεπάλληλων προσχηματικών ενστάσεων, πράγμα εξόχως προβληματικό που πρέπει να ελέγχεται από τα αρμόδια όργανα. Κι εδώ ανακύπτει το θέμα της λειτουργίας των πειθαρχικών οργάνων. Λερναία Υδρα. Πλήθος τα δυσεπίλυτα ζητήματα που απαιτείται λύση. Και μετά είναι το ζήτημα της ποιοτικής απόφασης. Κι αυτό δεν έχει να κάνει με την επιστημονική κατάρτιση των δικαστών που είναι σε υψηλό επίπεδο αλλά με τις αποφάσεις που λαμβάνονταν, εθιμικά πλέον, για τον αριθμό που θα εκδικάζονταν από τον δικαστή σε καθημερινή βάση.

«Αρκετά το γαϊδούρι. Το παραφορτώσανε» είπε συνδικαλιστής σε μία από τις προεκλογικές περιοδείες του.

Παρά ταύτα, οι καλοί δικαστές επιτελούν και για τους ράθυμους τον μεγάλο όγκο των υποθέσεων που τους ανατίθενται με αφοσίωση στο σπουδαίο έργο που τους έχει ανατεθεί και έχει να κάνει με τη διαχείριση των πλέον πολύτιμων αγαθών του πολίτη. Αν οι δικαστές αφεθούν απερίσπαστοι στην αποστολή τους, ξεριζώνοντας, αρμοδίως, τους λίγους επιλήσμονες του έργου τους τότε γεννιέται η ελπίδα ότι κάτι νέο αναδύεται για το κράτος δικαίου που χωλαίνει. Απαιτείται όμως σχεδιασμός και καταγραφή των προβλημάτων προς επίλυση από την πολιτεία που θα πρέπει να εμφανίσει την αληθινή της βούληση για ρηξικέλευθες λύσεις και νόμους ευσύνοπτους, που δεν επιδέχονται παρερμηνείες και χωρίς περιττές τροπολογίες που αλλοιώνουν το πνεύμα αλλά και την ουσία του νόμου.

Τότε θα αρχίσει να ανακτάται η αξιοπιστία των θεσμών και η εμπιστοσύνη του κόσμου προς αυτές. Εύκολο φαίνεται και είναι, αρκεί να υπάρχει η βούληση για θεμέλια και όχι για επίπλαστα πράγματα που αναιρούν την ουσία του κράτους δικαίου χάριν της εφήμερης εξουσίας.

Ο Δημήτρης Παξινός είναι πρώην πρόεδρος Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών