Συμφέροντα και πολιτική

Τον Ιούλιο που εν μέσω πολέμου παιζόταν η τύχη της κυβέρνησης Μάριο Ντράγκι και το αν θα γίνουν πρόωρες εκλογές, το μεγαλύτερο κόμμα στην Ιταλία ήταν των βουλευτών και γερουσιαστών που ήταν απολύτως σίγουρο ότι έχαναν την έδρα τους: μετά από  αναθεώρηση του συντάγματος, οι βουλευτές και γερουσιαστές από 630 και 315, αντιστοίχως, μειώνονταν σε 400 και 200. Σχεδόν το 40% των εκλεγμένων δεν επρόκειτο να επανεκλεγούν, ανεξαρτήτως αποτελεσμάτων.

Οι  βουλευτές-γερουσιαστές ψηφίζοντας την αναθεώρηση είχαν συγκατανεύσει να αυτοκτονήσουν, θα ήταν υπερβολή να τους ζητηθεί να το κάνουν πρόωρα, θα αντιδρούσαν, σκεπτόμουν. Και αν οι επί σφαγή εκλεγμένοι δεν κατάφερναν να εμποδίσουν τις πρόωρες εκλογές εν μέσω πολέμου και διαφωνιών για το «τι κάνουμε;», «η κρίση στην Ευρώπη είναι πολύ σοβαρότερη από όσο νομίζουμε», πίστευα.

Αφού έγινε το κακό, ανέλυα τις ανησυχίες μου σε φίλο που εργαζόταν δεκαετίες πολλές στην Επιτροπή και γνωρίζει πολύ καλά τα ευρωπαϊκά πράγματα. Αλλά αυτός με καθησύχασε κυνικότατα: «νομίζω υπερβάλλεις· οι εκλογές δεν έχουν σχέση με τον πόλεμο· γίνονται για το ποιος θα διαχειριστεί τα 200 δισεκατομμύρια που θα πάρει η Ιταλία από το Ταμείο Ανάκαμψης».

Ομολογώ ότι ηρέμησα:  σύγκρουση για το πώς θα μοιραστεί η πίτα είναι πολύ λιγότερο επικίνδυνη από σύγκρουση για το τι θα κάνει η Ιταλία στον πόλεμο. Και, μέχρι τώρα, πάμε καλά:  οι αγορές δεν ανησυχούν, η Τζόρτζια Μελόνι έκανε καθησυχαστικές φιλοευρωπαϊκές δηλώσεις.

Φαίνεται ότι περίπου 10% των Ιταλών ψηφοφόρων, περισσότεροι από 4.000.000 άνθρωποι, έχουν την ίδια άποψη με τον φίλο μου: δεν διακυβεύεται κάτι το σοβαρό, ας μοιραστούν και ας μοιράσουν όπως θέλουν οι πολιτικοί τα 200 δισ. Και η αποχή διπλασιάστηκε: 20% το 2013, 27% το 2018, 36% φέτος.

Το 1832 έγινε στην Αγγλία η πρώτη μεγάλη εκλογική μεταρρύθμιση. Επεκτάθηκε το εκλογικό δικαίωμα,  οι ψηφοφόροι από 400.000 έγιναν 650.000 αλλά ταυτόχρονα καταργήθηκαν (ή μειώθηκε ο αριθμός των βουλευτών που εξέλεγαν)  90 εκλογικές περιφέρειες, γνωστές ως rotten ή pocket boroughs, «σάπιοι δήμοι», όπου ψήφιζαν μερικές δεκάδες άτομα και τους είχαν «στην τσέπη» διάφοροι μεγαλόσχημοι.

Τότε τέθηκε σοβαρά και συζητήθηκε επισταμένως η αποζημίωση αυτών που έχαναν το εκλογικό τους δικαίωμα γιατί ήταν περιουσιακό στοιχείο, αφού πουλούσαν την ψήφο τους στους υποψήφιους. Η πρόταση τελικά απορρίφθηκε, καίτοι υπήρχε το αθηναϊκό προηγούμενο πως οι συμμετέχοντες στις συνεδριάσεις της εκκλησίας του δήμου έπαιρναν 1,5 δραχμή, το μεροκάματο της εποχής.

Τείνουμε άραγε να επανέλθουμε σε αρχαϊκές μορφές δημοκρατίας, να μετέχουν στην πολιτική και να την ασκούν μόνο όσοι έχουν άμεσο οικονομικό συμφέρον;