Η επιστροφή {LF}της πολιτικής βίας {LF}και οι πολλαπλοί {LF}κίνδυνοι

Η για πρώτη φορά ύστερα πολλά χρόνια επίθεση του ΡΚΚ κατά τούρκων αστυνομικών στη Μερσίνα της Νότιας Τουρκίας επανέφερε το θέμα της τρομοκρατίας στην τουρκική πολιτική ατζέντα. Η ύφεση της δράσεως του ΡΚΚ μετά την εξέγερση σε πολλές πόλεις της Ανατολικής και Νοτιοανατολικής Τουρκίας το 2015 συνδέεται με τη δυναμική των πολιτικών εξελίξεων εντός της κουρδικής μειονότητος, αλλά και με την αναβάθμιση των δυνατοτήτων των τουρκικών δυνάμεων ασφαλείας. Δεν πρέπει να λησμονείται ότι η τεχνολογία κατασκευής μη επανδρωμένων αεροσκαφών στην Τουρκία αναπτύχθηκε κατ’ αρχάς με σκοπό τον περιορισμό της δράσεως του ΡΚΚ στις ορεινές και δύσβατες επαρχίες της Ανατολικής και Νοτιοανατολικής Τουρκίας. Η αξιοσημείωτη επιτυχία της τουρκικής πολεμικής βιομηχανίας δεν συνέβαλε μόνο στην ανάδυση της Τουρκίας ως εξαγωγικής δυνάμεως στον κλάδο. Συνέβαλε και στον σημαντικό περιορισμό της δράσεως του ΡΚΚ εντός των συνόρων της Τουρκίας αλλά και στη διευκόλυνση των τουρκικών επιχειρήσεων κατά του ΡΚΚ και του YPG/PYD στο Ιράκ και τη Συρία.

Ενδιαφέρον έχει και η επιλογή της πόλεως όπου έλαβε χώρα η επίθεση. Η Μερσίνα είναι μια πόλη περίπου δύο εκατομμυρίων κατοίκων στην οποία εγκαταβιοί ένα μεγάλο ποσοστό εσωτερικών μεταναστών κουρδικής, αραβικής και αλεβιτικής καταγωγής. Αυτοί διατηρούν μια συλλογική ταυτότητα ισχυρότερη, αν συγκριθεί με άλλες μεγαλουπόλεις της Τουρκίας με μεγάλους πληθυσμούς εσωτερικών μεταναστών. Δεδομένης και της παρουσίας μεγάλου αριθμού προσφύγων από τη Συρία και άλλα κράτη της Μέσης Ανατολής, η Μερσίνα αναδεικνύεται σε ενδιαφέρον βαρόμετρο των κοινωνικοπολιτικών τάσεων που προσδιορίζουν την τουρκική πολιτική σήμερα.

Ξύπνησαν μνήμες

Η είδηση έφερε σε πολλούς στη μνήμη το καλοκαίρι του 2015. Ενώ συνεχιζόταν η προσπάθεια επιλύσεως του Κουρδικού, στις εκλογές της 7ης Ιουνίου 2015, το κυβερνών  Κόμμα Δικαιοσύνης και Αναπτύξεως (Adalet ve Kalkınma Partisi – AKP) απέτυχε να συγκεντρώσει την απόλυτη πλειοψηφία των εδρών, ενώ το φιλοκουρδικό Δημοκρατικό Κόμμα των Λαών (Halkların Demokratik Partisi – HDP) συγκέντρωσε άνω του 13%, το υψηλότερο ποσοστό στην ιστορία του κουρδικού πολιτικού κινήματος στην Τουρκία. Η δολοφονία δύο αστυνομικών σε επίθεση του ΡΚΚ στο Τζεϊλάνπιναρ της Νοτιοανατολικής Τουρκίας την 22α Ιουλίου 2015 λειτούργησε ως αφορμή για την ακύρωση της ειρηνευτικής διαδικασίας στο Κουρδικό και την υποτροπή στη συστηματική και εκτεταμένη χρήση βίας κατά της κουρδικής μειονότητος. Αυτή η πολιτική στροφή επισφραγίσθηκε με τη σύμπλευση του ΑΚΡ με το ακροδεξιό Κόμμα Εθνικιστικής Δράσεως (ΜΗΡ) και δικαιώθηκε πολιτικώς στις εκλογές της 1ης Νοεμβρίου 2015, όταν το ΑΚΡ απέκτησε άνετη κοινοβουλευτική πλειοψηφία και το HDP έπεσε στο 10,76%.

Δεδομένων των αδιεξόδων της τουρκικής κυβερνήσεως στο εσωτερικό και εξωτερικό μέτωπο είναι δυνατόν να υπάρχει επανάληψη του σεναρίου του 2015; Πολλοί αναλυτές εξέφρασαν την ανησυχία τους για ένα τέτοιο ενδεχόμενο μετά το περιστατικό της Μερσίνας. Στην κατασίγαση των παθών αποσκοπούσε και η σαφής καταδίκη της επιθέσεως της Μερσίνας από τον έγκλειστο ηγέτη του κουρδικού πολιτικού κινήματος Σελαχατίν Ντεμίρτας. Η έξαρση της πολιτικής βίας θα δυσχεράνει τις προσπάθειες του συνασπισμού της αντιπολιτεύσεως να συσπειρώσει τις τάξεις του και να επιτύχει συναντίληψη με το HDP εν όψει του δευτέρου γύρου των επικειμένων προεδρικών εκλογών.

Ο Ιωάννης Ν. Γρηγοριάδης είναι αναπληρωτής καθηγητής του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης του Πανεπιστημίου Μπίλκεντ και επικεφαλής του Προγράμματος Τουρκίας του ΕΛΙΑΜΕΠ.