Πληθαίνουν οι επικίνδυνοι «συμβιβασμοί» με την Ακροδεξιά

Στη χώρα που εφηύρε τον φασισμό, η Ακροδεξιά επέστρεψε στην εξουσία. Το ακροδεξιό κόμμα Αδέλφια της Ιταλίας απέσπασε περίπου το 1/4 του συνόλου των ψήφων και, μαζί με έναν συνασπισμό δεξιών συμμάχων, μια σταθερή πλειοψηφία και στα δύο Σώματα του ιταλικού κοινοβουλίου. Η αρχηγός του κόμματος, η 45χρονη Τζόρτζια Μελόνι, είναι έτοιμη να γίνει η πρώτη γυναίκα πρωθυπουργός της Ιταλίας. Θα είναι επίσης η πιο ακραία εθνικίστρια πρωθυπουργός της χώρας της μετά τον φασίστα δικτάτορα Μπενίτο Μουσολίνι.

Η επιτυχία της Μελόνι σηματοδοτεί μια κρίσιμη στιγμή όχι μόνο για την Ευρώπη αλλά για όλες τις δυτικές φιλελεύθερες δημοκρατίες. Σε μια μεγάλη ευρωπαϊκή χώρα, ένα ακροδεξιό κόμμα που συνδέεται άμεσα με το φασιστικό παρελθόν της δεν μπήκε απλώς στην κυβέρνηση ή υποστήριξε έναν κυβερνητικό συνασπισμό, αλλά πρόκειται να αναλάβει την ηγεσία. Επί χρόνια, καθώς οι δεξιοί εθνικιστές ενισχύονταν εκλογικά σε όλη τη Γηραιά Ηπειρο, γράφει ο Ισχάν Ταρούρ στην «Washington Post», οι πιο κεντρώοι πολιτικοί προσπαθούσαν να τους αποκλείσουν και να τους περιθωριοποιήσουν.

Δεξιό ρεύμα

Αλλά αν υπάρχει μια κυρίαρχη ιστορία στη δυτική πολιτική την τελευταία δεκαετία, αυτή είναι ότι η Ακροδεξιά δεν βρίσκεται πια στο περιθώριο. Εχει καταλάβει το δεξιό ρεύμα σε πολλές χώρες, συμπεριλαμβανομένων, αναμφισβήτητα και κυρίως, των Ηνωμένων Πολιτειών. Στη Γαλλία η Ακροδεξιά είναι εδώ και καιρό η ηγετική δύναμη της αντιπολίτευσης, ενώ και στην Ισπανία έχει κερδίσει έδαφος. Στη Σουηδία ένα κόμμα που ιδρύθηκε αρχικά από νεοναζί και άλλους ακροδεξιούς εξτρεμιστές θα είναι τώρα η δεύτερη μεγαλύτερη παράταξη στο κοινοβούλιο. Στην Ουγγαρία και την Πολωνία η Ακροδεξιά βρίσκεται ήδη στην εξουσία. Μήπως είναι πολλοί οι «επικίνδυνοι συμβιβασμοί» με την Ακροδεξιά;

Τα Αδέλφια της Ιταλίας, της Μελόνι, μπορούν να εντοπίσουν τις ρίζες τους στο Ιταλικό Κοινωνικό Κίνημα, ένα μικρό νεοφασιστικό κόμμα που ιδρύθηκε από τις στάχτες του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου από τον Τζόρτζιο Αλμιράντε, πρώην προσωπάρχη του Μουσολίνι. Η Μελόνι εξοργίζεται με το γεγονός ότι την αποκαλούν «φασίστρια» – δεν υπάρχουν πολλά που να διαφοροποιούν την πολιτική της από εκείνη άλλων επίδοξων λαϊκιστών αλλού στη Δύση, λέει.

Θεωρίες συνωμοσίας

Σε συνέντευξή της στην «Washington Post» η Μελόνι είπε ότι θα πρέπει να θεωρείται ως μια κανονική συντηρητική πολιτικός. Ομως έχει μακρύ ιστορικό εξτρεμιστικής ρητορικής και διακινούσε τακτικά θεωρίες συνωμοσίας. «Από το 2017 έχει γράψει επανειλημμένως στο Twitter ότι η ιταλική ταυτότητα διαγράφεται σκόπιμα από οπαδούς της παγκοσμιοποίησης όπως ο Τζορτζ Σόρος και αξιωματούχοι της Ευρωπαϊκής Ενωσης, οι οποίοι έχουν συνωμοτήσει για να εξαπολύσουν “ανεξέλεγκτη μαζική μετανάστευση”», έγραψε η Ρουθ Μπεν-Γκιάτ, καθηγήτρια Ιστορίας και Ιταλικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης. «Το παρανοϊκό ύφος της ιταλικής πολιτικής μεταφράζεται σε ξενοφοβικές προτάσεις για την άρνηση της ιθαγένειας σε παιδιά που γεννιούνται στην Ιταλία από αλλοδαπούς γονείς και για την περικοπή της πρόσβασης των αλλοδαπών σε κοινωνικές παροχές».

Οι ιταλικές εκλογές «ήταν μοναδικές επειδή η Μελόνι θα είναι η πρώτη γυναίκα πρωθυπουργός της Ιταλίας και η πρώτη ακροδεξιά πρωθυπουργός στη σημερινή Δυτική Ευρώπη», έγραψε ο Κας Μούντε, καθηγητής στη Σχολή Δημόσιων και Διεθνών Υποθέσεων του Πανεπιστημίου της Τζόρτζια. «Αλλά ήταν συνηθισμένες με την έννοια ότι τα ακροδεξιά κόμματα (και οι ιδέες) αποτελούν μέρος του ευρωπαϊκού πολιτικού ρεύματος εδώ και τουλάχιστον δύο δεκαετίες».

Η πορεία της ίδιας της Μελόνι από την οργισμένη νεοφασιστική νεολαία μέχρι τα έδρανα της εξουσίας στη Ρώμη θα ήταν αδύνατη χωρίς την ανοχή του κατεστημένου. «Η Μελόνι οφείλει πολλά στις πιο μετριοπαθείς δυνάμεις, σε αυτό που οι Ιταλοί αποκαλούν “κεντροδεξιά συμμαχία”», σχολιάζει στο Politico ο Ντέιβιντ Μπρόντερ, συγγραφέας του βιβλίου «Τα εγγόνια του Μουσολίνι: Φασισμός στη σύγχρονη Ιταλία». «Της έδωσαν την ευκαιρία να παρουσιάσει τον εαυτό της ως μέρος της πολιτικής κανονικότητας, όχι μόνο επειδή έχει κάνει πιο ήπιες τις πολιτικές της – τουλάχιστον στα λόγια -, αλλά και επειδή οι κεντροδεξιοί πολιτικοί που πήδηξαν στο άρμα της τής έδωσαν ένα επίχρισμα αξιοπρέπειας και αξιοπιστίας».

Η αποτυχία της Αριστεράς

Την ίδια στιγμή, οι προσπάθειες των κύριων κεντροαριστερών αντιπάλων της να τονίσουν τη «φασιστική» απειλή απέβησαν ανεπιτυχείς. «Η Ακροδεξιά μπορεί να πετύχει στην Ιταλία επειδή η Αριστερά απέτυχε, όπως ακριβώς και σε μεγάλο μέρος του κόσμου, να προσφέρει αξιόπιστα οράματα ή στρατηγικές», έγραψε ο ιταλός συγγραφέας Ρομπέρτο Σαβιάνο. «Η Αριστερά ζητά από τον κόσμο να ψηφίσει κατά της Δεξιάς, αλλά δεν έχει πολιτικό όραμα ή οικονομική εναλλακτική λύση».

Παρόμοια επιχειρήματα διατυπώθηκαν σχετικά με την επιτυχία της Ακροδεξιάς στις πρόσφατες εκλογές της Σουηδίας, όπου οι Σουηδοί Δημοκράτες έγιναν το δεύτερο μεγαλύτερο κόμμα της χώρας και τώρα έχουν το πάνω χέρι στις συνεχιζόμενες συνομιλίες συνασπισμού. «Τα άτομα που κλίνουν προς τους Σουηδούς Δημοκράτες για διάφορους λόγους αισθάνθηκαν στιγματισμένα: κάποιοι δεν έχουν προσκληθεί σε οικογενειακές συγκεντρώσεις και σε λίγες περιπτώσεις έχουν χάσει ακόμη και τη δουλειά τους», σημειώνει η σουηδή συγγραφέας Elisabeth Asbrink. «Αυτό όχι μόνο τροφοδότησε την αυτοεικόνα του κόμματος ως μάρτυρα, αλλά και καλλιέργησε ακόμη μεγαλύτερη αφοσίωση μεταξύ των υποστηρικτών του».

Ο Τσαρλς Κούπτσαν, ειδικός σε θέματα Ευρώπης στο Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων, δήλωσε στους «New York Times» ότι τα ακροδεξιά κόμματα όχι μόνο έσπρωξαν τους κεντρώους πιο δεξιά, αλλά έχουν πλέον «κανονικοποιηθεί». «Η κατεύθυνση της πολιτικής δυναμικής αλλάζει», τονίζει. «Είχαμε ένα κύμα που συσπειρώθηκε γύρω από το Κέντρο πριν και κατά τη διάρκεια της πανδημίας, αλλά τώρα η πολιτική ισορροπία μοιάζει να γέρνει ξανά προς την κατεύθυνση των λαϊκιστών στα δεξιά».